[୧୪] ସ ଯନ୍ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ସ୍ଵାହାକାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵାହାକାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ସ୍ୱାହା' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ସ୍ୱାହା' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୧୬] ସ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ବୃହସ୍ପତିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵଷଟ୍କାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ଵଷଟ୍କାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ବୃହସ୍ପତି ହୋଇ ଉପର ଦିଗକୁ ଚଳିଲେ, 'ଵଷଟ୍' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ଵଷଟ୍' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୧୮] ସ ଯଦ୍ଦେଵାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦୀଶାନୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ ମନ୍ଯୁମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୧ ମନ୍ଯୁନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଈଶାନ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ମନ୍ୟୁ' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ମନ୍ୟୁ' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୨୦] ସ ଯତ୍ପ୍ରଜା ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ପ୍ରଜାପତିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ପ୍ରାଣମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । ପ୍ରାଣେନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପ୍ରଜାପତି ହୋଇ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, ଶ୍ୱାସ ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; ଶ୍ୱାସ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୨୨] ସ ଯତ୍ସର୍ଵାନ୍ ଅନ୍ତର୍ଦେଶାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ପରମେଷ୍ଠୀ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ବ୍ରହ୍ମାନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୨୩] ବ୍ରହ୍ମଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପରମେଷ୍ଠି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମ' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ବ୍ରହ୍ମ' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵ୍ରାତ୍ଯସ୍ଯ
ସେ ଭ୍ରାତ୍ୟର
ସପ୍ତ ପ୍ରାଣାଃ ସପ୍ତାପାନାଃ ସପ୍ତ ଵ୍ଯାନାଃ
ସେଠି ସାତଟି ପ୍ରାଣ, ସାତଟି ଅପାନ, ସାତଟି ବ୍ୟାନ ଅଛି।
ଯୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରାଣ ଊର୍ଧ୍ଵୋ ନାମାଯଂ ସୋ ଅଗ୍ନିଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଉର୍ଧ୍ୱ ନାମ, ସେ ଅଗ୍ନି।
ଯୋଽସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରୌଢୋ ନାମାସୌ ସ ଆଦିତ୍ଯଃ
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରାଣ ଯାହା ପ୍ରୌଢ ନାମ, ସେ ଆଦିତ୍ୟ।
ଯୋଽସ୍ଯ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରାଣୋଽଭ୍ଯୂଢୋ ନାମାସୌ ସ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଅଭ୍ୟୂଢ ନାମ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ଯୋଽସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରାଣୋ ଵିଭୂର୍ନାମାଯଂ ସ ପଵମାନଃ
ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାଣ ଯାହା ବିଭୂ ନାମ, ସେ ପବମାନ।
ଯୋଽସ୍ଯ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରାଣୋ ଯୋନିର୍ନାମ ତା ଇମା ଆପଃ
ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଯୋନି ନାମ, ସେ ଏହି ଜଳ।
ଯୋଽସ୍ଯ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରିଯୋ ନାମ ତ ଇମେ ପଶଵଃ
ତାଙ୍କର ଷଷ୍ଠ ପ୍ରାଣ ଯାହା ପ୍ରିୟ ନାମ, ସେ ଏହି ପଶୁ।
ଯୋଽସ୍ଯ ସପ୍ତମଃ ପ୍ରାଣୋଽପରିମିତୋ ନାମ ତା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ
ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଅପରିମିତ ନାମ, ସେ ଏହି ପ୍ରଜା।
ଯୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଥମୋଽପାନଃ ସା ପୌର୍ଣମାସୀ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅପାନ, ସେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ।
ଯୋଽସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽପାନଃ ସାଷ୍ଟକା
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅପାନ, ସେ ଅଷ୍ଟକା।
ଯୋଽସ୍ଯ ତୃତୀଯୋଽପାନଃ ସାମାଵାସ୍ଯା
ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ଅପାନ, ସେ ସାମାବାସ୍ୟା।
ଯୋଽସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥୋଽପାନଃ ସା ଶ୍ରଦ୍ଧା
ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ଅପାନ, ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧା।
ଯୋଽସ୍ଯ ପଞ୍ଚମୋଽପାନଃ ସା ଦୀକ୍ଷା
ଏହାର ପଞ୍ଚମ ପାଦଟି ହେଉଛି ଦୀକ୍ଷା।
ଯୋଽସ୍ଯ ଷଷ୍ଠୋଽପାନଃ ସ ଯଜ୍ଞଃ
ଏହାର ଷଷ୍ଠ ପାଦଟି ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ।
ଯୋଽସ୍ଯ ସପ୍ତମୋଽପାନସ୍ତା ଇମା ଦକ୍ଷିଣାଃ
ଏହାର ସପ୍ତମ ପାଦଟି ହେଉଛି ଏହି ଦକ୍ଷିଣାଗୁଡିକ।
ଯୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଥମୋ ଵ୍ଯାନଃ ସେଯଂ ଭୂମିଃ
ଏହାର ପ୍ରଥମ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ଏହି ଭୂମି।
ଯୋଽସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଵ୍ଯାନସ୍ତଦନ୍ତରିକ୍ଷମ୍
ଏହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ସେ ମଧ୍ୟାକାଶ।
ଯୋଽସ୍ଯ ତୃତୀଯୋ ଵ୍ଯାନଃ ସା ଦ୍ଯୌଃ
ଏହାର ତୃତୀୟ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ଦିଆଉ।
ଯୋଽସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥୋ ଵ୍ଯାନସ୍ତାନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି
ଏହାର ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡିକ।
ଯୋଽସ୍ଯ ପଞ୍ଚମୋ ଵ୍ଯାନସ୍ତ ଋତଵଃ
ଏହାର ପଞ୍ଚମ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ଋତୁଗୁଡିକ।
ଯୋଽସ୍ଯ ଷଷ୍ଠୋ ଵ୍ଯାନସ୍ତ ଆର୍ତଵାଃ
ଏହାର ଷଷ୍ଠ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ଆର୍ତ୍ତବଗୁଡିକ।
ଯୋଽସ୍ଯ ସପ୍ତମୋ ଵ୍ଯାନଃ ସ ସଂଵତ୍ସରଃ
ଏହାର ସପ୍ତମ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ବର୍ଷ।
ସମାନମର୍ଥଂ ପରି ଯନ୍ତି ଦେଵାଃ ସଂଵତ୍ସରଂ ଵା ଏତଦୃତଵୋଽନୁପରିଯନ୍ତି ଵ୍ରାତ୍ଯଂ ଚ
ଦେବତାମାନେ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଘେରି ଚାଲନ୍ତି; ଋତୁମାନେ ବର୍ଷକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭ୍ରାତ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ।
ଯଦାଦିତ୍ଯମଭିସଂଵିଶନ୍ତ୍ଯମାଵାସ୍ଯାଂ ଚୈଵ ତତ୍ପୌର୍ଣମାସୀଂ ଚ
ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ମଧ୍ୟ।