ନ ତେ ସଖା ସଖ୍ଯଂ ଵଷ୍ଟ୍ଯେତତ୍ସଲକ୍ଷ୍ମା ଯଦ୍ଵିଷୁରୂପା ଭଵତି । ମହସ୍ପୁତ୍ରାସୋ ଅସୁରସ୍ଯ ଵୀରା ଦିଵୋ ଧର୍ତାର ଉର୍ଵିଯା ପରି ଖ୍ଯନ୍
ଯିଏ ଏହି ମିତ୍ରତାକୁ ଚାହେଁନାହିଁ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ ରୂପ ନେଇଥାଏ, ସେ ତୁମର ସଠିକ୍ ବନ୍ଧୁ ନୁହେଁ; ମହତ୍ତ୍ୱର ସନ୍ତାନ, ଅସୁରଙ୍କ ଶୂରବୀର, ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିବ ଓ ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଉଶନ୍ତି ଘା ତେ ଅମୃତାସ ଏତଦେକସ୍ଯ ଚିତ୍ତ୍ଯଜସଂ ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ । ନି ତେ ମନୋ ମନସି ଧାଯ୍ଯସ୍ମେ ଜନ୍ଯୁଃ ପତିସ୍ତନ୍ଵମା ଵିଵିଷ୍ଯାଃ
ଏହି ଅମରମାନେ ଏକ ଦୃଶ୍ୟ ମରଣଶୀଳ ଲୋକ ପାଇଁ ମଧୁର ଆଶା କରନ୍ତି; ତୁମ ମନ ଆମ ପ୍ରତି ନ ହେଉ, ମୋ ଦେହକୁ ଆଶା କରନିଅ, ହେ ଯୁବକ।
ନ ଯତ୍ପୁରା ଚକୃମା କଦ୍ଧ ନୂନମୃତଂ ଵଦନ୍ତୋ ଅନୃତଂ ରପେମ । ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଅପ୍ସ୍ଵପ୍ଯା ଚ ଯୋଷା ସା ନୌ ନାଭିଃ ପରମଂ ଜାମି ତନ୍ ନୌ
ଯାହା ଆଗରେ କରିଥିଲୁ, ଏବେ ଆଉ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ କହି, ମିଥ୍ୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜଳରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଏକ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି—ସେଇ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବନ୍ଧନ ଓ ଆତ୍ମୀୟତା ହେଉ।
ଗର୍ଭେ ନୁ ନୌ ଜନିତା ଦମ୍ପତୀ କର୍ଦେଵସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ସଵିତା ଵିଶ୍ଵରୂପଃ । ନକିରସ୍ଯ ପ୍ର ମିନନ୍ତି ଵ୍ରତାନି ଵେଦ ନାଵସ୍ଯ ପୃଥିଵୀ ଉତ ଦ୍ଯୌଃ
ଗର୍ଭରେ, ଆମର ଜନକ ହେଉଛନ୍ତି ଦମ୍ପତି; ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ସବିତା; ତାଙ୍କର ନିୟମ କେହି ଭଙ୍ଗ କରିପାରେନାହିଁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତ ତାଙ୍କ ନାଉକୁ ଜାଣନ୍ତି।
କୋ ଅଦ୍ଯ ଯୁଙ୍କ୍ତେ ଧୁରି ଗା ଋତସ୍ଯ ଶିମୀଵତୋ ଭାମିନୋ ଦୁର୍ହୃଣାଯୂନ୍ । ଆସନ୍ନିଷୂନ୍ ହୃତ୍ସ୍ଵସୋ ମଯୋଭୂନ୍ ଯ ଏଷାଂ ଭୃତ୍ଯାମୃଣଧତ୍ସ ଜୀଵାତ୍
ଆଜି କିଏ ସତ୍ୟର ଜୁଆଁକୁ ଗାଈମାନେକୁ ବାନ୍ଧେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦୀର୍ଘାୟୁ? ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ନିକଟରେ ଥିଲେ, ଆନନ୍ଦ ଆଣିଲେ—ଯିଏ ସେମାନଙ୍କର ସେବା ପୂରଣ କଲେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ।
କୋ ଅସ୍ଯ ଵେଦ ପ୍ରଥମସ୍ଯାହ୍ନଃ କ ଈଂ ଦଦର୍ଶ କ ଇହ ପ୍ର ଵୋଚତ୍। ବୃହନ୍ ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଧାମ କଦୁ ବ୍ରଵ ଆହନୋ ଵୀଚ୍ଯା ନୄନ୍
ଏହାର ପ୍ରଥମ ଦିନ କିଏ ଜାଣେ? କିଏ ଦେଖିଛି? ଏଠାରେ କିଏ କହିପାରିବ? ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ—ମୁଁ କିପରି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିପାରିବି?
ଯମସ୍ଯ ମା ଯମ୍ଯଂ କାମ ଆଗନ୍ତ୍ସମାନେ ଯୋନୌ ସହଶେଯ୍ଯାଯ । ଜାଯେଵ ପତ୍ଯେ ତନ୍ଵଂ ରିରିଚ୍ଯାଂ ଵି ଚିଦ୍ଵୃହେଵ ରଥ୍ଯେଵ ଚକ୍ରା
ଯମଙ୍କ ଭଉଣୀ ଯମଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, ଏକେ ଗର୍ଭରେ ଏକାଠି ରହିବାକୁ, ସଙ୍ଗେ ଶୋଇବାକୁ; ଜଣେ ଜଣେ ପତିପତ୍ନୀ ଭଳି ଦେହ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ରାସ୍ତାରେ ଚକା ଭଳି।
ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନ ନି ମିଷନ୍ତ୍ଯେତେ ଦେଵାନାଂ ସ୍ପଶ ଇହ ଯେ ଚରନ୍ତି । ଅନ୍ଯେନ ମଦାହନୋ ଯାହି ତୂଯଂ ତେନ ଵି ଵୃହ ରଥ୍ଯେଵ ଚକ୍ରା
ଏଠାରେ ଥିବା ଏମାନେ ନ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତି, ନ ବସନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଚର ଦୂତ, ଏଠାରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। ଯିଏ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସେଠାରେ ଯାଅ, ତାଙ୍କ ସହ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉ, ରାସ୍ତାରେ ଚକା ଭଳି।
ରାତ୍ରୀଭିରସ୍ମା ଅହଭିର୍ଦଶସ୍ଯେତ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁର୍ମୁହୁରୁନ୍ ମିମୀଯାତ୍। ଦିଵା ପୃଥିଵ୍ଯା ମିଥୁନା ସବନ୍ଧୂ ଯମୀର୍ଯମସ୍ଯ ଵିଵୃହାଦଜାମି
ରାତି ଓ ଦିନ ଆମକୁ କୃପା କରୁନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆମକୁ ପୁନିପୁନି ମାପୁ; ଦିନ ଓ ରାତି, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି—ଯମୀ ଯମଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ।
{୧} ଆ ଘା ତା ଗଚ୍ଛାନ୍ ଉତ୍ତରା ଯୁଗାନି ଯତ୍ର ଜାମଯଃ କୃଣଵନ୍ନ୍ ଅଜାମି । ଉପ ବର୍ବୃହି ଵୃଷଭାଯ ବାହୁମନ୍ଯମିଚ୍ଛସ୍ଵ ସୁଭଗେ ପତିଂ ମତ୍
ଏହିପରି ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୃହଣୀମାନେ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାନ୍ତି; ବୃଷଭଙ୍କ ବାହୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କର, ହେ ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପତିକୁ ଚାହ।
କିଂ ଭ୍ରାତାସଦ୍ଯଦନାଥଂ ଭଵାତି କିମୁ ସ୍ଵସା ଯନ୍ ନିର୍ଋତିର୍ନିଗଛାତ୍। କାମମୂତା ବହ୍ଵେତଦ୍ରପାମି ତନ୍ଵା ମେ ତନ୍ଵଂ ସଂ ପିପୃଗ୍ଧି
ଭାଇ କଣ, ଯଦି ସେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଏ? ଭଉଣୀ କଣ, ଯଦି ଦୁଃଖ ଆସେ? ଯଦି ଏଥିରେ ମୋର ଦୋଷ ଅଛି, ମୁଁ ଏହାର ଫଳ ଭୋଗିବି; ତୁମ ଦେହରେ ମୋ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କର।
ନ ତେ ନାଥଂ ଯମ୍ଯତ୍ରାହମସ୍ମି ନ ତେ ତନୂଂ ତନ୍ଵା ସଂ ପପୃଚ୍ଯାମ୍ । ଅନ୍ଯେନ ମତ୍ପ୍ରମୁଦଃ କଲ୍ପଯସ୍ଵ ନ ତେ ଭ୍ରାତା ସୁଭଗେ ଵଷ୍ଟ୍ଯେତତ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମର ରକ୍ଷକ ନୁହେଁ, ଯମୀ, ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ତୁମ ସହ ଏକତ୍ର କରିନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କାହାର ସହ ଆନନ୍ଦ ଖୋଜ, ଭାଇ ସହ ନୁହେଁ, ହେ ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ—ସେ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରେନାହିଁ।
ନ ଵା ଉ ତେ ତନୂଂ ତନ୍ଵା ସଂ ପିପୃଚ୍ଯାଂ ପାପମାହୁର୍ଯଃ ସ୍ଵସାରଂ ନିଗଚ୍ଛାତ୍। ଅସଂଯଦେତନ୍ ମନସୋ ହୃଦୋ ମେ ଭ୍ରାତା ସ୍ଵସୁଃ ଶଯନେ ଯଚ୍ଛଯୀଯ
ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ତୁମ ଦେହ ସହ ଏକତ୍ର କରିବିନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଭଉଣୀ ଆଗକୁ ଆସେ, ଏହାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଖରାପ କହନ୍ତି; ଏହି ଭାବ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ମୋର ନୁହେଁ—ଭାଇ ଭଉଣୀ ସହ ଏକ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବତୋ ବତାସି ଯମ ନୈଵ ତେ ମନୋ ହୃଦଯଂ ଚାଵିଦାମା । ଅନ୍ଯା କିଲ ତ୍ଵାଂ କକ୍ଷ୍ଯେଵ ଯୁକ୍ତଂ ପରି ଷ୍ଵଜାତୌ ଲିବୁଜେଵ ଵୃକ୍ଷମ୍
ହାଏ, ହାଏ, ଯମ, ମୁଁ ତୁମର ମନ କିମ୍ବା ହୃଦୟ ଖୋଜିପାରିଲିନାହିଁ; ଅନ୍ୟେ ଜଣେ, ସହଚରୀ ଭଳି, ଜନ୍ମରୁ ତୁମ ସହ ଯୋଗ ହୋଇଛନ୍ତି, ଲତା ଯେମିତି ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ।
ଅନ୍ଯମୂ ଷୁ ଯମ୍ଯନ୍ଯ ଉ ତ୍ଵାଂ ପରି ଷ୍ଵଜାତୌ ଲିବୁଜେଵ ଵୃକ୍ଷମ୍ । ତସ୍ଯ ଵା ତ୍ଵଂ ମନ ଇଛା ସ ଵା ତଵାଧା କୃଣୁଷ୍ଵ ସଂଵିଦଂ ସୁଭଦ୍ରାମ୍
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଯାମି, ଯେଉଁଠି ବିବାହ ସମୟରେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟା ଜଣେ ନାରୀ ଗଛକୁ ଲତା ଯେପରି ଜଡି ଧରେ, ସେପରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ। ତୁମ ମନ ତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କର, ତାଙ୍କର ମନ ତୁମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁ। ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ମନୋମିଳନ ହେଉ।
ତ୍ରୀଣି ଚ୍ଛନ୍ଦାଂସି କଵଯୋ ଵି ଯେତିରେ ପୁରୁରୂପଂ ଦର୍ଶତଂ ଵିଶ୍ଵଚକ୍ଷଣମ୍ । ଆପୋ ଵାତା ଓଷଧଯସ୍ତାନ୍ଯେକସ୍ମିନ୍ ଭୁଵନ ଆର୍ପିତାନି
କବିମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ଛନ୍ଦ ରଚନା କଲେ, ଅନେକ ରୂପ ଓ ସବୁକୁ ଦେଖୁଥିବା ଉତ୍ତମକୁ ଦେଖି। ପାଣି, ପବନ ଓ ଔଷଧି — ଏହି ସବୁ ଏକେଠି ଜଗତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଵୃଷା ଵୃଷ୍ଣେ ଦୁଦୁହେ ଦୋହସା ଦିଵଃ ପଯାଂସି ଯହ୍ଵୋ ଅଦିତେରଦାଭ୍ଯଃ । ଵିଶ୍ଵଂ ସ ଵେଦ ଵରୁଣୋ ଯଥା ଧିଯା ସ ଯଜ୍ଞିଯୋ ଯଜତି ଯଜ୍ଞିଯାମୃତୂନ୍
ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ବଳବାନ ବୃଷ ଆକାଶର ଜଳ ଦୋହନ କଲେ; ସେ ଅଦିତିର ଅପରାଜିତ ପୁତ୍ର। ବରୁଣ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା; ସେ ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ୍ୟ ଋତୁମାନେକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।
ରପଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୀରପ୍ଯା ଚ ଯୋଷଣା ନଦସ୍ଯ ନାଦେ ପରି ପାତୁ ନୋ ମନଃ । ଇଷ୍ଟସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଅଦିତିର୍ନି ଧାତୁ ନୋ ଭ୍ରାତା ନୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଥମୋ ଵି ଵୋଚତି
ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଓ ଯୁବତୀ, ଦୁହେଁ ନଦୀର ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଆମ ମନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଅଦିତି ଆମକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ; ଆମ ଭାଇ, ଆମର ବଡ଼, ପ୍ରଥମେ କହନ୍ତି।
ସୋ ଚିତ୍ନୁ ଭଦ୍ରା କ୍ଷୁମତୀ ଯଶସ୍ଵତ୍ଯୁଷା ଉଵାସ ମନଵେ ସ୍ଵର୍ଵତୀ । ଯଦୀମୁଶନ୍ତମୁଶତାମନୁ କ୍ରତୁମଗ୍ନିଂ ହୋତାରଂ ଵିଦଥାଯ ଜୀଜନନ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ, ଯଶସ୍ୱିନୀ ସେ ଉଷା ମନୁ ପାଇଁ ଆଲୋକ ନେଇ ଜାଗିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଜାଗିଥିବାମାନେ ଅନ୍ୟ ଜାଗିଥିବାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।
{୨} ଅଧ ତ୍ଯଂ ଦ୍ରପ୍ସଂ ଵିଭ୍ଵଂ ଵିଚକ୍ଷନଂ ଵିରାଭରଦିଷିରଃ ଶ୍ଯେନୋ ଅଧ୍ଵରେ । ଯଦୀ ଵିଶୋ ଵୃଣତେ ଦସ୍ମମାର୍ଯା ଅଗ୍ନିଂ ହୋତାରମଧ ଧୀରଜାଯତ
ତାହାପରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତିଆରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ୟେନ ଯଜ୍ଞରେ ଚମକିଉଠେ। ଯେତେବେଳେ ଆର୍ୟମାନେ ଉତ୍ତମ ଅଗ୍ନିକୁ ପୁରୋହିତ ବାଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ସଦାସି ରଣ୍ଵୋ ଯଵସେଵ ପୁଷ୍ଯତେ ହୋତ୍ରାଭିରଗ୍ନେ ମନୁଷଃ ସ୍ଵଧ୍ଵରଃ । ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵା ଯଚ୍ଛଶମାନ ଉକ୍ଥ୍ଯୋ ଵାଜଂ ସସଵାମୁପଯାସି ଭୂରିଭିଃ
ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ଯେପରି ଯବ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ମାନବଙ୍କର ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ। ପ୍ରେରିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଷ୍ଟୁତି କଲେ, ତୁମେ ବହୁ ଉପହାର ସହ ବଡ଼ ପୁରସ୍କାର ଆଣିଦେଉଛ।
ଉଦୀରଯ ପିତରା ଜାର ଆ ଭଗମିଯକ୍ଷତି ହର୍ଯତୋ ହୃତ୍ତ ଇଷ୍ଯତି । ଵିଵକ୍ତି ଵହ୍ନିଃ ସ୍ଵପସ୍ଯତେ ମଖସ୍ତଵିଷ୍ଯତେ ଅସୁରୋ ଵେପତେ ମତୀ
ଉଠ, ବାପାମାନେ, ବର ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି; ସେ ଭାଗ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି, ସୁନ୍ଦରାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ, ଦେଖେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ, ମନ ଚିନ୍ତାରେ କମ୍ପିଉଠେ।
ଯସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ସୁମତିଂ ମର୍ତୋ ଅଖ୍ଯତ୍ସହସଃ ସୂନୋ ଅତି ସ ପ୍ର ଶୃଣ୍ଵେ । ଇଷଂ ଦଧାନୋ ଵହମାନୋ ଅଶ୍ଵୈରା ସ ଦ୍ଯୁମାମମଵାନ୍ ଭୂଷତି ଦ୍ଯୂନ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ତୁମର କୃପା ଘୋଷଣା କଲେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ବଳର ପୁତ୍ର, ସେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଯାଏ। ଘୋଡ଼ା ସହ ଉତ୍ସାହ ଓ ପୋଷଣ ଦେଇ, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିନମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷାରେ ଶୋଭାୟମାନ କରେ।
ଶ୍ରୁଧୀ ନୋ ଅଗ୍ନେ ସଦନେ ସଧସ୍ଥେ ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ରଥମମୃତସ୍ଯ ଦ୍ରଵିତ୍ନୁମ୍ । ଆ ନୋ ଵହ ରୋଦସୀ ଦେଵପୁତ୍ରେ ମାକିର୍ଦେଵାନାମପ ଭୂରିହ ସ୍ଯାଃ
ଘର ଓ ଆସନରେ ଆମକୁ ଶୁଣ, ହେ ଅଗ୍ନି; ଅମୃତତ୍ୱର ତୀବ୍ର ରଥକୁ ଯୋଡ଼। ଦେବତାଙ୍କର ଝିଅ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ; ଏଠାରେ ଆମେ ଦେବମାନେଠାରୁ ଦୂର ହେବା ନାହିଁ।
ଯଦଗ୍ନ ଏଷା ସମିତିର୍ଭଵାତି ଦେଵୀ ଦେଵେଷୁ ଯଜତା ଯଜତ୍ର । ରତ୍ନା ଚ ଯଦ୍ଵିଭଜାସି ସ୍ଵଧାଵୋ ଭାଗଂ ନୋ ଅତ୍ର ଵସୁମନ୍ତଂ ଵୀତାତ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ସଭା ହୁଏ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ପୂଜ୍ୟ ଓ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ; ଏବଂ ଯେଉଁ ଧନ ତୁମେ ବଣ୍ଟନ କର, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ଏଠାରେ ଆମକୁ ଧନ୍ୟ ଅଂଶ ଦିଅ।
ଅନ୍ଵଗ୍ନିରୁଷସାମଗ୍ରମଖ୍ଯଦନ୍ଵହାନି ପ୍ରଥମୋ ଜାତଵେଦାଃ । ଅନୁ ସୂର୍ଯ ଉଷସୋ ଅନୁ ରଶ୍ମୀନ୍ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଆ ଵିଵେଶ
ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଉଷାମାନେକୁ ଅନୁସରିଲେ, ସେ ପ୍ରଥମ, ଜନ୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଦିନମାନେକୁ ଅନୁସରିଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ, ଉଷାମାନେକୁ ଅନୁସରି, ଦିବା-ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ନିରୁଷସାମଗ୍ରମଖ୍ଯତ୍ପ୍ରତ୍ଯହାନି ପ୍ରଥମୋ ଜାତଵେଦାଃ । ପ୍ରତି ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପୁରୁଧା ଚ ରଶ୍ମୀନ୍ ପ୍ରତି ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଆ ତତାନ
ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଉଷାମାନେକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ସେ ପ୍ରଥମ, ଜନ୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଦିନମାନେକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ବହୁ କିରଣ ପ୍ରସାର କଲେ ଓ ଦିବା-ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ।
ଦ୍ଯାଵା ହ କ୍ଷାମା ପ୍ରଥମେ ଋତେନାଭିଶ୍ରାଵେ ଭଵତଃ ସତ୍ଯଵାଚା । ଦେଵୋ ଯନ୍ ମର୍ତାନ୍ ଯଜଥାଯ କୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ସୀଦଦ୍ଧୋତା ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ସ୍ଵମସୁଂ ଯନ୍
ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀ ଆରମ୍ଭରେ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସତ୍ୟ କଥା କହି। ଦେବତା ମଣିଷମାନେକୁ ପୂଜା କରାଇଲେ, ସେ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ସାମ୍ନାରେ ବସିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରାଣ ଆଣିଲେ।
ଦେଵୋ ଦେଵାନ୍ ପରିଭୂର୍ଋତେନ ଵହା ନୋ ହଵ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଶ୍ଚିକିତ୍ଵାନ୍ । ଧୂମକେତୁଃ ସମିଧା ଭାଋଜୀକୋ ମନ୍ଦ୍ରୋ ହୋତା ନିତ୍ଯୋ ଵାଚା ଯଜୀଯାନ୍
ଦେବତା, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମର ହବି ଆଣନ୍ତି, ପ୍ରଥମ, ଜ୍ଞାନୀ। ଧୂମର ଝଣ୍ଡା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମୃଦୁ, ଚିରକାଳୀନ ପୁରୋହିତ, କଥାରେ ସବୁଠାରୁ ପୂଜ୍ୟ।
{୩} ଅର୍ଚାମି ଵାଂ ଵର୍ଧାଯାପୋ ଘୃତସ୍ନୂ ଦ୍ଯାଵାଭୂମୀ ଶୃଣୁତଂ ରୋଦସୀ ମେ । ଅହା ଯଦ୍ଦେଵା ଅସୁନୀତିମାଯନ୍ ମଧ୍ଵା ନୋ ଅତ୍ର ପିତରା ଶିଶୀତାମ୍
ମୁଁ ଦୁହେଁକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି, ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହେ ଘୃତ ଲଗା ଜଳ; ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀ, ଦୁଇ ଜଗତ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଦିନରେ ଜୀବନର ପଥ ଖୋଜିଲେ, ଏଠାରେ ଆମ ପିତୃମାନେ ମଧୁ ଦେଇ ଆମକୁ ଶିତଳ କରୁନ୍ତୁ।