ସ୍ଵମେତଦଛାଯନ୍ତି ଯଦ୍ଵଶାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଅଭି । ଯଥୈନାନ୍ ଅନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଜିନୀଯାଦେଵାସ୍ଯା ନିରୋଧନମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଁକୁ ଚାହିଁଲେ ନିଜ ଗାଁକୁ ଚାହିଁଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ କିଏ ଏହାକୁ ଦଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏହି ଗାଁ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଥାଏ।
ଚରେଦେଵା ତ୍ରୈହାଯଣାଦଵିଜ୍ଞାତଗଦା ସତୀ । ଵଶାଂ ଚ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନାରଦ ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତର୍ହ୍ଯେଷ୍ଯାଃ
ଏହି ଗାଁ ତିନି ବର୍ଷ ଅଜଣା ରୋଗ ଭୋଗି ଚୁପଚାପ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦିଅ। ନାରଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଁକୁ ଜଣିଲେ, ଏହି ଗାଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିବ।
ଯ ଏନାମଵଶାମାହ ଦେଵାନାଂ ନିହିତଂ ନିଧିମ୍ । ଉଭୌ ତସ୍ମୈ ଭଵାଶର୍ଵୌ ପରିକ୍ରମ୍ଯେଷୁମସ୍ଯତଃ
ଯେଉଁଠି ଗାଁକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଏ, ଭବ ଓ ଶର୍ବ ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖନ୍ତି।
ଯୋ ଅସ୍ଯା ଊଧୋ ନ ଵେଦାଥୋ ଅସ୍ଯା ସ୍ତନାନ୍ ଉତ । ଉଭଯେନୈଵାସ୍ମୈ ଦୁହେ ଦାତୁଂ ଚେଦଶକଦ୍ଵଶାମ୍
ଯେଉଁଠି ଗାଁର ଅଁତୁ ଓ ଚୁଚୁ ଜଣିନଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଦୁହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଯଦି ସମର୍ଥ ହୁଏ, ଦୁଇଟି ଦେଇ ଗାଁକୁ ଦୁହେ।
ଦୁରଦଭ୍ନୈନମା ଶଯେ ଯାଚିତାଂ ଚ ନ ଦିତ୍ସତି । ନାସ୍ମୈ କାମାଃ ସମୃଧ୍ଯନ୍ତେ ଯାମଦତ୍ତ୍ଵା ଚିକୀର୍ଷତି
ସେ ଗାଁରୁ ଦୂରେ ଶୋଇଥାଏ, ଚାହିଲା ପରେ ଦେଇନଥିବା ଲୋକକୁ ଦୟା କରେନି। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ତୃପ୍ତି ହୁଏନି, ଦେଇବାକୁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ପାଇଲା ପରେ।
ଦେଵା ଵଶାମଯାଚନ୍ ମୁଖଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ । ତେଷାଂ ସର୍ଵେଷାମଦଦଦ୍ଧେଡଂ ନ୍ଯେତି ମାନୁଷଃ
ଦେବତାମାନେ ଗାଁକୁ ଚାହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହାର ମୁଖ କରି। ସେମାନଙ୍କୁ 'ହେଡ଼' ଚିତ୍କାର ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ମାନବ ଦେଲେନି।
{୨୦} ହେଡଂ ପଶୂନାଂ ନ୍ଯେତି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽଦଦଦ୍ଵଶାମ୍ । ଦେଵାନାଂ ନିହିତଂ ଭାଗଂ ମର୍ତ୍ଯଶ୍ଚେନ୍ ନିପ୍ରିଯାଯତେ
'ହେଡ଼' ଚିତ୍କାର ପଶୁମାନେ ପାଇଲେ, ଗାଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ଅଂଶକୁ ମାନବ ନିଜେ ନେଇଲେ, ସେ ପ୍ରିୟ ହୁଏନି।
ଯଦନ୍ଯେ ଶତଂ ଯାଚେଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗୋପତିଂ ଵଶାମ୍ । ଅଥୈନାଂ ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ଏଵଂ ହ ଵିଦୁଷୋ ଵଶା
ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗୋପତିଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ଗାଁ ଚାହିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଗାଁକୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଗାଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ।'
ଯ ଏଵଂ ଵିଦୁଷେଽଦତ୍ତ୍ଵାଥାନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦଦଦ୍ଵଶାମ୍ । ଦୁର୍ଗା ତସ୍ମା ଅଧିଷ୍ଠାନେ ପୃଥିଵୀ ସହଦେଵତା
ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦେଇନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଗାଁ ଦେଇଥାଏ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦେବତାମାନେ କଷ୍ଟ ଆଣନ୍ତି।
ଦେଵା ଵଶାମଯାଚନ୍ ଯସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅଗ୍ରେ ଅଜାଯତ । ତାମେତାଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନାରଦଃ ସହ ଦେଵୈରୁଦାଜତ
ଦେବତାମାନେ ଗାଁକୁ ଚାହିଲେ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା। ନାରଦ ଏହି ଗାଁକୁ ଜଣିଲେ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏହାକୁ ଉଠାଇଲେ।
ଅନପତ୍ଯମଲ୍ପପଶୁଂ ଵଶା କୃଣୋତି ପୂରୁଷମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ଯାଚିତାମଥୈନାଂ ନିପ୍ରିଯାଯତେ
ଗାଁ ଏକ ପୁରୁଷକୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁ ନଥିବା କରିଦିଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାହିଲେ, ଏହି ଗାଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୁଏନି।
ଅଗ୍ନୀଷୋମାଭ୍ଯାଂ କାମାଯ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଚ । ତେଭ୍ଯୋ ଯାଚନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତେଷ୍ଵା ଵୃଶ୍ଚତେଽଦଦତ୍
ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାହିଲେ। ଯେଉଁଠି ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ।
ଯାଵଦସ୍ଯା ଗୋପତିର୍ନୋପଶୃଣୁଯାଦୃଚଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଚରେଦସ୍ଯ ତାଵଦ୍ଗୋଷୁ ନାସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୃହେ ଵସେତ୍
ଯେଉଁଠି ଗୋପତି ନିଜେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦିଅ। ଶୁଣିଲା ପରେ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୋ ଅସ୍ଯା ଋଚ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯାଥ ଗୋଷ୍ଵଚୀଚରତ୍। ଆଯୁଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ଭୂତିଂ ଚ ଦେଵା ଵୃଶ୍ଚନ୍ତି ହୀଡିତାଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣି ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇଯାନ୍ତି।
ଵଶା ଚରନ୍ତୀ ବହୁଧା ଦେଵାନାଂ ନିହିତୋ ନିଧିଃ । ଆଵିଷ୍କୃଣୁଷ୍ଵ ରୂପାଣି ଯଦା ସ୍ଥାମ ଜିଘାଂସତି
ଗାଁ ବହୁ ପଥରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଭାବରେ ରଖାଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ଗୋପତି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତୁମେ ନିଜ ରୂପ ଦେଖା।
ଆଵିରାତ୍ମାନଂ କୃଣୁତେ ଯଦା ସ୍ଥାମ ଜିଘାଂସତି । ଅଥୋ ହ ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯୋ ଵଶା ଯାଞ୍ଚ୍ଯାଯ କୃଣୁତେ ମନଃ
ଗୋପତି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଗାଁ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ତାପରେ ଗାଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ଚାହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ।
{୨୧} ମନସା ସଂ କଲ୍ପଯତି ତଦ୍ଦେଵାମପି ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ହ ବ୍ରହ୍ମାଣୋ ଵଶାମୁପପ୍ରଯନ୍ତି ଯାଚିତୁମ୍
ମନରେ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପାଇଯାଏ; ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।
ସ୍ଵଧାକାରେଣ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞେନ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ । ଦାନେନ ରାଜନ୍ଯୋ ଵଶାଯା ମାତୁର୍ହେଡଂ ନ ଗଚ୍ଛତି
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ରୀତିରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞରେ, ଦାନରେ ରାଜନ୍ୟମାନେ ମାତାର ଶକ୍ତିକୁ ଆସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ ମାତାଙ୍କର ଅପମାନକୁ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ଵଶା ମାତା ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ତଥା ସଂଭୂତମଗ୍ରଶଃ । ତସ୍ଯା ଆହୁରନର୍ପଣଂ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦୀଯତେ
ଗାଁ ହେଉଛି ରାଜନ୍ୟର ମାତା, ସେ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି, ତାହା ଅପହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଗୃହୀତମାଲୁମ୍ପେତ୍ସ୍ରୁଚୋ ଅଗ୍ନଯେ । ଏଵା ହ ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯୋ ଵଶାମଗ୍ନଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚତେଽଦଦତ୍
ଯେପରି, ଘିଅ ନେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ଗାଁକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ଦିଅନ୍ତି।
ପୁରୋଡାଶଵତ୍ସା ସୁଦୁଘା ଲୋକେଽସ୍ମା ଉପ ତିଷ୍ଠତି । ସାସ୍ମୈ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଵଶା ପ୍ରଦଦୁଷେ ଦୁହେ
ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଠା, ଗାଁ ଏହି ଜଗତରେ ଭଲ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ; ସେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅନ୍ତି।
ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ ଯମରାଜ୍ଯେ ଵଶା ପ୍ରଦଦୁଷେ ଦୁହେ । ଅଥାହୁର୍ନାରକଂ ଲୋକଂ ନିରୁନ୍ଧାନସ୍ଯ ଯାଚିତାମ୍
ଯମର ରାଜ୍ୟରେ ଗାଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଅନ୍ତି; ତାପରେ କହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିବା ସମୟରେ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ନରକ ଲୋକକୁ ପାଇଯାଏ।
ପ୍ରଵୀଯମାନା ଚରତି କ୍ରୁଦ୍ଧା ଗୋପତଯେ ଵଶା । ଵେହତଂ ମା ମନ୍ଯମାନୋ ମୃତ୍ଯୋଃ ପାଶେଷୁ ବଧ୍ଯତାମ୍
ଅପସାରିଦିଆଯାଇ, ଗାଁ ଗୋପାଳକ ପାଇଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚାଲିଯାଏ; ଭାବି, 'ଯିଏ ଗାଁକୁ ଦୂରେ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାଦରେ ବାନ୍ଧିଯାଉ।'
ଯୋ ଵେହତଂ ମନ୍ଯମାନୋଽମା ଚ ପଚତେ ଵଶାମ୍ । ଅପ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଯାଚଯତେ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଯିଏ ଭାବେ ଗାଁକୁ ଦୂରେ ଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାହାକୁ ମାରି କିମ୍ବା ରାନ୍ଧିଅନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତି ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିପାରନ୍ତି।
ମହଦେଷାଵ ତପତି ଚରନ୍ତୀ ଗୋଷୁ ଗୌରପି । ଅଥୋ ହ ଗୋପତଯେ ଵଶାଦଦୁଷେ ଵିଷଂ ଦୁହେ
ଗାଁର ତାପ ବହୁତ ଉତ୍ତଳ, ସେ ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଏ; ଏହିପରି, ଗୋପାଳକ ପାଇଁ ଗାଁରୁ ବିଷ ଦୁଧ ନିକାସିଯାଏ।
ପ୍ରିଯଂ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦୀଯତେ । ଅଥୋ ଵଶାଯାସ୍ତତ୍ପ୍ରିଯଂ ଯଦ୍ଦେଵତ୍ରା ହଵିଃ ସ୍ଯାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି, ସେ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି, ଗାଁ ପାଇଁ ଯେଉଁ ହବି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦିଅନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ।
{୨୨} ଯା ଵଶା ଉଦକଲ୍ପଯନ୍ ଦେଵା ଯଜ୍ଞାଦୁଦେତ୍ଯ । ତାସାଂ ଵିଲିପ୍ତ୍ଯଂ ଭୀମାମୁଦାକୁରୁତ ନାରଦଃ
ଯେଉଁ ଗାଁକୁ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞରୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନାରଦ ଭୟଙ୍କର ଲେପ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତାଂ ଦେଵା ଅମୀମାଂସନ୍ତ ଵଶେଯା୩ ଅଵଶେତି । ତାମବ୍ରଵୀନ୍ ନାରଦ ଏଷା ଵଶାନାଂ ଵଶତମେତି
ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗାଁକୁ ଭାବିଲେ, 'ଏହା ଉପଭୋଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ କି ନୁହେଁ?' ନାରଦ କହିଲେ, 'ଏହି ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଉପଭୋଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ।'
କତି ନୁ ଵଶା ନାରଦ ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ଥ ମନୁଷ୍ଯଜାଃ । ତାସ୍ତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛାମି ଵିଦ୍ଵାଂସଂ କସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣଃ
ନାରଦ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ କେତେ ଗାଁକୁ ଜାଣିଛ? ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, କେଉଁ ଗାଁକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?
ଵିଲିପ୍ତ୍ଯା ବୃହସ୍ପତେ ଯା ଚ ସୂତଵଶା ଵଶା । ତସ୍ଯା ନାଶ୍ନୀଯାଦବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯ ଆଶଂସେତ ଭୂତ୍ଯାମ୍
ବୃହସ୍ପତି, ଯେଉଁ ଲେପ ଗାଁ ଓ ଗଡିଏ ଗାଁ, ତାହାକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦି ସେ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଚାହେ।