[୧୧] କର୍ଷେଦେନଂ ନ ଚୈନଂ କର୍ଷେତ୍
ତାକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ, ତଥାପି ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
[୧୨] ଅସ୍ଯୈ ଦେଵତାଯା ଉଦକଂ ଯାଚାମୀମାଂ ଦେଵତାଂ ଵାସଯ ଇମାମିମାଂ ଦେଵତାଂ ପରି ଵେଵେଷ୍ମୀ ପରି ଵେଵିଷ୍ଯାତ୍
ଏହି ଦେବତା ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଚାହୁଁଛି; ଏହି ଦେବତା ଘରେ ବସନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏହି ଦେବତାକୁ ଘେରିଛି, ଏବଂ ଘେରିବି।
ତସ୍ଯାମେଵାସ୍ଯ ତଦ୍ଦେଵତାଯାଂ ହୁତଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯିଏ ଏଭଳି ଜାଣିଛି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦେବତାରେ ହୋମ ହୁଏ।
15.14 ସ ଯତ୍ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲନ୍ ମାରୁତଂ ଶର୍ଧୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ ମନୋଽନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୧] ମନସାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ପବନର ଦଳ ହୋଇ, ଚିତ୍ତକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୨] ସ ଯଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ବଲମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୩ ବଲେନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ହୋଇ, ଶକ୍ତିକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୪] ସ ଯତ୍ପ୍ରତୀଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵରୁଣୋ ରାଜା ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦପୋଽନ୍ନାଦୀଃ କୃତ୍ଵା [୫] ଅଦ୍ଭିରନ୍ନାଦୀଭିରନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ରାଜା ବରୁଣ ହୋଇ, ଜଳକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୬] ସ ଯଦୁଦୀଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ସୋମୋ ରାଜା ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ସପ୍ତର୍ଷିଭିର୍ହୁତ ଆହୁତିମନ୍ନାଦୀଂ କୃତ୍ଵା । [୭] ଆହୁତ୍ଯାନ୍ନାଦ୍ଯାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗଲେ, ରାଜା ସୋମ ହୋଇ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ, ଆହୁତିକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୮] ସ ଯଦ୍ଧ୍ରୁଵାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵିରାଜମନ୍ନାଦୀଂ କୃତ୍ଵା ଵିରାଜାନ୍ନାଦ୍ଯାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଧ୍ରୁବ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇ, ବିରାଜକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ବିରାଜ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୧୦] ସ ଯତ୍ପଶୂନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦୋଷଧୀରନ୍ନାଦୀଃ କୃତ୍ଵା । [୧୧] ଓଷଧୀଭିରନ୍ନାଦୀଭିରନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଲେ, ରୁଦ୍ର ହୋଇ, ଔଷଧୀକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଔଷଧୀ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୧୨] ସ ଯତ୍ପିତୄନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ଯମୋ ରାଜା ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ସ୍ଵଧାକାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଧାକାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଲେ, ରାଜା ଯମ ହୋଇ, ସ୍ୱଧାର ଆକାରକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ସ୍ୱଧା ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୧୪] ସ ଯନ୍ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ସ୍ଵାହାକାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵାହାକାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ସ୍ୱାହା' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ସ୍ୱାହା' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୧୬] ସ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ବୃହସ୍ପତିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵଷଟ୍କାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ଵଷଟ୍କାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ବୃହସ୍ପତି ହୋଇ ଉପର ଦିଗକୁ ଚଳିଲେ, 'ଵଷଟ୍' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ଵଷଟ୍' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୧୮] ସ ଯଦ୍ଦେଵାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦୀଶାନୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ ମନ୍ଯୁମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୧ ମନ୍ଯୁନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଈଶାନ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ମନ୍ୟୁ' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ମନ୍ୟୁ' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୨୦] ସ ଯତ୍ପ୍ରଜା ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ପ୍ରଜାପତିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ପ୍ରାଣମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । ପ୍ରାଣେନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପ୍ରଜାପତି ହୋଇ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, ଶ୍ୱାସ ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; ଶ୍ୱାସ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୨୨] ସ ଯତ୍ସର୍ଵାନ୍ ଅନ୍ତର୍ଦେଶାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ପରମେଷ୍ଠୀ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ବ୍ରହ୍ମାନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୨୩] ବ୍ରହ୍ମଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପରମେଷ୍ଠି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମ' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ବ୍ରହ୍ମ' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵ୍ରାତ୍ଯସ୍ଯ
ସେ ଭ୍ରାତ୍ୟର
ସପ୍ତ ପ୍ରାଣାଃ ସପ୍ତାପାନାଃ ସପ୍ତ ଵ୍ଯାନାଃ
ସେଠି ସାତଟି ପ୍ରାଣ, ସାତଟି ଅପାନ, ସାତଟି ବ୍ୟାନ ଅଛି।
ଯୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରାଣ ଊର୍ଧ୍ଵୋ ନାମାଯଂ ସୋ ଅଗ୍ନିଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଉର୍ଧ୍ୱ ନାମ, ସେ ଅଗ୍ନି।
ଯୋଽସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରୌଢୋ ନାମାସୌ ସ ଆଦିତ୍ଯଃ
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରାଣ ଯାହା ପ୍ରୌଢ ନାମ, ସେ ଆଦିତ୍ୟ।
ଯୋଽସ୍ଯ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରାଣୋଽଭ୍ଯୂଢୋ ନାମାସୌ ସ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଅଭ୍ୟୂଢ ନାମ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ଯୋଽସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରାଣୋ ଵିଭୂର୍ନାମାଯଂ ସ ପଵମାନଃ
ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାଣ ଯାହା ବିଭୂ ନାମ, ସେ ପବମାନ।
ଯୋଽସ୍ଯ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରାଣୋ ଯୋନିର୍ନାମ ତା ଇମା ଆପଃ
ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଯୋନି ନାମ, ସେ ଏହି ଜଳ।
ଯୋଽସ୍ଯ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରିଯୋ ନାମ ତ ଇମେ ପଶଵଃ
ତାଙ୍କର ଷଷ୍ଠ ପ୍ରାଣ ଯାହା ପ୍ରିୟ ନାମ, ସେ ଏହି ପଶୁ।
ଯୋଽସ୍ଯ ସପ୍ତମଃ ପ୍ରାଣୋଽପରିମିତୋ ନାମ ତା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ
ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଅପରିମିତ ନାମ, ସେ ଏହି ପ୍ରଜା।
ଯୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଥମୋଽପାନଃ ସା ପୌର୍ଣମାସୀ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅପାନ, ସେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ।
ଯୋଽସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽପାନଃ ସାଷ୍ଟକା
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅପାନ, ସେ ଅଷ୍ଟକା।
ଯୋଽସ୍ଯ ତୃତୀଯୋଽପାନଃ ସାମାଵାସ୍ଯା
ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ଅପାନ, ସେ ସାମାବାସ୍ୟା।
ଯୋଽସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥୋଽପାନଃ ସା ଶ୍ରଦ୍ଧା
ତାଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ଅପାନ, ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧା।
ଯୋଽସ୍ଯ ପଞ୍ଚମୋଽପାନଃ ସା ଦୀକ୍ଷା
ଏହାର ପଞ୍ଚମ ପାଦଟି ହେଉଛି ଦୀକ୍ଷା।
ଯୋଽସ୍ଯ ଷଷ୍ଠୋଽପାନଃ ସ ଯଜ୍ଞଃ
ଏହାର ଷଷ୍ଠ ପାଦଟି ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ।