କୃତ୍ରିମଃ କଣ୍ଟକଃ ଶତଦନ୍ ଯ ଏଷଃ । ଅପାସ୍ଯାଃ କେଶ୍ଯଂ ମଲମପ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯଂ ଲିଖାତ୍
ଏହି କୃତ୍ରିମ କାଁଟା, ଯାହାର ଶତାଧିକ ଟିକି, ଏହାକୁ ଦୂରେ ଫେଙ୍ଗିଦିଅ। କେଶର ମଳକୁ ହଟାଅ, ମୁଣ୍ଡର ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଦୂର କର।
ଅଙ୍ଗାଦଙ୍ଗାଦ୍ଵଯମସ୍ଯା ଅପ ଯକ୍ଷ୍ମଂ ନି ଦଧ୍ମସି । ତନ୍ ମା ପ୍ରାପତ୍ପୃଥିଵୀଂ ମୋତ ଦେଵାନ୍ ଦିଵଂ ମା ପ୍ରାପଦୁର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ଅପୋ ମା ପ୍ରାପନ୍ ମଲମେତଦଗ୍ନେ ଯମଂ ମା ପ୍ରାପତ୍ପିତୄଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍
ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗରୁ ଆମେ ରୋଗକୁ ଦୂର କରୁଛୁ। ଏହା ପୃଥିବୀ, ଦେବତା, ଆକାଶ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ନ ପହଞ୍ଚୁ। ଏହା ଜଳକୁ ନ ପହଞ୍ଚୁ, ଏହି ମଳ ଅଗ୍ନି, ଯମ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନ ପହଞ୍ଚୁ।
ସଂ ତ୍ଵା ନହ୍ଯାମି ପଯସା ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ସଂ ତ୍ଵା ନହ୍ଯାମି ପଯସୌଷଧୀନାମ୍ । ସଂ ତ୍ଵା ନହ୍ଯାମି ପ୍ରଜଯା ଧନେନ ସା ସଂନଦ୍ଧା ସନୁହି ଵାଜମେମମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୃଥିବୀର ସାରରେ ବାନ୍ଧୁଛି, ଔଷଧିର ସାରରେ ବାନ୍ଧୁଛି, ସନ୍ତାନ ଓ ଧନରେ ବାନ୍ଧୁଛି। ଏଭଳି ବନ୍ଧାହୋଇ, ଏହି ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ।
{୧୩} ଅମୋଽହମସ୍ମି ସା ତ୍ଵଂ ସାମାହମସ୍ମ୍ଯୃକ୍ତ୍ଵଂ ଦ୍ଯୌରହଂ ପୃଥିଵୀ ତ୍ଵମ୍ । ତାଵିହ ସଂ ଭଵାଵ ପ୍ରଜାମା ଜନଯାଵହୈ
ମୁଁ ଗୀତ, ତୁମେ ସ୍ୱର; ମୁଁ ସାମ, ତୁମେ ଋକ୍; ମୁଁ ଆକାଶ, ତୁମେ ପୃଥିବୀ। ଏଠି ଆମେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ଓ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା।
ଜନିଯନ୍ତି ନାଵଗ୍ରଵଃ ପୁତ୍ରିଯନ୍ତି ସୁଦାନଵଃ । ଅରିଷ୍ଟାସୂ ସଚେଵହି ବୃହତେ ଵାଜସାତଯେ
ନୌକାମାନେ ସନ୍ତାନ ଦେଉ, ଦାନଶୀଳମାନେ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁନ୍ତୁ। ତୁମେ ଦୁହେଁ ନିରାପଦରେ ଏକାତ୍ମତାରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ରୁହ।
ଯେ ପିତରୋ ଵଧୂଦର୍ଶା ଇମଂ ଵହତୁମାଗମନ୍ । ତେ ଅସ୍ଯୈ ଵଧ୍ଵୈ ସଂପତ୍ନ୍ଯୈ ପ୍ରଜାଵଚ୍ଛର୍ମ ଯଚ୍ଛନ୍ତୁ
ଯେ ପିତୃମାନେ ବଧୂକୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହି ଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଏହି ବଧୂକୁ ସନ୍ତାନସମୃଦ୍ଧ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯେଦଂ ପୂର୍ଵାଗନ୍ ରଶନାଯମାନା ପ୍ରଜାମସ୍ଯୈ ଦ୍ରଵିଣଂ ଚେହ ଦତ୍ତ୍ଵା । ତାଂ ଵହନ୍ତ୍ଵଗତସ୍ଯାନୁ ପନ୍ଥାଂ ଵିରାଡିଯଂ ସୁପ୍ରଜା ଅତ୍ଯଜୈଷୀତ୍
ଯେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏଠାରେ ଏହି ବଧୂକୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଧନ ଦେଇଥିଲେ—ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବଜମାନେ ଚାଲିଥିବା ପଥରେ ନେଉନ୍ତୁ, ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସୁସନ୍ତାନ ହୋଇ ସେମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ହେଉ।
ପ୍ର ବୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସୁବୁଧା ବୁଧ୍ଯମାନା ଦୀର୍ଘାଯୁତ୍ଵାଯ ଶତଶାରଦାଯ । ଗୃହାନ୍ ଗଚ୍ଛ ଗୃହପତ୍ନୀ ଯଥାସୋ ଦୀର୍ଘଂ ତ ଆଯୁଃ ସଵିତା କୃଣୋତୁ
ଉଠ, ଭଲଭାବେ ଉଠ, ଶତ ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହେଉ। ଘରକୁ ଘରମାଳିକା ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କର। ସବିତା ତୁମକୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଵ୍ରାତ୍ଯ ଆସୀଦୀଯମାନ ଏଵ ସ ପ୍ରଜାପତିଂ ସମୈରଯତ୍
ଏକ ବ୍ରାତ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଉଥିଲେ; ସେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସ ପ୍ରଜାପତିଃ ସୁଵର୍ଣମାତ୍ମନ୍ନ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ତତ୍ପ୍ରାଜନଯତ୍
ପ୍ରଜାପତି ନିଜ ଅନ୍ତରେ ସୁନା ଦେଖିଲେ; ସେ ଏହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତଦେକମଭଵତ୍ତଲ୍ଲଲାମମଭଵତ୍ତନ୍ ମହଦଭଵତ୍ତଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠମଭଵତ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଭଵତ୍ତତ୍ତପୋଽଭଵତ୍ତତ୍ସତ୍ଯମଭଵତ୍ତେନ ପ୍ରାଜାଯତ
ସେ ଏକ ହେଲେ; ଚିହ୍ନ ହେଲେ; ବଡ଼ ହେଲେ; ବଡ଼ଭାଇ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ହେଲେ; ତପସ୍ୟା ହେଲେ; ସତ୍ୟ ହେଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୋଽଵର୍ଧତ ସ ମହାନ୍ ଅଭଵତ୍ସ ମହାଦେଵୋଽଭଵତ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ବଡ଼ ହେଲେ; ମହାଦେବ ହେଲେ।
ସ ଦେଵାନାମୀଶାଂ ପର୍ଯୈତ୍ସ ଈଶାନୋଽଭଵତ୍
ସେ ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ଭାବେ ଘୁରିଲେ; ସେ ଶାସକ ହେଲେ।
ସ ଏକଵ୍ରାତ୍ଯୋଽଭଵତ୍ସ ଧନୁରାଦତ୍ତ ତଦେଵେନ୍ଦ୍ରଧନୁଃ
ସେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରାତ୍ୟ ହେଲେ; ଧନୁଷ ଧରିଲେ; ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ।
ନୀଲମସ୍ଯୋଦରଂ ଲୋହିତଂ ପୃଷ୍ଠମ୍
ତାଙ୍କର ପେଟ କଳା, ପିଠ ଲାଲ।
ନୀଲେନୈଵାପ୍ରିଯଂ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଂ ପ୍ରୋର୍ଣୋତି ଲୋହିତେନ ଦ୍ଵିଷନ୍ତଂ ଵିଧ୍ଯତୀତି ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି
କଳା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଢାକିଦିଅନ୍ତି, ଲାଲ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁକୁ ଘାତ କରନ୍ତି—ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାମାନେ କହନ୍ତି।
ସ ସଂଵତ୍ସରମୂର୍ଧ୍ଵୋଽତିଷ୍ଠତ୍ତଂ ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ ଵ୍ରାତ୍ଯ କିଂ ନୁ ତିଷ୍ଠସୀତି
ସେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧା ଦେହରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଦେବତାମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ବ୍ରାତ୍ୟ, କାହିଁକି ତୁମେ ଦଢ଼ି ରହିଛ?'
ସୋଽବ୍ରଵୀଦାସନ୍ଦୀଂ ମେ ସଂ ଭରନ୍ତ୍ଵିତି
ସେ କହିଲେ, 'ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଆସନ ଆଣନ୍ତୁ।'
ତସ୍ମୈ ଵ୍ରାତ୍ଯାଯାସନ୍ଦୀଂ ସମଭରନ୍
ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଆସନ ଆଣିଦେଲେ।
ତସ୍ଯା ଗ୍ରୀଷ୍ମଶ୍ଚ ଵସନ୍ତଶ୍ଚ ଦ୍ଵୌ ପାଦାଵାସ୍ତାଂ ଶରଚ୍ଚ ଵର୍ଷାଶ୍ଚ ଦ୍ଵୌ
ସେଇ ଆସନର ଦୁଇଟି ପାଉ ହେଉଛି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ବସନ୍ତ; ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ହେଉଛି ଶରତ ଓ ବର୍ଷା।
ବୃହଚ୍ଚ ରଥନ୍ତରଂ ଚାନୂଚ୍ଯେ ଆସ୍ତାଂ ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞିଯଂ ଚ ଵାମଦେଵ୍ଯଂ ଚ ତିରଶ୍ଚ୍ଯେ
ବୃହତ୍ ଓ ରଥନ୍ତର ଆଗରେ ରଖାଗଲା; ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ନିୟ ଓ ବାମଦେବ ପାଶରେ ରଖାଗଲା।
ଋଚଃ ପ୍ରାଞ୍ଚସ୍ତନ୍ତଵୋ ଯଜୂଂଷି ତିର୍ଯଞ୍ଚଃ
ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ତନ୍ତୁ; ଯଜୁସ୍ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା।
ଵେଦ ଆସ୍ତରଣଂ ବ୍ରହ୍ମୋପବର୍ହଣମ୍
ବେଦ ଆସନର ଉପରେ ଶୋଇବା ପୋଶାକ; ବ୍ରହ୍ମା ତାହାର ଉପକୁଶନ।
ସାମାସାଦ ଉଦ୍ଗୀଥୋଽପଶ୍ରଯଃ
ସାମ ଆସନ; ଉଦ୍ଗୀଥ ତାହାର ସମର୍ଥନ।
ତାମାସନ୍ଦୀଂ ଵ୍ରାତ୍ଯ ଆରୋହତ୍
ବ୍ରାତ୍ୟ ସେଇ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ତସ୍ଯ ଦେଵଜନାଃ ପରିଷ୍କନ୍ଦା ଆସନ୍ତ୍ସଂକଲ୍ପାଃ ପ୍ରହାଯ୍ଯା ଵିଶ୍ଵାନି ଭୂତାନ୍ଯୁପସଦଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଗୋଡ଼ିଆ; ଇଚ୍ଛା, ଆକାଂକ୍ଷା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପସ୍ଥିତ।
ସ ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ସ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍। [୧] ତଂ ବୃହଚ୍ଚ ରଥନ୍ତରଂ ଚାଦିତ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ଦେଵା ଅନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ । [୨] ବୃହତେ ଚ ଵୈ ସ ରଥନ୍ତରାଯ ଚାଦିତ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵେଭ୍ଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚତେ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଵ୍ରାତ୍ଯମୁପଵଦତି । [୩] ବୃହତଶ୍ଚ ଵୈ ସ ରଥନ୍ତରସ୍ଯ ଚାଦିତ୍ଯାନାଂ ଚ ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ପ୍ରିଯଂ ଧାମ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ । [୪] ତସ୍ଯ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ମିତ୍ରୋ ମାଗଧୋ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵାସୋଽହରୁଷ୍ଣୀଷଂ ରାତ୍ରୀ କେଶା ହରିତୌ ପ୍ରଵର୍ତୌ କଲ୍ମଲିର୍ମଣିଃ । [୫] ଭୂତଂ ଚ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚ ପରିଷ୍କନ୍ଦୌ ମନୋ ଵିପଥଂ।।୬।। ମାତରିଶ୍ଵା ଚ ପଵମାନଶ୍ଚ ଵିପଥଵାହୌ ଵାତଃ ସାରଥୀ ରେଷ୍ମା ପ୍ରତୋଦଃ।।୭।। କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚ ପୁରଃସରୌ ଐନଂ କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତ୍ଯା ଯଶୋ ଗଚ୍ଛତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଉଠିଲେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବୃହତ୍, ରଥାନ୍ତର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଥିବାକୁ ବୃହତ୍, ରଥାନ୍ତର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଏହିପରି ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ବୃହତ୍, ରଥାନ୍ତର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଆସ୍ଥା, ବେଶ୍ୟା, ମିତ୍ର, ଗାୟକ, ଜ୍ଞାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଦିନ, ପାଗ, ରାତି, କେଶ, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ମଳ, ମଣି ଅଛି। ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଦୁଇଟି ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ମନ ପଥ। ମାତରିଶ୍ୱା ଓ ପବମାନ ଦୁଇଟି ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ, ବାତାସ ରଥଚାଳକ, ରେଶମା ଚାବୁକ। କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ଆଗରେ ଚାଲନ୍ତି—ଏହିପରି ଜାଣିଥିବା ସହ କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ଯାଆନ୍ତି।
[୮] ସ ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ସ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍। [୯] ତଂ ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞିଯଂ ଚ ଵାମଦେଵ୍ଯଂ ଚ ଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ଯଜମାନଶ୍ଚ ପଶଵଶ୍ଚାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ । [୧୦] ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞିଯାଯ ଚ ଵୈ ସ ଵାମଦେଵ୍ଯାଯ ଚ ଯଜ୍ଞାଯ ଚ ଯଜମାନାଯ ଚ ପଶୁଭ୍ଯଶ୍ଚା ଵୃଶ୍ଚତେ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଵ୍ରାତ୍ଯମୁପଵଦତି । [୧୧] ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞିଯସ୍ଯ ଚ ଵୈ ସ ଵାମଦେଵ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚ ପଶୂନାଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ଧାମ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ । [୧୨] ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ଦିଶ୍ଯୁଷାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ମନ୍ତ୍ରୋ ମାଗଧୋ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵାସୋଽହରୁଷ୍ଣୀଷଂ ରାତ୍ରୀ କେଶା ହରିତୌ ପ୍ରଵର୍ତୌ କଲ୍ମଲିର୍ମଣିଃ । [୧୩] ଅମାଵାସ୍ଯା ଚ ପୌର୍ଣମାସୀ ଚ ପରିଷ୍କନ୍ଦୌ ମନୋ ଵିପଥଂ ମାତରିଶ୍ଵା ଚ ପଵମାନଶ୍ଚ ଵିପଥଵାହୌ ଵାତଃ ସାରଥୀ ରେଷ୍ମା ପ୍ରତୋଦଃ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚ ପୁରଃସରୌ । ଐନଂ କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତ୍ଯା ଯଶୋ ଗଚ୍ଛତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଉଠିଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଯଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଯଜ୍ଞ, ଯଜମାନ ଓ ପଶୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଥିବାକୁ ଯଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଯଜ୍ଞ, ଯଜମାନ ଓ ପଶୁମାନେ ଦିଆଯାଏ। ଏହିପରି ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଯଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଯଜ୍ଞ, ଯଜମାନ ଓ ପଶୁମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଉଷା, ବେଶ୍ୟା, ମନ୍ତ୍ର, ଗାୟକ, ଜ୍ଞାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଦିନ, ପାଗ, ରାତି, କେଶ, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ମଳ, ମଣି ଅଛି। ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦୁଇଟି ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ମନ ପଥ। ମାତରିଶ୍ୱା ଓ ପବମାନ ଦୁଇଟି ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ, ବାତାସ ରଥଚାଳକ, ରେଶମା ଚାବୁକ। କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ଆଗରେ ଚାଲନ୍ତି—ଏହିପରି ଜାଣିଥିବା ସହ କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ଯାଆନ୍ତି।
[୧୪] ସ ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ସ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍। [୧୫] ତଂ ଵୈରୂପଂ ଚ ଵୈରାଜଂ ଚାପଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚ ରାଜାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ । [୧୬] ଵୈରୂପାଯ ଚ ଵୈ ସ ଵୈରାଜାଯ ଚାଦ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵରୁଣାଯ ଚ ରାଜ୍ଞ ଆ ଵୃଶ୍ଚତେ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଵ୍ରାତ୍ଯମୁପଵଦତି । [୧୭] ଵୈରୂପସ୍ଯ ଚ ଵୈ ସ ଵୈରାଜସ୍ଯ ଚାପାଂ ଚ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରିଯଂ ଧାମ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ । [୧୮] ତସ୍ଯ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶୀରା ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ହସୋ ମାଗଧୋ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵାସୋଽହରୁଷ୍ଣୀଷଂ ରାତ୍ରୀ କେଶା ହରିତୌ ପ୍ରଵର୍ତୌ କଲ୍ମଲିର୍ମଣିଃ । [୧୯] ଅହଶ୍ଚ ରାତ୍ରୀ ଚ ପରିଷ୍କନ୍ଦୌ ମନୋ ଵିପଥଂ ମାତରିଶ୍ଵା ଚ ପଵମାନଶ୍ଚ ଵିପଥଵାହୌ ଵାତଃ ସାରଥୀ ରେଷ୍ମା ପ୍ରତୋଦଃ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚ ପୁରଃସରୌ । ଐନଂ କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତ୍ଯା ଯଶୋ ଗଚ୍ଛତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଉଠି ଚାଲିଗଲା। ଭୈରୂପ, ଭୈରାଜ, ଜଳ ଓ ରାଜା ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ କହେ, ସେ ଭୈରୂପ, ଭୈରାଜ, ଜଳ ଓ ବରୁଣ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଏକତା ପାଉଥିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏପରି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଭୈରୂପ, ଭୈରାଜ, ଜଳ ଓ ବରୁଣ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନିବାସ ହେଉଥିବା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବେଶ୍ୟା, ହାସ୍ୟ, ମାଗଧ, ଜ୍ଞାନ, ପୋଷାକ, ଦିନର ମୁକୁଟ, ରାତିର କେଶ, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଗତି, ଦାଗ ଓ ମଣି ଅଛି। ଦିନ ଓ ରାତି ଗୋଡ଼ିଆ, ମନ ପଥ, ମାତରିଶ୍ୱା ଓ ପବମାନା ପଥର ଯାତ୍ରୀ, ବାୟୁ ରଥୀ, ରେଶ୍ମା ଚାବୁକ, କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ପ୍ରଥମ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏପରି ଜାଣିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ଯାଉଥିବା।
[୨୦] ସ ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ସ ଉଦୀଚୀଂ ଦିଶମନୁ ଵ୍ଯଚଲତ୍। [୨୧] ତଂ ଶ୍ଯୈତଂ ଚ ନୌଧସଂ ଚ ସପ୍ତର୍ଷଯଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ ରାଜାନୁଵ୍ଯଚଲନ୍ । [୨୨] ଶ୍ଯୈତାଯ ଚ ଵୈ ସ ନୌଧସାଯ ଚ ସପ୍ତର୍ଷିଭ୍ଯଶ୍ଚ ସୋମାଯ ଚ ରାଜ୍ଞ ଆ ଵୃଶ୍ଚତେ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଵ୍ରାତ୍ଯମୁପଵଦତି । [୨୩] ଶ୍ଯୈତସ୍ଯ ଚ ଵୈ ସ ନୌଧସସ୍ଯ ଚ ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ଚ ସୋମସ୍ଯ ଚ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରିଯଂ ଧାମ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ । [୨୪] ତସ୍ଯୋଦୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁର୍ମାଗଧୋ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵାସୋଽହରୁଷ୍ଣୀଷଂ ରାତ୍ରୀ କେଶା ହରିତୌ ପ୍ରଵର୍ତୌ କଲ୍ମଲିର୍ମଣିଃ । [୨୫] ଶ୍ରୁତଂ ଚ ଵିଶ୍ରୁତଂ ଚ ପରିଷ୍କନ୍ଦୌ ମନୋ ଵିପଥଂ ମାତରିଶ୍ଵା ଚ ପଵମାନଶ୍ଚ ଵିପଥଵାହୌ ଵାତଃ ସାରଥୀ ରେଷ୍ମା ପ୍ରତୋଦଃ [୨୬] କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚ ପୁରଃସରୌ । [୨୭] ଐନଂ କୀର୍ତିର୍ଗଚ୍ଛତ୍ଯା ଯଶୋ ଗଚ୍ଛତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଉଠି ଚାଲିଗଲା। ଶ୍ୟୈତ, ନୌଧାସ, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ରାଜା ସୋମ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ କହେ, ସେ ଶ୍ୟୈତ, ନୌଧାସ, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଏକତା ପାଉଥିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏପରି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଶ୍ୟୈତ, ନୌଧାସ, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନିବାସ ହେଉଥିବା। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିଜୁଳି ବେଶ୍ୟା, ତଡିତ୍ ମାଗଧ, ଜ୍ଞାନ, ପୋଷାକ, ଦିନର ମୁକୁଟ, ରାତିର କେଶ, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଗତି, ଦାଗ ଓ ମଣି ଅଛି। ଶୁଣା ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋଡ଼ିଆ, ମନ ପଥ, ମାତରିଶ୍ୱା ଓ ପବମାନା ପଥର ଯାତ୍ରୀ, ବାୟୁ ରଥୀ, ରେଶ୍ମା ଚାବୁକ, କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ପ୍ରଥମ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏପରି ଜାଣିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ଯାଉଥିବା।