ପଦୋରସ୍ଯା ଅଧିଷ୍ଠାନାଦ୍ଵିକ୍ଲିନ୍ଦୁର୍ନାମ ଵିନ୍ଦତି । ଅନାମନାତ୍ସଂ ଶୀର୍ଯନ୍ତେ ଯା ମୁଖେନୋପଜିଘ୍ରତି
ତାର ପାଦର ମୂଳରୁ 'ବିକ୍ଲିନ୍ଦୁ' ନାମ ମିଳିଥାଏ । ଯେଉଁମାନେ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ଗାଉଁକୁ ଘ୍ରାଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନାମ ବିନା ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ।
ଯୋ ଅସ୍ଯାଃ କର୍ଣାଵାସ୍କୁନୋତ୍ଯା ସ ଦେଵେଷୁ ଵୃଶ୍ଚତେ । ଲକ୍ଷ୍ମ କୁର୍ଵ ଇତି ମନ୍ଯତେ କନୀଯଃ କୃଣୁତେ ସ୍ଵମ୍
ଯେଉଁ ଗାଉଁର କାନକୁ ଛିଦ୍ର କରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ । ସେ ଭାବେ, 'ମୁଁ ଚିହ୍ନ କରିବି', କିନ୍ତୁ ଛୋଟ ଜଣେ ତାର ସ୍ୱାମୀକୁ ଦାବି କରେ ।
ଯଦସ୍ଯାଃ କସ୍ମୈ ଚିଦ୍ଭୋଗାଯ ବାଲାନ୍ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରକୃନ୍ତତି । ତତଃ କିଶୋରା ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଵତ୍ସାଂଶ୍ଚ ଘାତୁକୋ ଵୃକଃ
ଯେତେବେଳେ କେହି ମଜା ପାଇଁ ଗାଉଁର ଛୋଟ ଛୋଟ ଶିଶୁମାନେକୁ କାଟିଦିଏ, ତେବେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛାନାମାନେ ମରିଯାନ୍ତି, ଓ ବାଘ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦିଏ ।
ଯଦସ୍ଯା ଗୋପତୌ ସତ୍ଯା ଲୋମ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷୋ ଅଜୀହିଡତ୍। ତତଃ କୁମାରା ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଯକ୍ଷ୍ମୋ ଵିନ୍ଦତ୍ଯନାମନାତ୍
ଯେତେବେଳେ ଉଲୁକ ଗାଉଁର ରକ୍ଷକର କେଶ ଖାଏ, ତେବେ ପିଲାମାନେ ମରିଯାନ୍ତି, ଓ ନାମ ବିନା ଲୋକମାନେ ରୋଗରେ ପଡ଼ନ୍ତି ।
ଯଦସ୍ଯାଃ ପଲ୍ପୂଲନଂ ଶକୃଦ୍ଦାସୀ ସମସ୍ଯତି । ତତୋଽପରୂପଂ ଜାଯତେ ତସ୍ମାଦଵ୍ଯେଷ୍ଯଦେନସଃ
ଯେତେବେଳେ ଦାସୀ ଗାଉଁର ମଳ ଚାଖିଯାଏ, ତେବେ ବିକୃତ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ଏହିପରି ଅପରାଧରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ ।
ଜାଯମାନାଭି ଜାଯତେ ଦେଵାନ୍ତ୍ସବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଵଶା । ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯୋ ଦେଯୈଷା ତଦାହୁଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ଗୋପନମ୍
ଗାଉଁ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ । ତେଣୁ ଏହି ଗାଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ତାକୁ ନିଜର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ ।
{୧୯} ଯ ଏନାଂ ଵନିମାଯନ୍ତି ତେଷାଂ ଦେଵକୃତା ଵଶା । ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯେଯଂ ତଦବ୍ରୁଵନ୍ ଯ ଏନାଂ ନିପ୍ରିଯାଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ଗାଉଁକୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଗାଉଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଗାଉଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜିତିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁ ତାକୁ ପ୍ରିୟ କରେ ।
ଯ ଆର୍ଷେଯେଭ୍ଯୋ ଯାଚଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦେଵାନାଂ ଗାଂ ନ ଦିତ୍ସତି । ଆ ସ ଦେଵେଷୁ ଵୃଶ୍ଚତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ମନ୍ଯଵେ
ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ଚାହିଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କର ଗାଉଁ ଦେଇନାହିଁ, ସେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ ।
ଯୋ ଅସ୍ଯ ସ୍ଯାଦ୍ଵଶାଭୋଗୋ ଅନ୍ଯାମିଛେତ ତର୍ହି ସଃ । ହିଂସ୍ତେ ଅଦତ୍ତା ପୁରୁଷଂ ଯାଚିତାଂ ଚ ନ ଦିତ୍ସତି
ଯେଉଁଠି ଏହି ଗାଁ ଅଛି, ତାହାକୁ ରଖି ଅନ୍ୟ ଚାହେଇଥିବା ଲୋକ, ଦେଇନଥିବା ଲୋକକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରେ, ଏବଂ ଚାହିଲା ପରେ ଦେଇନଥିବା ଲୋକକୁ ଦୟା କରେନି।
ଯଥା ଶେଵଧିର୍ନିହିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଥା ଵଶା । ତାମେତଦଛାଯନ୍ତି ଯସ୍ମିନ୍ କସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ରଖାଯାଇଛି, ସେପରି ଗାଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ରଖାଯାଇଛି। ଯେଉଁଠି ଏହି ଗାଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ ସମସ୍ତେ ଚାହିଁଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵମେତଦଛାଯନ୍ତି ଯଦ୍ଵଶାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଅଭି । ଯଥୈନାନ୍ ଅନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଜିନୀଯାଦେଵାସ୍ଯା ନିରୋଧନମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଁକୁ ଚାହିଁଲେ ନିଜ ଗାଁକୁ ଚାହିଁଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ କିଏ ଏହାକୁ ଦଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏହି ଗାଁ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଥାଏ।
ଚରେଦେଵା ତ୍ରୈହାଯଣାଦଵିଜ୍ଞାତଗଦା ସତୀ । ଵଶାଂ ଚ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନାରଦ ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତର୍ହ୍ଯେଷ୍ଯାଃ
ଏହି ଗାଁ ତିନି ବର୍ଷ ଅଜଣା ରୋଗ ଭୋଗି ଚୁପଚାପ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦିଅ। ନାରଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଁକୁ ଜଣିଲେ, ଏହି ଗାଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିବ।
ଯ ଏନାମଵଶାମାହ ଦେଵାନାଂ ନିହିତଂ ନିଧିମ୍ । ଉଭୌ ତସ୍ମୈ ଭଵାଶର୍ଵୌ ପରିକ୍ରମ୍ଯେଷୁମସ୍ଯତଃ
ଯେଉଁଠି ଗାଁକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଏ, ଭବ ଓ ଶର୍ବ ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖନ୍ତି।
ଯୋ ଅସ୍ଯା ଊଧୋ ନ ଵେଦାଥୋ ଅସ୍ଯା ସ୍ତନାନ୍ ଉତ । ଉଭଯେନୈଵାସ୍ମୈ ଦୁହେ ଦାତୁଂ ଚେଦଶକଦ୍ଵଶାମ୍
ଯେଉଁଠି ଗାଁର ଅଁତୁ ଓ ଚୁଚୁ ଜଣିନଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଦୁହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଯଦି ସମର୍ଥ ହୁଏ, ଦୁଇଟି ଦେଇ ଗାଁକୁ ଦୁହେ।
ଦୁରଦଭ୍ନୈନମା ଶଯେ ଯାଚିତାଂ ଚ ନ ଦିତ୍ସତି । ନାସ୍ମୈ କାମାଃ ସମୃଧ୍ଯନ୍ତେ ଯାମଦତ୍ତ୍ଵା ଚିକୀର୍ଷତି
ସେ ଗାଁରୁ ଦୂରେ ଶୋଇଥାଏ, ଚାହିଲା ପରେ ଦେଇନଥିବା ଲୋକକୁ ଦୟା କରେନି। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ତୃପ୍ତି ହୁଏନି, ଦେଇବାକୁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ପାଇଲା ପରେ।
ଦେଵା ଵଶାମଯାଚନ୍ ମୁଖଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ । ତେଷାଂ ସର୍ଵେଷାମଦଦଦ୍ଧେଡଂ ନ୍ଯେତି ମାନୁଷଃ
ଦେବତାମାନେ ଗାଁକୁ ଚାହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହାର ମୁଖ କରି। ସେମାନଙ୍କୁ 'ହେଡ଼' ଚିତ୍କାର ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ମାନବ ଦେଲେନି।
{୨୦} ହେଡଂ ପଶୂନାଂ ନ୍ଯେତି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽଦଦଦ୍ଵଶାମ୍ । ଦେଵାନାଂ ନିହିତଂ ଭାଗଂ ମର୍ତ୍ଯଶ୍ଚେନ୍ ନିପ୍ରିଯାଯତେ
'ହେଡ଼' ଚିତ୍କାର ପଶୁମାନେ ପାଇଲେ, ଗାଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ଅଂଶକୁ ମାନବ ନିଜେ ନେଇଲେ, ସେ ପ୍ରିୟ ହୁଏନି।
ଯଦନ୍ଯେ ଶତଂ ଯାଚେଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗୋପତିଂ ଵଶାମ୍ । ଅଥୈନାଂ ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ଏଵଂ ହ ଵିଦୁଷୋ ଵଶା
ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗୋପତିଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ଗାଁ ଚାହିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଗାଁକୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଗାଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ।'
ଯ ଏଵଂ ଵିଦୁଷେଽଦତ୍ତ୍ଵାଥାନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦଦଦ୍ଵଶାମ୍ । ଦୁର୍ଗା ତସ୍ମା ଅଧିଷ୍ଠାନେ ପୃଥିଵୀ ସହଦେଵତା
ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦେଇନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଗାଁ ଦେଇଥାଏ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦେବତାମାନେ କଷ୍ଟ ଆଣନ୍ତି।
ଦେଵା ଵଶାମଯାଚନ୍ ଯସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅଗ୍ରେ ଅଜାଯତ । ତାମେତାଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ ନାରଦଃ ସହ ଦେଵୈରୁଦାଜତ
ଦେବତାମାନେ ଗାଁକୁ ଚାହିଲେ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା। ନାରଦ ଏହି ଗାଁକୁ ଜଣିଲେ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏହାକୁ ଉଠାଇଲେ।
ଅନପତ୍ଯମଲ୍ପପଶୁଂ ଵଶା କୃଣୋତି ପୂରୁଷମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ଯାଚିତାମଥୈନାଂ ନିପ୍ରିଯାଯତେ
ଗାଁ ଏକ ପୁରୁଷକୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁ ନଥିବା କରିଦିଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାହିଲେ, ଏହି ଗାଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୁଏନି।
ଅଗ୍ନୀଷୋମାଭ୍ଯାଂ କାମାଯ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଚ । ତେଭ୍ଯୋ ଯାଚନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତେଷ୍ଵା ଵୃଶ୍ଚତେଽଦଦତ୍
ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାହିଲେ। ଯେଉଁଠି ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ।
ଯାଵଦସ୍ଯା ଗୋପତିର୍ନୋପଶୃଣୁଯାଦୃଚଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଚରେଦସ୍ଯ ତାଵଦ୍ଗୋଷୁ ନାସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୃହେ ଵସେତ୍
ଯେଉଁଠି ଗୋପତି ନିଜେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦିଅ। ଶୁଣିଲା ପରେ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୋ ଅସ୍ଯା ଋଚ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯାଥ ଗୋଷ୍ଵଚୀଚରତ୍। ଆଯୁଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ଭୂତିଂ ଚ ଦେଵା ଵୃଶ୍ଚନ୍ତି ହୀଡିତାଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣି ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇଯାନ୍ତି।
ଵଶା ଚରନ୍ତୀ ବହୁଧା ଦେଵାନାଂ ନିହିତୋ ନିଧିଃ । ଆଵିଷ୍କୃଣୁଷ୍ଵ ରୂପାଣି ଯଦା ସ୍ଥାମ ଜିଘାଂସତି
ଗାଁ ବହୁ ପଥରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଭାବରେ ରଖାଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ଗୋପତି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତୁମେ ନିଜ ରୂପ ଦେଖା।
ଆଵିରାତ୍ମାନଂ କୃଣୁତେ ଯଦା ସ୍ଥାମ ଜିଘାଂସତି । ଅଥୋ ହ ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯୋ ଵଶା ଯାଞ୍ଚ୍ଯାଯ କୃଣୁତେ ମନଃ
ଗୋପତି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଗାଁ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ତାପରେ ଗାଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ଚାହିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ।
{୨୧} ମନସା ସଂ କଲ୍ପଯତି ତଦ୍ଦେଵାମପି ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ହ ବ୍ରହ୍ମାଣୋ ଵଶାମୁପପ୍ରଯନ୍ତି ଯାଚିତୁମ୍
ମନରେ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପାଇଯାଏ; ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।
ସ୍ଵଧାକାରେଣ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞେନ ଦେଵତାଭ୍ଯଃ । ଦାନେନ ରାଜନ୍ଯୋ ଵଶାଯା ମାତୁର୍ହେଡଂ ନ ଗଚ୍ଛତି
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ରୀତିରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞରେ, ଦାନରେ ରାଜନ୍ୟମାନେ ମାତାର ଶକ୍ତିକୁ ଆସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ ମାତାଙ୍କର ଅପମାନକୁ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ଵଶା ମାତା ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ତଥା ସଂଭୂତମଗ୍ରଶଃ । ତସ୍ଯା ଆହୁରନର୍ପଣଂ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦୀଯତେ
ଗାଁ ହେଉଛି ରାଜନ୍ୟର ମାତା, ସେ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଅନ୍ତି, ତାହା ଅପହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଗୃହୀତମାଲୁମ୍ପେତ୍ସ୍ରୁଚୋ ଅଗ୍ନଯେ । ଏଵା ହ ବ୍ରହ୍ମଭ୍ଯୋ ଵଶାମଗ୍ନଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚତେଽଦଦତ୍
ଯେପରି, ଘିଅ ନେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ଗାଁକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ଦିଅନ୍ତି।