ଅଥ ଯ ଏଵଂ ଵିଦୁଷା ଵ୍ରାତ୍ଯେନାନତିସୃଷ୍ଟୋ ଜୁହୋତି
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁମତି ନପାଇ ହୋମ କରେ—
ନ ପିତୃଯାଣଂ ପନ୍ଥାଂ ଜାନାତି ନ ଦେଵଯାନମ୍
ସେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପଥକୁ ଜାଣିନାହିଁ; ଦେବତାମାନଙ୍କର ପଥକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ।
ଆ ଦେଵେଷୁ ଵୃଶ୍ଚତେ ଅହୁତମସ୍ଯ ଭଵତି
ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଅହୁତମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ସେ ସବୁଠାରୁ ବଳୀୟନ୍ତ ହେବାକୁ ପାରିଥାଏ।
ନାସ୍ଯାସ୍ମିଂଲ୍ଲୋକ ଆଯତନଂ ଶିଷ୍ଯତେ ଯ ଏଵଂ ଵିଦୁଷା ଵ୍ରାତ୍ଯେନାନତିସୃଷ୍ଟୋ ଜୁହୋତି
ଏହି ଜଗତରେ, ଯିଏ ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ଭ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବେ ମୁକ୍ତ ହୋଇନାହିଁ, ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ପାଇଁ କୌଣସି ନିବାସ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେନାହିଁ।
ତଦ୍ଯସ୍ଯୈଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ରାତ୍ଯ ଏକାଂ ରାତ୍ରିମତିଥିର୍ଗୃହେ ଵସତି । [୧] ଯେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯା ଲୋକାସ୍ତାନ୍ ଏଵ ତେନାଵ ରୁନ୍ଧେ
ଯଦି କେହି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ, ଭ୍ରାତ୍ୟକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଏକ ରାତି ଘରେ ରହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ନିଜ ପାଇଁ ଲାଭ କରିଥାଏ।
[୨] ତଦ୍ଯସ୍ଯୈଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ରାତ୍ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ରାତ୍ରିମତିଥିର୍ଗୃହେ ଵସତି । [୩] ଯେଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ପୁଣ୍ଯା ଲୋକାସ୍ତାନ୍ ଏଵ ତେନାଵ ରୁନ୍ଧେ
ଯଦି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ, ଭ୍ରାତ୍ୟକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ରାତି ଅତିଥି ଭାବେ ଘରେ ରହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ନିଜ ପାଇଁ ଲାଭ କରିଥାଏ।
[୪] ତଦ୍ଯସ୍ଯୈଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ରାତ୍ଯସ୍ତୃତୀଯାଂ ରାତ୍ରିମତିଥିର୍ଗୃହେ ଵସତି । [୫] ଯେ ଦିଵି ପୁଣ୍ଯା ଲୋକାସ୍ତାନ୍ ଏଵ ତେନାଵ ରୁନ୍ଧେ
ଯଦି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ, ଭ୍ରାତ୍ୟକୁ ତୃତୀୟ ରାତି ଅତିଥି ଭାବେ ଘରେ ରହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ନିଜ ପାଇଁ ଲାଭ କରିଥାଏ।
[୬] ତଦ୍ଯସ୍ଯୈଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ରାତ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ଥୀଂ ରାତ୍ରିମତିଥିର୍ଗୃହେ ଵସତି । [୭] ଯେ ପୁଣ୍ଯାନାଂ ପୁଣ୍ଯା ଲୋକାସ୍ତାନ୍ ଏଵ ତେନାଵ ରୁନ୍ଧେ
ଯଦି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ, ଭ୍ରାତ୍ୟକୁ ଚତୁର୍ଥ ରାତି ଅତିଥି ଭାବେ ଘରେ ରହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଲୋକକୁ ନିଜ ପାଇଁ ଲାଭ କରିଥାଏ।
[୮] ତଦ୍ଯସ୍ଯୈଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ରାତ୍ଯୋଽପରିମିତା ରାତ୍ରୀରତିଥିର୍ଗୃହେ ଵସତି । [୯] ଯ ଏଵାପରିମିତାଃ ପୁଣ୍ଯା ଲୋକାସ୍ତାନ୍ ଏଵ ତେନାଵ ରୁନ୍ଧେ
ଯଦି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ, ଭ୍ରାତ୍ୟକୁ ଅନେକ ରାତି ଅତିଥି ଭାବେ ଘରେ ରହିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତକୁ ନିଜ ପାଇଁ ଲାଭ କରିଥାଏ।
[୧୦] ଅଥ ଯସ୍ଯାଵ୍ରାତ୍ଯୋ ଵ୍ରାତ୍ଯବ୍ରୁଵୋ ନାମବିଭ୍ରତ୍ଯତିଥିର୍ଗୃହାନ୍ ଆଗଛେତ୍
ଯଦି କେହି ଅଭ୍ରାତ୍ୟ, 'ଭ୍ରାତ୍ୟବ୍ରୁ' ନାମ ଧାରଣ କରି, ଅତିଥି ଭାବେ ଘରକୁ ଆସିଥାଏ—
[୧୧] କର୍ଷେଦେନଂ ନ ଚୈନଂ କର୍ଷେତ୍
ତାକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ, ତଥାପି ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
[୧୨] ଅସ୍ଯୈ ଦେଵତାଯା ଉଦକଂ ଯାଚାମୀମାଂ ଦେଵତାଂ ଵାସଯ ଇମାମିମାଂ ଦେଵତାଂ ପରି ଵେଵେଷ୍ମୀ ପରି ଵେଵିଷ୍ଯାତ୍
ଏହି ଦେବତା ପାଇଁ ମୁଁ ଜଳ ଚାହୁଁଛି; ଏହି ଦେବତା ଘରେ ବସନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏହି ଦେବତାକୁ ଘେରିଛି, ଏବଂ ଘେରିବି।
ତସ୍ଯାମେଵାସ୍ଯ ତଦ୍ଦେଵତାଯାଂ ହୁତଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯିଏ ଏଭଳି ଜାଣିଛି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦେବତାରେ ହୋମ ହୁଏ।
15.14 ସ ଯତ୍ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲନ୍ ମାରୁତଂ ଶର୍ଧୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ ମନୋଽନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୧] ମନସାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ପବନର ଦଳ ହୋଇ, ଚିତ୍ତକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୨] ସ ଯଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ବଲମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୩ ବଲେନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ହୋଇ, ଶକ୍ତିକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୪] ସ ଯତ୍ପ୍ରତୀଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵରୁଣୋ ରାଜା ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦପୋଽନ୍ନାଦୀଃ କୃତ୍ଵା [୫] ଅଦ୍ଭିରନ୍ନାଦୀଭିରନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ରାଜା ବରୁଣ ହୋଇ, ଜଳକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୬] ସ ଯଦୁଦୀଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ସୋମୋ ରାଜା ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ସପ୍ତର୍ଷିଭିର୍ହୁତ ଆହୁତିମନ୍ନାଦୀଂ କୃତ୍ଵା । [୭] ଆହୁତ୍ଯାନ୍ନାଦ୍ଯାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗଲେ, ରାଜା ସୋମ ହୋଇ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ, ଆହୁତିକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୮] ସ ଯଦ୍ଧ୍ରୁଵାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵିରାଜମନ୍ନାଦୀଂ କୃତ୍ଵା ଵିରାଜାନ୍ନାଦ୍ଯାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଧ୍ରୁବ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇ, ବିରାଜକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ବିରାଜ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୧୦] ସ ଯତ୍ପଶୂନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦୋଷଧୀରନ୍ନାଦୀଃ କୃତ୍ଵା । [୧୧] ଓଷଧୀଭିରନ୍ନାଦୀଭିରନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଲେ, ରୁଦ୍ର ହୋଇ, ଔଷଧୀକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ଔଷଧୀ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୧୨] ସ ଯତ୍ପିତୄନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ଯମୋ ରାଜା ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ସ୍ଵଧାକାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଧାକାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେତେବେଳେ ସେ ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଲେ, ରାଜା ଯମ ହୋଇ, ସ୍ୱଧାର ଆକାରକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନେଇ, ସ୍ୱଧା ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରାଯାଏ—ଏହା ଯିଏ ଜାଣିଛି।
[୧୪] ସ ଯନ୍ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ସ୍ଵାହାକାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵାହାକାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ସ୍ୱାହା' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ସ୍ୱାହା' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୧୬] ସ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲଦ୍ବୃହସ୍ପତିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ଵଷଟ୍କାରମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା ଵଷଟ୍କାରେଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ବୃହସ୍ପତି ହୋଇ ଉପର ଦିଗକୁ ଚଳିଲେ, 'ଵଷଟ୍' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ଵଷଟ୍' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୧୮] ସ ଯଦ୍ଦେଵାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲଦୀଶାନୋ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ ମନ୍ଯୁମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୧ ମନ୍ଯୁନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଈଶାନ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ମନ୍ୟୁ' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ମନ୍ୟୁ' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୨୦] ସ ଯତ୍ପ୍ରଜା ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ପ୍ରଜାପତିର୍ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲତ୍ପ୍ରାଣମନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । ପ୍ରାଣେନାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପ୍ରଜାପତି ହୋଇ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, ଶ୍ୱାସ ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; ଶ୍ୱାସ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
[୨୨] ସ ଯତ୍ସର୍ଵାନ୍ ଅନ୍ତର୍ଦେଶାନ୍ ଅନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍ପରମେଷ୍ଠୀ ଭୂତ୍ଵାନୁଵ୍ଯଚଲଦ୍ବ୍ରହ୍ମାନ୍ନାଦଂ କୃତ୍ଵା । [୨୩] ବ୍ରହ୍ମଣାନ୍ନାଦେନାନ୍ନମତ୍ତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପରମେଷ୍ଠି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, 'ବ୍ରହ୍ମ' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ କରିଲେ; 'ବ୍ରହ୍ମ' ଓ ଖାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ଏହିପରି ଜଣେ ଜାଣିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵ୍ରାତ୍ଯସ୍ଯ
ସେ ଭ୍ରାତ୍ୟର
ସପ୍ତ ପ୍ରାଣାଃ ସପ୍ତାପାନାଃ ସପ୍ତ ଵ୍ଯାନାଃ
ସେଠି ସାତଟି ପ୍ରାଣ, ସାତଟି ଅପାନ, ସାତଟି ବ୍ୟାନ ଅଛି।
ଯୋଽସ୍ଯ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରାଣ ଊର୍ଧ୍ଵୋ ନାମାଯଂ ସୋ ଅଗ୍ନିଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଉର୍ଧ୍ୱ ନାମ, ସେ ଅଗ୍ନି।
ଯୋଽସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରୌଢୋ ନାମାସୌ ସ ଆଦିତ୍ଯଃ
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରାଣ ଯାହା ପ୍ରୌଢ ନାମ, ସେ ଆଦିତ୍ୟ।
ଯୋଽସ୍ଯ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରାଣୋଽଭ୍ଯୂଢୋ ନାମାସୌ ସ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପ୍ରାଣ ଯାହା ଅଭ୍ୟୂଢ ନାମ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା।