ଜିତମସ୍ମାକମୁଦ୍ଭିନ୍ନମସ୍ମାକମୃତମସ୍ମାକଂ ତେଜୋଽସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମାକଂ ସ୍ଵରସ୍ମାକଂ ଯଜ୍ଞୋଽସ୍ମାକଂ ପଶଵୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରଜା ଅସ୍ମାକଂ ଵୀରା ଅସ୍ମାକମ୍ । ତସ୍ମାଦମୁଂ ନିର୍ଭଜାମୋଽମୁମାମୁଷ୍ଯାଯଣମମୁଷ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରମସୌ ଯଃ । ସ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋଃ ପାଶାନ୍ ମା ମୋଚି
ବିଜୟ ଆମର, ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧି ଆମର, ସମୃଦ୍ଧି ଆମର, ଆମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଆମର ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଆମର ସ୍ୱର୍ଗ, ଆମର ଯଜ୍ଞ, ଆମର ପଶୁ, ଆମର ସନ୍ତାନ, ଆମର ବୀରମାନେ। ଏହି କାରଣରେ, ଆମେ ଏହି ଜଣକୁ, ଏହି ବଂଶଜକୁ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପୁଅ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଅଲଗା କରୁଛୁ। ସେ ଦିଗ୍ଗଜ ଓ ପୃଥିବୀର ବନ୍ଧନକୁ ଛାଡ଼ି ନଦିଅନ୍ତୁ।
ଜିତମସ୍ମାକମୁଦ୍ଭିନ୍ନମସ୍ମାକମୃତମସ୍ମାକଂ ତେଜୋଽସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମାକଂ ସ୍ଵରସ୍ମାକଂ ଯଜ୍ଞୋଽସ୍ମାକଂ ପଶଵୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରଜା ଅସ୍ମାକଂ ଵୀରା ଅସ୍ମାକମ୍ । ତସ୍ମାଦମୁଂ ନିର୍ଭଜାମୋଽମୁମାମୁଷ୍ଯାଯଣମମୁଷ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରମସୌ ଯଃ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ୍ଯୋଃ ପାଶାନ୍ ମା ମୋଚି
ବିଜୟ ଆମର, ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧି ଆମର, ସମୃଦ୍ଧି ଆମର, ଆମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଆମର ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଆମର ସ୍ୱର୍ଗ, ଆମର ଯଜ୍ଞ, ଆମର ପଶୁ, ଆମର ସନ୍ତାନ, ଆମର ବୀରମାନେ। ଏହି କାରଣରେ, ଆମେ ଏହି ଜଣକୁ, ଏହି ବଂଶଜକୁ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପୁଅ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଅଲଗା କରୁଛୁ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବନ୍ଧନକୁ ଛାଡ଼ି ନଦିଅନ୍ତୁ।
ଜିତମସ୍ମାକମୁଦ୍ଭିନ୍ନମସ୍ମାକମୃତମସ୍ମାକଂ ତେଜୋଽସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମାକଂ ସ୍ଵରସ୍ମାକଂ ଯଜ୍ଞୋଽସ୍ମାକଂ ପଶଵୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରଜା ଅସ୍ମାକଂ ଵୀରା ଅସ୍ମାକମ୍ । ତସ୍ମାଦମୁଂ ନିର୍ଭଜାମୋଽମୁମାମୁଷ୍ଯାଯଣମମୁଷ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରମସୌ ଯଃ । ସ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଃ ପାଶାନ୍ ମା ମୋଚି
ଜୟ ଆମ ପାଖରେ, ବିକାଶ ଆମ ପାଖରେ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଆମ ପାଖରେ, ଆମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଆମ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଆମ ସ୍ୱର୍ଗ, ଆମ ଯଜ୍ଞ, ଆମ ପଶୁ, ଆମ ସନ୍ତାନ, ଆମ ଶୂରବୀରମାନେ — ସବୁ ଆମ ପାଖରେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଜଣେ, ଏହି ବଂଶଜ, ଏହି ଜଣେ ପୁଅ, ସେଯେହେଉଁ କିଏ, ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା କରୁଛୁ। ସେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି ନଦେଉ।
ଜିତମସ୍ମାକମୁଦ୍ଭିନ୍ନମସ୍ମାକମୃତମସ୍ମାକଂ ତେଜୋଽସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମାକଂ ସ୍ଵରସ୍ମାକଂ ଯଜ୍ଞୋଽସ୍ମାକଂ ପଶଵୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରଜା ଅସ୍ମାକଂ ଵୀରା ଅସ୍ମାକମ୍ । ତସ୍ମାଦମୁଂ ନିର୍ଭଜାମୋଽମୁମାମୁଷ୍ଯାଯଣମମୁଷ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରମସୌ ଯଃ । ସ ରାଜ୍ଞୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ପାଶାନ୍ ମା ମୋଚି
ଜୟ ଆମ ପାଖରେ, ବିକାଶ ଆମ ପାଖରେ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଆମ ପାଖରେ, ଆମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଆମ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଆମ ସ୍ୱର୍ଗ, ଆମ ଯଜ୍ଞ, ଆମ ପଶୁ, ଆମ ସନ୍ତାନ, ଆମ ଶୂରବୀରମାନେ — ସବୁ ଆମ ପାଖରେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଜଣେ, ଏହି ବଂଶଜ, ଏହି ଜଣେ ପୁଅ, ସେଯେହେଉଁ କିଏ, ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା କରୁଛୁ। ସେ ରାଜା ବରୁଣଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି ନଦେଉ।
ଜିତମସ୍ମାକମୁଦ୍ଭିନ୍ନମସ୍ମାକମୃତମସ୍ମାକଂ ତେଜୋଽସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମାକଂ ସ୍ଵରସ୍ମାକଂ ଯଜ୍ଞୋଽସ୍ମାକଂ ପଶଵୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରଜା ଅସ୍ମାକଂ ଵୀରା ଅସ୍ମାକମ୍
ଜୟ ଆମ ପାଖରେ, ବିକାଶ ଆମ ପାଖରେ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଆମ ପାଖରେ, ଆମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଆମ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଆମ ସ୍ୱର୍ଗ, ଆମ ଯଜ୍ଞ, ଆମ ପଶୁ, ଆମ ସନ୍ତାନ, ଆମ ଶୂରବୀରମାନେ — ସବୁ ଆମ ପାଖରେ।
ଜିତମସ୍ମାକମୁଦ୍ଭିନ୍ନମସ୍ମାକମଭ୍ଯଷ୍ଠାଂ ଵିଶ୍ଵାଃ ପୃତନା ଅରାତୀଃ
ଜୟ ଆମ ପାଖରେ, ବିକାଶ ଆମ ପାଖରେ; ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଉ।
ତଦଗ୍ନିରାହ ତଦୁ ସୋମ ଆହ ପୂଷା ମା ଧାତ୍ସୁକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ
ଅଗ୍ନି, ସୋମ ଓ ପୂଷା କହିଲେ: 'ସତ୍କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକରୁ ତୁମେ କେବେ ବି ଛୁଟିନପଡ଼।'
ଅଗନ୍ମ ସ୍ଵଃ ସ୍ଵରଗନ୍ମ ସଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିଷାଗନ୍ମ
ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଆଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ; ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଏକାଠି ଦେଖିଲୁ।
ଵସ୍ଯୋଭୂଯାଯ ଵସୁମାନ୍ ଯଜ୍ଞୋ ଵସୁ ଵଂସିଷୀଯ ଵସୁମାନ୍ ଭୂଯାସଂ ଵସୁ ମଯି ଧେହି
ଧନ ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଧନବାନ୍ ହେଉ; ମୁଁ ଧନ ଜିତିପାରି; ମୁଁ ଧନୀ ହେଉ; ମୋ ଭିତରେ ଧନ ଦେ।
ଓ ଚିତ୍ସଖାଯଂ ସଖ୍ଯା ଵଵୃତ୍ଯାଂ ତିରଃ ପୁରୂ ଚିଦର୍ଣଵଂ ଜଗନ୍ଵାନ୍ । ପିତୁର୍ନପାତମା ଦଧୀତ ଵେଧା ଅଧି କ୍ଷମି ପ୍ରତରଂ ଦୀଧ୍ଯାନଃ
ହେ ବନ୍ଧୁ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ମିତ୍ରତା ବାଛିଲି; ଅନେକ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଅଟିକି ଯାଇ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପିତାଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ ଦୂର୍ଦ୍ରଷ୍ଟି ଦେଇ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ।
ନ ତେ ସଖା ସଖ୍ଯଂ ଵଷ୍ଟ୍ଯେତତ୍ସଲକ୍ଷ୍ମା ଯଦ୍ଵିଷୁରୂପା ଭଵତି । ମହସ୍ପୁତ୍ରାସୋ ଅସୁରସ୍ଯ ଵୀରା ଦିଵୋ ଧର୍ତାର ଉର୍ଵିଯା ପରି ଖ୍ଯନ୍
ଯିଏ ଏହି ମିତ୍ରତାକୁ ଚାହେଁନାହିଁ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ ରୂପ ନେଇଥାଏ, ସେ ତୁମର ସଠିକ୍ ବନ୍ଧୁ ନୁହେଁ; ମହତ୍ତ୍ୱର ସନ୍ତାନ, ଅସୁରଙ୍କ ଶୂରବୀର, ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିବ ଓ ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଉଶନ୍ତି ଘା ତେ ଅମୃତାସ ଏତଦେକସ୍ଯ ଚିତ୍ତ୍ଯଜସଂ ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ । ନି ତେ ମନୋ ମନସି ଧାଯ୍ଯସ୍ମେ ଜନ୍ଯୁଃ ପତିସ୍ତନ୍ଵମା ଵିଵିଷ୍ଯାଃ
ଏହି ଅମରମାନେ ଏକ ଦୃଶ୍ୟ ମରଣଶୀଳ ଲୋକ ପାଇଁ ମଧୁର ଆଶା କରନ୍ତି; ତୁମ ମନ ଆମ ପ୍ରତି ନ ହେଉ, ମୋ ଦେହକୁ ଆଶା କରନିଅ, ହେ ଯୁବକ।
ନ ଯତ୍ପୁରା ଚକୃମା କଦ୍ଧ ନୂନମୃତଂ ଵଦନ୍ତୋ ଅନୃତଂ ରପେମ । ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଅପ୍ସ୍ଵପ୍ଯା ଚ ଯୋଷା ସା ନୌ ନାଭିଃ ପରମଂ ଜାମି ତନ୍ ନୌ
ଯାହା ଆଗରେ କରିଥିଲୁ, ଏବେ ଆଉ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ କହି, ମିଥ୍ୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜଳରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଏକ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି—ସେଇ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବନ୍ଧନ ଓ ଆତ୍ମୀୟତା ହେଉ।
ଗର୍ଭେ ନୁ ନୌ ଜନିତା ଦମ୍ପତୀ କର୍ଦେଵସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ସଵିତା ଵିଶ୍ଵରୂପଃ । ନକିରସ୍ଯ ପ୍ର ମିନନ୍ତି ଵ୍ରତାନି ଵେଦ ନାଵସ୍ଯ ପୃଥିଵୀ ଉତ ଦ୍ଯୌଃ
ଗର୍ଭରେ, ଆମର ଜନକ ହେଉଛନ୍ତି ଦମ୍ପତି; ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ସବିତା; ତାଙ୍କର ନିୟମ କେହି ଭଙ୍ଗ କରିପାରେନାହିଁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତ ତାଙ୍କ ନାଉକୁ ଜାଣନ୍ତି।
କୋ ଅଦ୍ଯ ଯୁଙ୍କ୍ତେ ଧୁରି ଗା ଋତସ୍ଯ ଶିମୀଵତୋ ଭାମିନୋ ଦୁର୍ହୃଣାଯୂନ୍ । ଆସନ୍ନିଷୂନ୍ ହୃତ୍ସ୍ଵସୋ ମଯୋଭୂନ୍ ଯ ଏଷାଂ ଭୃତ୍ଯାମୃଣଧତ୍ସ ଜୀଵାତ୍
ଆଜି କିଏ ସତ୍ୟର ଜୁଆଁକୁ ଗାଈମାନେକୁ ବାନ୍ଧେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦୀର୍ଘାୟୁ? ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ନିକଟରେ ଥିଲେ, ଆନନ୍ଦ ଆଣିଲେ—ଯିଏ ସେମାନଙ୍କର ସେବା ପୂରଣ କଲେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ।
କୋ ଅସ୍ଯ ଵେଦ ପ୍ରଥମସ୍ଯାହ୍ନଃ କ ଈଂ ଦଦର୍ଶ କ ଇହ ପ୍ର ଵୋଚତ୍। ବୃହନ୍ ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଧାମ କଦୁ ବ୍ରଵ ଆହନୋ ଵୀଚ୍ଯା ନୄନ୍
ଏହାର ପ୍ରଥମ ଦିନ କିଏ ଜାଣେ? କିଏ ଦେଖିଛି? ଏଠାରେ କିଏ କହିପାରିବ? ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ—ମୁଁ କିପରି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିପାରିବି?
ଯମସ୍ଯ ମା ଯମ୍ଯଂ କାମ ଆଗନ୍ତ୍ସମାନେ ଯୋନୌ ସହଶେଯ୍ଯାଯ । ଜାଯେଵ ପତ୍ଯେ ତନ୍ଵଂ ରିରିଚ୍ଯାଂ ଵି ଚିଦ୍ଵୃହେଵ ରଥ୍ଯେଵ ଚକ୍ରା
ଯମଙ୍କ ଭଉଣୀ ଯମଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, ଏକେ ଗର୍ଭରେ ଏକାଠି ରହିବାକୁ, ସଙ୍ଗେ ଶୋଇବାକୁ; ଜଣେ ଜଣେ ପତିପତ୍ନୀ ଭଳି ଦେହ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ରାସ୍ତାରେ ଚକା ଭଳି।
ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନ ନି ମିଷନ୍ତ୍ଯେତେ ଦେଵାନାଂ ସ୍ପଶ ଇହ ଯେ ଚରନ୍ତି । ଅନ୍ଯେନ ମଦାହନୋ ଯାହି ତୂଯଂ ତେନ ଵି ଵୃହ ରଥ୍ଯେଵ ଚକ୍ରା
ଏଠାରେ ଥିବା ଏମାନେ ନ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତି, ନ ବସନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ଚର ଦୂତ, ଏଠାରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। ଯିଏ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସେଠାରେ ଯାଅ, ତାଙ୍କ ସହ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉ, ରାସ୍ତାରେ ଚକା ଭଳି।
ରାତ୍ରୀଭିରସ୍ମା ଅହଭିର୍ଦଶସ୍ଯେତ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁର୍ମୁହୁରୁନ୍ ମିମୀଯାତ୍। ଦିଵା ପୃଥିଵ୍ଯା ମିଥୁନା ସବନ୍ଧୂ ଯମୀର୍ଯମସ୍ଯ ଵିଵୃହାଦଜାମି
ରାତି ଓ ଦିନ ଆମକୁ କୃପା କରୁନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆମକୁ ପୁନିପୁନି ମାପୁ; ଦିନ ଓ ରାତି, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି—ଯମୀ ଯମଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ।
{୧} ଆ ଘା ତା ଗଚ୍ଛାନ୍ ଉତ୍ତରା ଯୁଗାନି ଯତ୍ର ଜାମଯଃ କୃଣଵନ୍ନ୍ ଅଜାମି । ଉପ ବର୍ବୃହି ଵୃଷଭାଯ ବାହୁମନ୍ଯମିଚ୍ଛସ୍ଵ ସୁଭଗେ ପତିଂ ମତ୍
ଏହିପରି ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୃହଣୀମାନେ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାନ୍ତି; ବୃଷଭଙ୍କ ବାହୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କର, ହେ ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପତିକୁ ଚାହ।
କିଂ ଭ୍ରାତାସଦ୍ଯଦନାଥଂ ଭଵାତି କିମୁ ସ୍ଵସା ଯନ୍ ନିର୍ଋତିର୍ନିଗଛାତ୍। କାମମୂତା ବହ୍ଵେତଦ୍ରପାମି ତନ୍ଵା ମେ ତନ୍ଵଂ ସଂ ପିପୃଗ୍ଧି
ଭାଇ କଣ, ଯଦି ସେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଏ? ଭଉଣୀ କଣ, ଯଦି ଦୁଃଖ ଆସେ? ଯଦି ଏଥିରେ ମୋର ଦୋଷ ଅଛି, ମୁଁ ଏହାର ଫଳ ଭୋଗିବି; ତୁମ ଦେହରେ ମୋ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କର।
ନ ତେ ନାଥଂ ଯମ୍ଯତ୍ରାହମସ୍ମି ନ ତେ ତନୂଂ ତନ୍ଵା ସଂ ପପୃଚ୍ଯାମ୍ । ଅନ୍ଯେନ ମତ୍ପ୍ରମୁଦଃ କଲ୍ପଯସ୍ଵ ନ ତେ ଭ୍ରାତା ସୁଭଗେ ଵଷ୍ଟ୍ଯେତତ୍
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମର ରକ୍ଷକ ନୁହେଁ, ଯମୀ, ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ତୁମ ସହ ଏକତ୍ର କରିନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କାହାର ସହ ଆନନ୍ଦ ଖୋଜ, ଭାଇ ସହ ନୁହେଁ, ହେ ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ—ସେ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରେନାହିଁ।
ନ ଵା ଉ ତେ ତନୂଂ ତନ୍ଵା ସଂ ପିପୃଚ୍ଯାଂ ପାପମାହୁର୍ଯଃ ସ୍ଵସାରଂ ନିଗଚ୍ଛାତ୍। ଅସଂଯଦେତନ୍ ମନସୋ ହୃଦୋ ମେ ଭ୍ରାତା ସ୍ଵସୁଃ ଶଯନେ ଯଚ୍ଛଯୀଯ
ମୁଁ ମୋ ଦେହକୁ ତୁମ ଦେହ ସହ ଏକତ୍ର କରିବିନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଭଉଣୀ ଆଗକୁ ଆସେ, ଏହାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଖରାପ କହନ୍ତି; ଏହି ଭାବ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ମୋର ନୁହେଁ—ଭାଇ ଭଉଣୀ ସହ ଏକ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବତୋ ବତାସି ଯମ ନୈଵ ତେ ମନୋ ହୃଦଯଂ ଚାଵିଦାମା । ଅନ୍ଯା କିଲ ତ୍ଵାଂ କକ୍ଷ୍ଯେଵ ଯୁକ୍ତଂ ପରି ଷ୍ଵଜାତୌ ଲିବୁଜେଵ ଵୃକ୍ଷମ୍
ହାଏ, ହାଏ, ଯମ, ମୁଁ ତୁମର ମନ କିମ୍ବା ହୃଦୟ ଖୋଜିପାରିଲିନାହିଁ; ଅନ୍ୟେ ଜଣେ, ସହଚରୀ ଭଳି, ଜନ୍ମରୁ ତୁମ ସହ ଯୋଗ ହୋଇଛନ୍ତି, ଲତା ଯେମିତି ଗଛକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ।
ଅନ୍ଯମୂ ଷୁ ଯମ୍ଯନ୍ଯ ଉ ତ୍ଵାଂ ପରି ଷ୍ଵଜାତୌ ଲିବୁଜେଵ ଵୃକ୍ଷମ୍ । ତସ୍ଯ ଵା ତ୍ଵଂ ମନ ଇଛା ସ ଵା ତଵାଧା କୃଣୁଷ୍ଵ ସଂଵିଦଂ ସୁଭଦ୍ରାମ୍
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଯାମି, ଯେଉଁଠି ବିବାହ ସମୟରେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟା ଜଣେ ନାରୀ ଗଛକୁ ଲତା ଯେପରି ଜଡି ଧରେ, ସେପରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ। ତୁମ ମନ ତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କର, ତାଙ୍କର ମନ ତୁମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁ। ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ମନୋମିଳନ ହେଉ।
ତ୍ରୀଣି ଚ୍ଛନ୍ଦାଂସି କଵଯୋ ଵି ଯେତିରେ ପୁରୁରୂପଂ ଦର୍ଶତଂ ଵିଶ୍ଵଚକ୍ଷଣମ୍ । ଆପୋ ଵାତା ଓଷଧଯସ୍ତାନ୍ଯେକସ୍ମିନ୍ ଭୁଵନ ଆର୍ପିତାନି
କବିମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ଛନ୍ଦ ରଚନା କଲେ, ଅନେକ ରୂପ ଓ ସବୁକୁ ଦେଖୁଥିବା ଉତ୍ତମକୁ ଦେଖି। ପାଣି, ପବନ ଓ ଔଷଧି — ଏହି ସବୁ ଏକେଠି ଜଗତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଵୃଷା ଵୃଷ୍ଣେ ଦୁଦୁହେ ଦୋହସା ଦିଵଃ ପଯାଂସି ଯହ୍ଵୋ ଅଦିତେରଦାଭ୍ଯଃ । ଵିଶ୍ଵଂ ସ ଵେଦ ଵରୁଣୋ ଯଥା ଧିଯା ସ ଯଜ୍ଞିଯୋ ଯଜତି ଯଜ୍ଞିଯାମୃତୂନ୍
ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ବଳବାନ ବୃଷ ଆକାଶର ଜଳ ଦୋହନ କଲେ; ସେ ଅଦିତିର ଅପରାଜିତ ପୁତ୍ର। ବରୁଣ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା; ସେ ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ୍ୟ ଋତୁମାନେକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି।
ରପଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୀରପ୍ଯା ଚ ଯୋଷଣା ନଦସ୍ଯ ନାଦେ ପରି ପାତୁ ନୋ ମନଃ । ଇଷ୍ଟସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଅଦିତିର୍ନି ଧାତୁ ନୋ ଭ୍ରାତା ନୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଥମୋ ଵି ଵୋଚତି
ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଓ ଯୁବତୀ, ଦୁହେଁ ନଦୀର ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଆମ ମନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁ, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଅଦିତି ଆମକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ; ଆମ ଭାଇ, ଆମର ବଡ଼, ପ୍ରଥମେ କହନ୍ତି।
ସୋ ଚିତ୍ନୁ ଭଦ୍ରା କ୍ଷୁମତୀ ଯଶସ୍ଵତ୍ଯୁଷା ଉଵାସ ମନଵେ ସ୍ଵର୍ଵତୀ । ଯଦୀମୁଶନ୍ତମୁଶତାମନୁ କ୍ରତୁମଗ୍ନିଂ ହୋତାରଂ ଵିଦଥାଯ ଜୀଜନନ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ, ଯଶସ୍ୱିନୀ ସେ ଉଷା ମନୁ ପାଇଁ ଆଲୋକ ନେଇ ଜାଗିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଜାଗିଥିବାମାନେ ଅନ୍ୟ ଜାଗିଥିବାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।
{୨} ଅଧ ତ୍ଯଂ ଦ୍ରପ୍ସଂ ଵିଭ୍ଵଂ ଵିଚକ୍ଷନଂ ଵିରାଭରଦିଷିରଃ ଶ୍ଯେନୋ ଅଧ୍ଵରେ । ଯଦୀ ଵିଶୋ ଵୃଣତେ ଦସ୍ମମାର୍ଯା ଅଗ୍ନିଂ ହୋତାରମଧ ଧୀରଜାଯତ
ତାହାପରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତିଆରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ୟେନ ଯଜ୍ଞରେ ଚମକିଉଠେ। ଯେତେବେଳେ ଆର୍ୟମାନେ ଉତ୍ତମ ଅଗ୍ନିକୁ ପୁରୋହିତ ବାଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।