ଯ ଆତ୍ମଦା ବଲଦା ଯସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵ ଉପାସତେ ପ୍ରଶିଷଂ ଯସ୍ଯ ଦେଵାଃ । ଯୋଽସ୍ଯେଶେ ଦ୍ଵିପଦୋ ଯଶ୍ଚତୁଷ୍ପଦଃ । ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯୈତଦାଗୋ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଜିନାତି । ଉଦ୍ଵେପଯ ରୋହିତ ପ୍ର କ୍ଷିଣୀହି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତି ମୁଞ୍ଚ ପାଶାନ୍
ଯେ ଆତ୍ମା ଦେଇଥାଏ, ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଦେବମାନେ ଯାହାର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି; ଯେ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ଉପରେ ଶାସନ କରେ । ଏହି ଦେବତା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜିତିବା ଅପରାଧ ହୁଏ । ରୋହିତ, ତୁମେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉ, ଦୂର କର, କ୍ଷୟ କର; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଦିଅ ।
ଏକପାଦ୍ଦ୍ଵିପଦୋ ଭୂଯୋ ଵି ଚକ୍ରମେ ଦ୍ଵିପାତ୍ତ୍ରିପାଦମଭ୍ଯେତି ପଶ୍ଚାତ୍। ଚତୁଷ୍ପାଚ୍ଚକ୍ରେ ଦ୍ଵିପଦାମଭିସ୍ଵରେ ସଂପଶ୍ଯନ୍ ପଙ୍କ୍ତିମୁପତିଷ୍ଠମାନଃ । ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯୈତଦାଗୋ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଜିନାତି । ଉଦ୍ଵେପଯ ରୋହିତ ପ୍ର କ୍ଷିଣୀହି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତି ମୁଞ୍ଚ ପାଶାନ୍
ଏକ ପାଦରେ ସେ ଦ୍ୱିପଦ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଦୁଇ ପାଦରେ ସେ ତିନି ପାଦ ଉପରେ ପଛୁଆଁ ଆସେ । ଚାରି ପାଦରେ ସେ ଦ୍ୱିପଦ ମଧ୍ୟରେ ଘୂରିବା, ଅନୁସୂଚନା ଦେଖି, ପଙ୍କ୍ତିରେ ଦଣ୍ଡ ହେଇ ରହିଥାଏ । ଏହି ଦେବତା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜିତିବା ଅପରାଧ ହୁଏ । ରୋହିତ, ତୁମେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉ, ଦୂର କର, କ୍ଷୟ କର; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଦିଅ ।
କୃଷ୍ଣାଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଅର୍ଜୁନୋ ରାତ୍ର୍ଯା ଵତ୍ସୋଽଜାଯତ । ସ ହ ଦ୍ଯାମଧି ରୋହତି ରୁହୋ ରୁରୋହ ରୋହିତଃ
କଳା ରାତିର ପୁତ୍ର ଧଳା ଅର୍ଜୁନ ଛାନା ଜନ୍ମ ନେଲା । ସେ ଆକାଶ ଉପରେ ଉଠିଲା, ଉଠିଛି, ରୋହିତ ଉଠିଛି ।
୧୩.୪ ସ ଏତି ସଵିତା ସ୍ଵର୍ଦିଵସ୍ପୃଷ୍ଠେଽଵଚାକଶତ୍
ସେ ଯାଉଛି, ସବିତା, ସ୍ୱର୍ଗର ଶୀର୍ଷ ଉପରେ, ତଳକୁ କଥା କହି ।
ରଶ୍ମିଭିର୍ନଭ ଆଭୃତଂ ମହେନ୍ଦ୍ର ଏତ୍ଯାଵୃତଃ
କିରଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରିଛି; ବଡ଼ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସୁଛନ୍ତି, ଆବୃତ ହୋଇ ।
ସ ଧାତା ସ ଵିଧର୍ତା ସ ଵାଯୁର୍ନଭ ଉଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସେ ଧାରକ, ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସେ ବାୟୁ, ଆକାଶରେ ଉଠିଛି ।
ସୋଽର୍ଯମା ସ ଵରୁଣଃ ସ ରୁଦ୍ରଃ ସ ମହାଦେଵଃ
ସେ ଅର୍ୟମା, ସେ ବରୁଣ, ସେ ରୁଦ୍ର, ସେ ମହାଦେବ ।
ସୋ ଅଗ୍ନିଃ ସ ଉ ସୂର୍ଯଃ ସ ଉ ଏଵ ମହାଯମଃ
ସେ ଅଗ୍ନି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସେ ମହାୟମ ।
ତଂ ଵତ୍ସା ଉପ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯେକଶୀର୍ଷାଣୋ ଯୁତା ଦଶ
ତାଙ୍କୁ ଛାନାମାନେ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି, ଦଶଟି ଏକ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ଏକସାଥି ଯୋଗାଯାଇଛି ।
ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରାଞ୍ଚ ଆ ତନ୍ଵନ୍ତି ଯଦୁଦେତି ଵି ଭାସତି
ସେ ଉଠିଲେ ଓ ଚମକିଲେ, ସେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଓ ଆଗକୁ ଆପଣମାନେ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି ।
ତସ୍ଯୈଷ ମାରୁତୋ ଗଣଃ ସ ଏତି ଶିକ୍ଯାକୃତଃ
ଏହା ହେଉଛି ମାରୁତଙ୍କର ଦଳ; ଏହା ଗଠିତ ଗଠି ଆସେ।
ରଶ୍ମିଭିର୍ନଭ ଆଭୃତଂ ମହେନ୍ଦ୍ର ଏତ୍ଯାଵୃତଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ, ଉପରକୁ ଉଠି ଆସେ।
ତସ୍ଯେମେ ନଵ କୋଶା ଵିଷ୍ଟମ୍ଭା ନଵଧା ହିତାଃ
ଏହାର ନଉଟି ପାତ୍ର ଏହି; ନଉ ଭାଗରେ ଏହାର ନଉଟି ଭଳି ଭଳି ଆଧାର ରଖାଯାଇଛି।
ସ ପ୍ରଜାଭ୍ଯୋ ଵି ପଶ୍ଯତି ଯଚ୍ଚ ପ୍ରାଣତି ଯଚ୍ଚ ନ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଥାଏ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣ ଅଛି ଓ ଯେଉଁଠି ନାହିଁ।
ତମିଦଂ ନିଗତଂ ସହଃ ସ ଏଷ ଏକ ଏକଵୃଦେକ ଏଵ
ଏହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ; ସେ ଏକା, ଏକା ଭାରବାହକ, ଏକା ଅଛନ୍ତି।
ଏତେ ଅସ୍ମିନ୍ ଦେଵା ଏକଵୃତୋ ଭଵନ୍ତି
ଏହି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକା ଭାରବାହକ ଭାବରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
୧୩.୫ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚାମ୍ଭଶ୍ଚ ନଭଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଵର୍ଚସଂ ଚାନ୍ନଂ ଚାନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଚ
କୀର୍ତି, ଯଶ, ପାଣି, ଆକାଶ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚମକ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଯାହା ଖାଯାଏ।
ଯ ଏତଂ ଦେଵମେକଵୃତଂ ଵେଦ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଦେବତା, ଏକା ଭାରବାହକ, ଜାଣିଛି,
ନ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ନ ତୃତୀଯଶ୍ଚତୁର୍ଥୋ ନାପ୍ଯୁଚ୍ଯତେ
ନା ଦ୍ୱିତୀୟ, ନା ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ ମଧ୍ୟ କହାଯାଏ ନାହିଁ।
ନ ପଞ୍ଚମୋ ନ ଷଷ୍ଠଃ ସପ୍ତମୋ ନାପ୍ଯୁଚ୍ଯତେ
ନା ପଞ୍ଚମ, ନା ଷଷ୍ଠ, ସପ୍ତମ ମଧ୍ୟ କହାଯାଏ ନାହିଁ।
ନାଷ୍ଟମୋ ନ ନଵମୋ ଦଶମୋ ନାପ୍ଯୁଚ୍ଯତେ
ନା ଅଷ୍ଟମ, ନା ନବମ, ଦଶମ ମଧ୍ୟ କହାଯାଏ ନାହିଁ।
ସ ସର୍ଵସ୍ମୈ ଵି ପଶ୍ଯତି ଯଚ୍ଚ ପ୍ରାଣତି ଯଚ୍ଚ ନ
ସେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖିଥାଏ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣ ଅଛି ଓ ଯେଉଁଠି ନାହିଁ।
ତମିଦଂ ନିଗତଂ ସହଃ ସ ଏଷ ଏକ ଏକଵୃଦେକ ଏଵ
ଏହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ; ସେ ଏକା, ଏକା ଭାରବାହକ, ଏକା ଅଛନ୍ତି।
ସର୍ଵେ ଅସ୍ମିନ୍ ଦେଵା ଏକଵୃତୋ ଭଵନ୍ତି
ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକା ଭାରବାହକ ଭାବରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମ ଚ ତପଶ୍ଚ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚାମ୍ଭଶ୍ଚ ନଭଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଵର୍ଚସଂ ଚାନ୍ନଂ ଚାନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଚ
ବ୍ରହ୍ମା, ତପ, କୀର୍ତି, ଯଶ, ପାଣି, ଆକାଶ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚମକ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଯାହା ଖାଯାଏ।
ଭୂତଂ ଚ ଭଵ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ରୁଚିଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚ ସ୍ଵଧା ଚ
ଯାହା ହୋଇଛି, ଯାହା ହେବ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ରୁଚି, ସ୍ୱର୍ଗ, ନିବେଦନ।
ଯ ଏତଂ ଦେଵମେକଵୃତଂ ଵେଦ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଦେବତା, ଏକା ଭାରବାହକ, ଜାଣିଛି,
ସ ଏଵ ମୃତ୍ଯୁଃ ସୋଽମୃତଂ ସୋଽଭ୍ଵଂ ସ ରକ୍ଷଃ
ସେ ମୃତ୍ୟୁ, ସେ ଅମୃତ, ସେ ଅନ୍ଧକାର, ସେ ରାକ୍ଷସ।
ସ ରୁଦ୍ରୋ ଵସୁଵନିର୍ଵସୁଦେଯେ ନମୋଵାକେ ଵଷଟ୍କାରୋଽନୁ ସଂହିତଃ
ସେ ରୁଦ୍ର ଧନ ଦେଇଥିବା, ପୃଥିବୀର ମାଲିକ। ସମ୍ମାନର ଶବ୍ଦ ଓ 'ଵଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ସେ ପାଠରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାନ୍ତି।
ତସ୍ଯେମେ ସର୍ଵେ ଯାତଵ ଉପ ପ୍ରଶିଷମାସତେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ଚାହିଁ ଆସନ୍ତି।