ଅନପତ୍ଯମଲ୍ପପଶୁଂ ଵଶା କୃଣୋତି ପୂରୁଷମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ଯାଚିତାମଥୈନାଂ ନିପ୍ରିଯାଯତେ
ଗାଁ ଏକ ପୁରୁଷକୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁ ନଥିବା କରିଦିଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାହିଲେ, ଏହି ଗାଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୁଏନି।
ଅଗ୍ନୀଷୋମାଭ୍ଯାଂ କାମାଯ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଚ । ତେଭ୍ଯୋ ଯାଚନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତେଷ୍ଵା ଵୃଶ୍ଚତେଽଦଦତ୍
ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାହିଲେ। ଯେଉଁଠି ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ।
ଯାଵଦସ୍ଯା ଗୋପତିର୍ନୋପଶୃଣୁଯାଦୃଚଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଚରେଦସ୍ଯ ତାଵଦ୍ଗୋଷୁ ନାସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୃହେ ଵସେତ୍
ଯେଉଁଠି ଗୋପତି ନିଜେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦିଅ। ଶୁଣିଲା ପରେ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୋ ଅସ୍ଯା ଋଚ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯାଥ ଗୋଷ୍ଵଚୀଚରତ୍। ଆଯୁଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ଭୂତିଂ ଚ ଦେଵା ଵୃଶ୍ଚନ୍ତି ହୀଡିତାଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣି ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇଯାନ୍ତି।
ଵଶା ଚରନ୍ତୀ ବହୁଧା ଦେଵାନାଂ ନିହିତୋ ନିଧିଃ । ଆଵିଷ୍କୃଣୁଷ୍ଵ ରୂପାଣି ଯଦା ସ୍ଥାମ ଜିଘାଂସତି
ଗାଁ ବହୁ ପଥରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଭାବରେ ରଖାଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ଗୋପତି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତୁମେ ନିଜ ରୂପ ଦେଖା।
ଆଵିରାତ୍ମାନଂ କୃଣୁତେ ଯଦା ସ୍ଥାମ ଜିଘାଂସତି । ଅଥୋ ହ ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯୋ ଵଶା ଯାଞ୍ଚ୍ଯାଯ କୃଣୁତେ ମନଃ
ଗୋପତି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଗାଁ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ତାପରେ ଗାଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ଚାହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ।
{୨୧} ମନସା ସଂ କଲ୍ପଯତି ତଦ୍ଦେଵାମପି ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ହ ବ୍ରହ୍ମାଣୋ ଵଶାମୁପପ୍ରଯନ୍ତି ଯାଚିତୁମ୍
ମନରେ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପାଇଯାଏ; ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।
ସ୍ଵଧାକାରେଣ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞେନ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ । ଦାନେନ ରାଜନ୍ଯୋ ଵଶାଯା ମାତୁର୍ହେଡଂ ନ ଗଚ୍ଛତି
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ରୀତିରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞରେ, ଦାନରେ ରାଜନ୍ୟମାନେ ମାତାର ଶକ୍ତିକୁ ଆସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ ମାତାଙ୍କର ଅପମାନକୁ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ଵଶା ମାତା ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ତଥା ସଂଭୂତମଗ୍ରଶଃ । ତସ୍ଯା ଆହୁରନର୍ପଣଂ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦୀଯତେ
ଗାଁ ହେଉଛି ରାଜନ୍ୟର ମାତା, ସେ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି, ତାହା ଅପହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଗୃହୀତମାଲୁମ୍ପେତ୍ସ୍ରୁଚୋ ଅଗ୍ନଯେ । ଏଵା ହ ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯୋ ଵଶାମଗ୍ନଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚତେଽଦଦତ୍
ଯେପରି, ଘିଅ ନେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ଗାଁକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ଦିଅନ୍ତି।
ପୁରୋଡାଶଵତ୍ସା ସୁଦୁଘା ଲୋକେଽସ୍ମା ଉପ ତିଷ୍ଠତି । ସାସ୍ମୈ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଵଶା ପ୍ରଦଦୁଷେ ଦୁହେ
ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଠା, ଗାଁ ଏହି ଜଗତରେ ଭଲ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ; ସେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅନ୍ତି।
ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଯମରାଜ୍ଯେ ଵଶା ପ୍ରଦଦୁଷେ ଦୁହେ । ଅଥାହୁର୍ନାରକଂ ଲୋକଂ ନିରୁନ୍ଧାନସ୍ଯ ଯାଚିତାମ୍
ଯମର ରାଜ୍ୟରେ ଗାଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅନ୍ତି; ତାପରେ କହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିବା ସମୟରେ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ନରକ ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ।
ପ୍ରଵୀଯମାନା ଚରତି କ୍ରୁଦ୍ଧା ଗୋପତଯେ ଵଶା । ଵେହତଂ ମା ମନ୍ଯମାନୋ ମୃତ୍ଯୋଃ ପାଶେଷୁ ବଧ୍ଯତାମ୍
ଅପସାରିଦିଆଯାଇ, ଗାଁ ଗୋପାଳକ ପାଇଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚାଲିଯାଏ; ଭାବି, 'ଯିଏ ଗାଁକୁ ଦୂରେ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାଦରେ ବାନ୍ଧିଯାଉ।'
ଯୋ ଵେହତଂ ମନ୍ଯମାନୋଽମା ଚ ପଚତେ ଵଶାମ୍ । ଅପ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଯାଚଯତେ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଯିଏ ଭାବେ ଗାଁକୁ ଦୂରେ ଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାହାକୁ ମାରି କିମ୍ବା ରାନ୍ଧିଅନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତି ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିପାରନ୍ତି।
ମହଦେଷାଵ ତପତି ଚରନ୍ତୀ ଗୋଷୁ ଗୌରପି । ଅଥୋ ହ ଗୋପତଯେ ଵଶାଦଦୁଷେ ଵିଷଂ ଦୁହେ
ଗାଁର ତାପ ବହୁତ ଉତ୍ତଳ, ସେ ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଏ; ଏହିପରି, ଗୋପାଳକ ପାଇଁ ଗାଁରୁ ବିଷ ଦୁଧ ନିକାସିଯାଏ।
ପ୍ରିଯଂ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦୀଯତେ । ଅଥୋ ଵଶାଯାସ୍ତତ୍ପ୍ରିଯଂ ଯଦ୍ଦେଵତ୍ରା ହଵିଃ ସ୍ଯାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି, ସେ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି, ଗାଁ ପାଇଁ ଯେଉଁ ହବି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ।
{୨୨} ଯା ଵଶା ଉଦକଲ୍ପଯନ୍ ଦେଵା ଯଜ୍ଞାଦୁଦେତ୍ଯ । ତାସାଂ ଵିଲିପ୍ତ୍ଯଂ ଭୀମାମୁଦାକୁରୁତ ନାରଦଃ
ଯେଉଁ ଗାଁକୁ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞରୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନାରଦ ଭୟଙ୍କର ଲେପ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତାଂ ଦେଵା ଅମୀମାଂସନ୍ତ ଵଶେଯା୩ ଅଵଶେତି । ତାମବ୍ରଵୀନ୍ ନାରଦ ଏଷା ଵଶାନାଂ ଵଶତମେତି
ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗାଁକୁ ଭାବିଲେ, 'ଏହା ଉପଭୋଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ କି ନୁହେଁ?' ନାରଦ କହିଲେ, 'ଏହି ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଉପଭୋଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ।'
କତି ନୁ ଵଶା ନାରଦ ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥ ମନୁଷ୍ଯଜାଃ । ତାସ୍ତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛାମି ଵିଦ୍ଵାଂସଂ କସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣଃ
ନାରଦ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ କେତେ ଗାଁକୁ ଜାଣିଛ? ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, କେଉଁ ଗାଁକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?
ଵିଲିପ୍ତ୍ଯା ବୃହସ୍ପତେ ଯା ଚ ସୂତଵଶା ଵଶା । ତସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯ ଆଶଂସେତ ଭୂତ୍ଯାମ୍
ବୃହସ୍ପତି, ଯେଉଁ ଲେପ ଗାଁ ଓ ଗଡିଏ ଗାଁ, ତାହାକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ସେ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଚାହେ।
ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ନାରଦାନୁଷ୍ଠୁ ଵିଦୁଷେ ଵଶା । କତମାସାଂ ଭୀମତମା ଯାମଦତ୍ତ୍ଵା ପରାଭଵେତ୍
ନାରଦ, ଗାଁର ଉପଚାର ଜାଣିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଗାଁ, ଯାହା ଦିଅଲେ କିଏ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ?
ଵିଲିପ୍ତୀ ଯା ବୃହସ୍ପତେଽଥୋ ସୂତଵଶା ଵଶା । ତସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯ ଆଶଂସେତ ଭୂତ୍ଯାମ୍
ବୃହସ୍ପତି, ଲେପ ଗାଁ ଓ ଗଡିଏ ଗାଁ, ତାହାକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ସେ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଚାହେ।
ତ୍ରୀଣି ଵୈ ଵଶାଜାତାନି ଵିଲିପ୍ତୀ ସୂତଵଶା ଵଶା । ତାଃ ପ୍ର ଯଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ସୋଽନାଵ୍ରସ୍କଃ ପ୍ରଜାପତୌ
ଗାଁର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି: ଲେପ ଗାଁ, ଗଡିଏ ଗାଁ, ସାଧାରଣ ଗାଁ; ଏହି ଗାଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦିଅଉ; ତେଣୁ ସେ ପ୍ରଜାପତିର ଯଜ୍ଞରୁ ବାହାରିଯିବେ ନାହିଁ।
ଏତଦ୍ଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ହଵିରିତି ମନ୍ଵୀତ ଯାଚିତଃ । ଵଶାଂ ଚେଦେନଂ ଯାଚେଯୁର୍ଯା ଭୀମାଦଦୁଷୋ ଗୃହେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ହବି ତୁମର; ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଚିନ୍ତା କର; ଯଦି ସେ ଗାଁ ଚାହିଅନ୍ତି, ଗୃହରେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଗାଁ ଅଛି, ତାହା ଦିଅ।
ଦେଵା ଵଶାଂ ପର୍ଯଵଦନ୍ ନ ନୋଽଦାଦିତି ହୀଡିତାଃ । ଏତାଭିର୍ଋଗ୍ଭିର୍ଭେଦଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ସ ପରାଭଵତ୍
ଦେବତାମାନେ ଧନଦାୟିନୀ ଗାଁକୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଆମକୁ ଦେଲେନି, ଯଦିଓ ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲୁ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ସହିତ ସେ ଗାଁକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପରାଜୟ ହେଲା।
ଉତୈନାଂ ଭେଦୋ ନାଦଦାଦ୍ଵଶାମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଯାଚିତଃ । ତସ୍ମାତ୍ତଂ ଦେଵା ଆଗସୋଽଵୃଶ୍ଚନ୍ନ୍ ଅହମୁତ୍ତରେ
ଗାଁକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ଯେଉଁଜଣ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗାଁକୁ ନେଲେନି। ଏହିକାରଣରୁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲି।
ଯେ ଵଶାଯା ଅଦାନାଯ ଵଦନ୍ତି ପରିରାପିଣଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ଯଵେ ଜାଲ୍ମା ଆ ଵୃଶ୍ଚନ୍ତେ ଅଚିତ୍ତ୍ଯା
ଯେଉଁମାନେ ଧନଦାୟିନୀ ଗାଁକୁ ଦେବା ପାଇଁ ଚାଟୁକାରି କଥା କହନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷ ଜାଲର ପରି ତାଙ୍କୁ ଅବିବେକରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଇଥାଏ।
ଯେ ଗୋପତିଂ ପରାଣୀଯାଥାହୁର୍ମା ଦଦା ଇତି । ରୁଦ୍ରସ୍ଯାସ୍ତାଂ ତେ ହେତୀଂ ପରି ଯନ୍ତ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଯା
ଯେଉଁମାନେ କହନ୍ତି, 'ଗୋପାଳକଙ୍କ ଗାଁକୁ ଦେବେନି, ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତୁ,' ତାଙ୍କୁ ଅବିବେକରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଘେରି ରଖୁ।
ଯଦି ହୁତାଂ ଯଦ୍ଯହୁତାମମା ଚ ପଚତେ ଵଶାମ୍ । ଦେଵାନ୍ତ୍ସବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଋତ୍ଵା ଜିହ୍ମୋ ଲୋକାନ୍ ନିର୍ଋଚ୍ଛତି
ସେ ଧନଦାୟିନୀ ଗାଁକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ରନ୍ଧନ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ନିଜେ ଖାଇଥିବା, ଯଦି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ବେକାର, ସେ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଲୋକରୁ ବାହାର କରିଦେଇଥାଏ।
ଶ୍ରମେଣ ତପସା ସୃଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିତ୍ତର୍ତେ ଶ୍ରିତା
କଷ୍ଟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ, ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି।