ପୁରୋଡାଶଵତ୍ସା ସୁଦୁଘା ଲୋକେଽସ୍ମା ଉପ ତିଷ୍ଠତି । ସାସ୍ମୈ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଵଶା ପ୍ରଦଦୁଷେ ଦୁହେ
ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଠା, ଗାଁ ଏହି ଜଗତରେ ଭଲ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ; ସେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅନ୍ତି।
ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଯମରାଜ୍ଯେ ଵଶା ପ୍ରଦଦୁଷେ ଦୁହେ । ଅଥାହୁର୍ନାରକଂ ଲୋକଂ ନିରୁନ୍ଧାନସ୍ଯ ଯାଚିତାମ୍
ଯମର ରାଜ୍ୟରେ ଗାଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅନ୍ତି; ତାପରେ କହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିବା ସମୟରେ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ନରକ ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ।
ପ୍ରଵୀଯମାନା ଚରତି କ୍ରୁଦ୍ଧା ଗୋପତଯେ ଵଶା । ଵେହତଂ ମା ମନ୍ଯମାନୋ ମୃତ୍ଯୋଃ ପାଶେଷୁ ବଧ୍ଯତାମ୍
ଅପସାରିଦିଆଯାଇ, ଗାଁ ଗୋପାଳକ ପାଇଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚାଲିଯାଏ; ଭାବି, 'ଯିଏ ଗାଁକୁ ଦୂରେ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାଦରେ ବାନ୍ଧିଯାଉ।'
ଯୋ ଵେହତଂ ମନ୍ଯମାନୋଽମା ଚ ପଚତେ ଵଶାମ୍ । ଅପ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଯାଚଯତେ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଯିଏ ଭାବେ ଗାଁକୁ ଦୂରେ ଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାହାକୁ ମାରି କିମ୍ବା ରାନ୍ଧିଅନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତି ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିପାରନ୍ତି।
ମହଦେଷାଵ ତପତି ଚରନ୍ତୀ ଗୋଷୁ ଗୌରପି । ଅଥୋ ହ ଗୋପତଯେ ଵଶାଦଦୁଷେ ଵିଷଂ ଦୁହେ
ଗାଁର ତାପ ବହୁତ ଉତ୍ତଳ, ସେ ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଏ; ଏହିପରି, ଗୋପାଳକ ପାଇଁ ଗାଁରୁ ବିଷ ଦୁଧ ନିକାସିଯାଏ।
ପ୍ରିଯଂ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦୀଯତେ । ଅଥୋ ଵଶାଯାସ୍ତତ୍ପ୍ରିଯଂ ଯଦ୍ଦେଵତ୍ରା ହଵିଃ ସ୍ଯାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି, ସେ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି, ଗାଁ ପାଇଁ ଯେଉଁ ହବି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ।
{୨୨} ଯା ଵଶା ଉଦକଲ୍ପଯନ୍ ଦେଵା ଯଜ୍ଞାଦୁଦେତ୍ଯ । ତାସାଂ ଵିଲିପ୍ତ୍ଯଂ ଭୀମାମୁଦାକୁରୁତ ନାରଦଃ
ଯେଉଁ ଗାଁକୁ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞରୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନାରଦ ଭୟଙ୍କର ଲେପ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତାଂ ଦେଵା ଅମୀମାଂସନ୍ତ ଵଶେଯା୩ ଅଵଶେତି । ତାମବ୍ରଵୀନ୍ ନାରଦ ଏଷା ଵଶାନାଂ ଵଶତମେତି
ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗାଁକୁ ଭାବିଲେ, 'ଏହା ଉପଭୋଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ କି ନୁହେଁ?' ନାରଦ କହିଲେ, 'ଏହି ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଉପଭୋଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ।'
କତି ନୁ ଵଶା ନାରଦ ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥ ମନୁଷ୍ଯଜାଃ । ତାସ୍ତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛାମି ଵିଦ୍ଵାଂସଂ କସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣଃ
ନାରଦ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ କେତେ ଗାଁକୁ ଜାଣିଛ? ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, କେଉଁ ଗାଁକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?
ଵିଲିପ୍ତ୍ଯା ବୃହସ୍ପତେ ଯା ଚ ସୂତଵଶା ଵଶା । ତସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯ ଆଶଂସେତ ଭୂତ୍ଯାମ୍
ବୃହସ୍ପତି, ଯେଉଁ ଲେପ ଗାଁ ଓ ଗଡିଏ ଗାଁ, ତାହାକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ସେ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଚାହେ।
ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ନାରଦାନୁଷ୍ଠୁ ଵିଦୁଷେ ଵଶା । କତମାସାଂ ଭୀମତମା ଯାମଦତ୍ତ୍ଵା ପରାଭଵେତ୍
ନାରଦ, ଗାଁର ଉପଚାର ଜାଣିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଗାଁ, ଯାହା ଦିଅଲେ କିଏ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ?
ଵିଲିପ୍ତୀ ଯା ବୃହସ୍ପତେଽଥୋ ସୂତଵଶା ଵଶା । ତସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯ ଆଶଂସେତ ଭୂତ୍ଯାମ୍
ବୃହସ୍ପତି, ଲେପ ଗାଁ ଓ ଗଡିଏ ଗାଁ, ତାହାକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ସେ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଚାହେ।
ତ୍ରୀଣି ଵୈ ଵଶାଜାତାନି ଵିଲିପ୍ତୀ ସୂତଵଶା ଵଶା । ତାଃ ପ୍ର ଯଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ସୋଽନାଵ୍ରସ୍କଃ ପ୍ରଜାପତୌ
ଗାଁର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି: ଲେପ ଗାଁ, ଗଡିଏ ଗାଁ, ସାଧାରଣ ଗାଁ; ଏହି ଗାଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦିଅଉ; ତେଣୁ ସେ ପ୍ରଜାପତିର ଯଜ୍ଞରୁ ବାହାରିଯିବେ ନାହିଁ।
ଏତଦ୍ଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ହଵିରିତି ମନ୍ଵୀତ ଯାଚିତଃ । ଵଶାଂ ଚେଦେନଂ ଯାଚେଯୁର୍ଯା ଭୀମାଦଦୁଷୋ ଗୃହେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ହବି ତୁମର; ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଚିନ୍ତା କର; ଯଦି ସେ ଗାଁ ଚାହିଅନ୍ତି, ଗୃହରେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଗାଁ ଅଛି, ତାହା ଦିଅ।
ଦେଵା ଵଶାଂ ପର୍ଯଵଦନ୍ ନ ନୋଽଦାଦିତି ହୀଡିତାଃ । ଏତାଭିର୍ଋଗ୍ଭିର୍ଭେଦଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ସ ପରାଭଵତ୍
ଦେବତାମାନେ ଧନଦାୟିନୀ ଗାଁକୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଆମକୁ ଦେଲେନି, ଯଦିଓ ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲୁ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ସହିତ ସେ ଗାଁକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପରାଜୟ ହେଲା।
ଉତୈନାଂ ଭେଦୋ ନାଦଦାଦ୍ଵଶାମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଯାଚିତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତଂ ଦେଵା ଆଗସୋଽଵୃଶ୍ଚନ୍ନ୍ ଅହମୁତ୍ତରେ
ଗାଁକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ଯେଉଁଜଣ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗାଁକୁ ନେଲେନି। ଏହିକାରଣରୁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲି।
ଯେ ଵଶାଯା ଅଦାନାଯ ଵଦନ୍ତି ପରିରାପିଣଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ଯଵେ ଜାଲ୍ମା ଆ ଵୃଶ୍ଚନ୍ତେ ଅଚିତ୍ତ୍ଯା
ଯେଉଁମାନେ ଧନଦାୟିନୀ ଗାଁକୁ ଦେବା ପାଇଁ ଚାଟୁକାରି କଥା କହନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷ ଜାଲର ପରି ତାଙ୍କୁ ଅବିବେକରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଇଥାଏ।
ଯେ ଗୋପତିଂ ପରାଣୀଯାଥାହୁର୍ମା ଦଦା ଇତି । ରୁଦ୍ରସ୍ଯାସ୍ତାଂ ତେ ହେତୀଂ ପରି ଯନ୍ତ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଯା
ଯେଉଁମାନେ କହନ୍ତି, 'ଗୋପାଳକଙ୍କ ଗାଁକୁ ଦେବେନି, ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତୁ,' ତାଙ୍କୁ ଅବିବେକରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଘେରି ରଖୁ।
ଯଦି ହୁତାଂ ଯଦ୍ଯହୁତାମମା ଚ ପଚତେ ଵଶାମ୍ । ଦେଵାନ୍ତ୍ସବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଋତ୍ଵା ଜିହ୍ମୋ ଲୋକାନ୍ ନିର୍ଋଚ୍ଛତି
ସେ ଧନଦାୟିନୀ ଗାଁକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ରନ୍ଧନ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ନିଜେ ଖାଇଥିବା, ଯଦି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ବେକାର, ସେ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଲୋକରୁ ବାହାର କରିଦେଇଥାଏ।
ଶ୍ରମେଣ ତପସା ସୃଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିତ୍ତର୍ତେ ଶ୍ରିତା
କଷ୍ଟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ, ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି।
ସତ୍ଯେନାଵୃତା ଶ୍ରିଯା ପ୍ରାଵୃତା ଯଶସା ପରୀଵୃତା
ସତ୍ୟରେ ଆବୃତ, ଶ୍ରୀରେ ଢାକା, ଯଶରେ ବିସ୍ତୃତ।
ସ୍ଵଧଯା ପରିହିତା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପର୍ଯୂଢା ଦୀକ୍ଷଯା ଗୁପ୍ତା ଯଜ୍ଞେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଲୋକୋ ନିଧନମ୍
ସ୍ଵ-ଶାସନରେ ନିର୍ଭର, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଘେରା, ଦୀକ୍ଷାରେ ରକ୍ଷିତ, ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ଥିତ, ସେ ଏହି ଜଗତର ଆଧାର।
ବ୍ରହ୍ମ ପଦଵାଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଧିପତିଃ
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ନାୟକ।
ତାମାଦଦାନସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଗଵୀଂ ଜିନତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ
ଯେଉଁଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗାଁକୁ ନେଇଥାଏ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥାଏ।
ଅପ କ୍ରାମତି ସୂନୃତା ଵୀର୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ
ସତ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ପୁଣ୍ୟ, ଶ୍ରୀ—ସବୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଯାଇଥାଏ।
ଓଜଶ୍ଚ ତେଜଶ୍ଚ ସହଶ୍ଚ ବଲଂ ଚ ଵାକ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଚ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ
ଶକ୍ତି, ତେଜ, ପ୍ରଭାବ, ବଳ, କଥା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀ, ଧର୍ମ—
ବ୍ରହ୍ମ ଚ କ୍ଷତ୍ରଂ ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ଵିଶଶ୍ଚ ତ୍ଵିଷିଶ୍ଚ ଯଶଶ୍ଚ ଵର୍ଚଶ୍ଚ ଦ୍ରଵିଣଂ ଚ
ବ୍ରହ୍ମା, ଶାସନ, ରାଜ୍ୟ, ଜନ, ତେଜ, ଯଶ, ଚମକ, ଧନ—
ଆଯୁଶ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ନାମ ଚ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ପ୍ରାଣଶ୍ଚାପାନଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଚ
ଆୟୁ, ରୂପ, ନାମ, କୀର୍ତି, ଶ୍ୱାସ, ପ୍ରଶ୍ୱାସ, ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରବଣ—
ପଯଶ୍ଚ ରସଶ୍ଚାନ୍ନଂ ଚାନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଚ ର୍ତଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚେଷ୍ଟଂ ଚ ପୂର୍ତଂ ଚ ପ୍ରଜା ଚ ପଶଵଶ୍ଚ
ଦୁଧ, ସ୍ୱାଦ, ଖାଦ୍ୟ, ଖାଇବା ଜିନିଷ, ସତ୍ୟ, ତଥ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଦାନ, ସନ୍ତାନ, ପଶୁ—
ତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯପ କ୍ରାମନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଗଵୀମାଦଦାନସ୍ଯ ଜିନତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ
ଏହି ସବୁ ଜିନିଷ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଯାଇଥାଏ, ଯେଉଁଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗାଁକୁ ନେଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥାଏ।