ଯସ୍ଯାଂ ଵେଦିଂ ପରିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଭୂମ୍ଯାଂ ଯସ୍ଯାଂ ଯଜ୍ଞଂ ତନ୍ଵତେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣଃ । ଯସ୍ଯାଂ ମୀଯନ୍ତେ ସ୍ଵରଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମୂର୍ଧ୍ଵାଃ ଶୁକ୍ରା ଆହୁତ୍ଯାଃ ପୁରସ୍ତାତ୍। ସା ନୋ ଭୂମିର୍ଵର୍ଧଯଦ୍ଵର୍ଧମାନା
ଯାହା ଉପରେ ମଣିଷେ ଯଜ୍ଞବେଦି ରଖନ୍ତି, ଯାହା ଉପରେ ସମସ୍ତ କାରିଗର ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି; ଯାହା ଉପରେ ଗାୟକମାନେ ତାଙ୍କର ଗୀତ ମାପନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋମ ଆଗକୁ ଉଠେ—ସେ ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ବୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯୋ ନୋ ଦ୍ଵେଷତ୍ପୃଥିଵି ଯଃ ପୃତନ୍ଯାଦ୍ଯୋଽଭିଦାସାନ୍ ମନସା ଯୋ ଵଧେନ । ତଂ ନୋ ଭୂମେ ରନ୍ଧଯ ପୂର୍ଵକୃତ୍ଵରି
ହେ ପୃଥିବୀ, ଯେଉଁଠି ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ, ଯେଉଁଠି ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ଯେଉଁଠି ମନରେ କିମ୍ବା ହିଂସାରେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ—ହେ ପୃଥିବୀ, ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ବନ୍ଧ।
ତ୍ଵଜ୍ଜାତାସ୍ତ୍ଵଯି ଚରନ୍ତି ମର୍ତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ବିଭର୍ଷି ଦ୍ଵିପଦସ୍ତ୍ଵଂ ଚତୁଷ୍ପଦଃ । ତଵେମେ ପୃଥିଵି ପଞ୍ଚ ମାନଵା ଯେଭ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରମୃତଂ ମର୍ତ୍ଯେଭ୍ଯ ଉଦ୍ଯନ୍ତ୍ସୂର୍ଯୋ ରଶ୍ମିଭିରାତନୋତି
ତୁମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ତୁମ ଉପରେ ମଣିଷମାନେ ଚଳନ୍ତି; ଦୁଇପାୟୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପାଦୀକୁ ତୁମେ ବହନ କରୁଛ। ଏହି ପଞ୍ଚ ପ୍ରଜାତିର ମଣିଷମାନେ ତୁମର; ଯାହା ପାଇଁ ଅମୃତ ଆଲୋକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର କିରଣ ବିସ୍ତାର କରେ।
ତା ନଃ ପ୍ରଜାଃ ସଂ ଦୁହ୍ରତାଂ ସମଗ୍ରା ଵାଚୋ ମଧୁ ପୃଥିଵି ଧେହି ମହ୍ଯମ୍
ଆମ ସନ୍ତାନମାନେ ଏକତ୍ର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ; ମୋ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର କଥା ଦିଅ, ହେ ପୃଥିବୀ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଵଂ ମାତରମୋଷଧୀନାଂ ଧ୍ରୁଵାଂ ଭୂମିଂ ପୃଥିଵୀଂ ଧର୍ମଣା ଧୃତାମ୍ । ଶିଵାଂ ସ୍ଯୋନାମନୁ ଚରେମ ଵିଶ୍ଵହା
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଔଷଧିର ମାଆ, ନିଶ୍ଚଳ ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛ; ହେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଆମେ ତୁମ ଉପରେ ଶୁଭ ଓ ନିରାପଦରେ ଚଳିବାକୁ ଦିଅ।
ମହତ୍ସଧସ୍ଥଂ ମହତୀ ବଭୂଵିଥ ମହାନ୍ ଵେଗ ଏଜଥୁର୍ଵେପଥୁଷ୍ଟେ । ମହାଂସ୍ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରୋ ରକ୍ଷତ୍ଯପ୍ରମାଦମ୍ । ସା ନୋ ଭୂମେ ପ୍ର ରୋଚଯ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯେଵ ସଂଦୃଶି ମା ନୋ ଦ୍ଵିକ୍ଷତ କଶ୍ଚନ
ତୁମେ ବିଶାଳ ନିବାସରେ ବଡ଼ ହୋଇଛ; ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ ବଡ଼ ଗତିରେ ଚଳିଅ, ତୁମେ କମ୍ପିତ ହେଉଛ; ବଡ଼ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ଅପମାଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହେ ପୃଥିବୀ, ସୁନାର ଭଳି ଆମ ପାଇଁ ଚମକ, କେହି ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିନ ଦିଅ।
ଅଗ୍ନିର୍ଭୂମ୍ଯାମୋଷଧୀଷ୍ଵଗ୍ନିମାପୋ ବିଭ୍ରତ୍ଯଗ୍ନିରଶ୍ମସୁ । ଅଗ୍ନିରନ୍ତଃ ପୁରୁଷେଷୁ ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେଷ୍ଵଗ୍ନଯଃ
ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି, ଔଷଧିରେ ଅଛନ୍ତି; ଜଳ ଅଗ୍ନିକୁ ବହନ କରେ, କିରଣରେ ଅଗ୍ନି ଅଛନ୍ତି; ମଣିଷମାନେ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ାମାନେ—ସମସ୍ତଠାରେ ଅଗ୍ନି ଅଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିର୍ଦିଵ ଆ ତପତ୍ଯଗ୍ନେର୍ଦେଵସ୍ଯୋର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ଅଗ୍ନିଂ ମର୍ତାସ ଇନ୍ଧତେ ହଵ୍ଯଵାହଂ ଘୃତପ୍ରିଯମ୍
ଅଗ୍ନି ଆକାଶରୁ ଜଳେଇଥାଏ; ଦେବତା ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟପକ ମଧ୍ୟାକାଶ ହୋଇଥାଏ। ମଣିଷମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାନ୍ତି, ଯିଏ ହୋମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଘୃତକୁ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି।
{୨} ଅଗ୍ନିଵାସାଃ ପୃଥିଵ୍ଯସିତଜ୍ଞୂସ୍ତ୍ଵିଷୀମନ୍ତଂ ସଂଶିତଂ ମା କୃଣୋତୁ
ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ ଏହି ପୃଥିବୀ, ତାଙ୍କର କଳା ମାଟିକୁ ଜାଣିଥିବା, ତାଙ୍କର ତିବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ କଠୋର କରିନ ଦିଅ।
ଭୂମ୍ଯାଂ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦଦତି ଯଜ୍ଞଂ ହଵ୍ଯମରଂକୃତମ୍ । ଭୂମ୍ଯାଂ ମନୁଷ୍ଯା ଜୀଵନ୍ତି ସ୍ଵଧଯାନ୍ନେନ ମର୍ତ୍ଯାଃ । ସା ନୋ ଭୂମିଃ ପ୍ରାଣମାଯୁର୍ଦଧାତୁ ଜରଦଷ୍ଟିଂ ମା ପୃଥିଵୀ କୃଣୋତୁ
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା ଓ ହୋମ ଦିଅନ୍ତି; ପୃଥିବୀ ଉପରେ ମଣିଷମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ମରଣଶୀଳମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟରେ ଜୀବନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ପ୍ରାଣ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିନ ଦିଅ।
ଯସ୍ତେ ଗନ୍ଧଃ ପୃଥିଵି ସଂବଭୂଵ ଯଂ ବିଭ୍ରତ୍ଯୋଷଧଯୋ ଯମାପଃ । ଯଂ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଅପ୍ସରସଶ୍ଚ ଭେଜିରେ ତେନ ମା ସୁରଭିଂ କୃଣୁ ମା ନୋ ଦ୍ଵିକ୍ଷତ କଶ୍ଚନ
ହେ ପୃଥିବୀ, ତୁମର ଯେଉଁ ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ଔଷଧି ଓ ଜଳ ବହନ କରେ, ଯାହା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଅଂଶୀଦାର—ସେହି ସୁଗନ୍ଧରେ ଆମକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ କର, କେହି ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିନ ଦିଅ।
ଯସ୍ତେ ଗନ୍ଧଃ ପୁଷ୍କରମାଵିଵେଶ ଯଂ ସଂଜଭ୍ରୁଃ ସୂର୍ଯାଯା ଵିଵାହେ । ଅମର୍ତ୍ଯାଃ ପୃଥିଵି ଗନ୍ଧମଗ୍ରେ ତେନ ମା ସୁରଭିଂ କୃଣୁ ମା ନୋ ଦ୍ଵିକ୍ଷତ କଶ୍ଚନ
ତୁମର ଯେଉଁ ସୁଗନ୍ଧ ପଦ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ବିବାହରେ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିଲା; ମୃତ୍ୟୁହୀନ ସୁଗନ୍ଧ, ହେ ପୃଥିବୀ, ଆରମ୍ଭରେ ଯାହା ଥିଲା—ସେହି ସୁଗନ୍ଧରେ ଆମକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ କର, କେହି ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିନ ଦିଅ।
ଯସ୍ତେ ଗନ୍ଧଃ ପୁରୁଷେଷୁ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ପୁଂସୁ ଭଗୋ ରୁଚିଃ । ଯୋ ଅଶ୍ଵେଷୁ ଵୀରେଷୁ ଯୋ ମୃଗେଷୂତ ହସ୍ତିଷୁ । କନ୍ଯାଯାଂ ଵର୍ଚୋ ଯଦ୍ଭୂମେ ତେନାସ୍ମାଁ ଅପି ସଂ ସୃଜ ମା ନୋ ଦ୍ଵିକ୍ଷତ କଶ୍ଚନ
ମଣିଷ, ଜନନୀ, ପୁରୁଷ, ଘୋଡ଼ା, ବୀର, ବନ୍ୟପଶୁ, ହାତୀ, କନ୍ୟାରେ ତୁମର ଯେଉଁ ସୁଗନ୍ଧ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଛି—ହେ ପୃଥିବୀ, ସେହି ତେଜ ଆମ ଉପରେ ବହିଯାଉ, କେହି ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିନ ଦିଅ।
ଶିଲା ଭୂମିରଶ୍ମା ପାଂସୁଃ ସା ଭୂମିଃ ସଂଧୃତା ଧୃତା । ତସ୍ଯୈ ହିରଣ୍ଯଵକ୍ଷସେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅକରଂ ନମଃ
ପଥର, ଶିଳା, ଧୂଳି—ଏହି ସବୁ ପୃଥିବୀ; ସେ ପୃଥିବୀ ଏକତ୍ର ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଛି। ସେହି ସୁନା ଛାତି ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯସ୍ଯାଂ ଵୃକ୍ଷା ଵାନସ୍ପତ୍ଯା ଧ୍ରୁଵାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵିଶ୍ଵହା । ପୃଥିଵୀଂ ଵିଶ୍ଵଧାଯସଂ ଧୃତାମଛାଵଦାମସି
ଯେଉଁଠି ବୃକ୍ଷ ଓ ବନସ୍ପତି ସଦା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହନ୍ତି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମନ କରୁ।
ଉଦୀରାଣା ଉତାସୀନାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତଃ ପ୍ରକ୍ରାମନ୍ତଃ । ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଦକ୍ଷିଣସଵ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ମା ଵ୍ଯଥିଷ୍ମହି ଭୂମ୍ଯାମ୍
ଉଠିବା, ବସିବା, ଦଣ୍ଡାଇବା, ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା—ଏହି ସବୁ କାମରେ ଆମେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣ କିମ୍ବା ବାମ ପାଦରେ କେବେ ଠୋକର ଖାଉନାହୁଁ।
ଵିମୃଗ୍ଵରୀଂ ପୃଥିଵୀମା ଵଦାମି କ୍ଷମାଂ ଭୂମିଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵାଵୃଧାନାମ୍ । ଊର୍ଜଂ ପୁଷ୍ଟଂ ବିଭ୍ରତୀମନ୍ନଭାଗଂ ଘୃତଂ ତ୍ଵାଭି ନି ଷୀଦେମ ଭୂମେ
ମୁଁ ଏହି ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଭୂମି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମର ଶକ୍ତିରେ ବଡ଼ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କଥା କହୁଛି। ଏହି ଭୂମି ଆମ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଧାରଣ କରିଥାଏ। ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ପୃଥିବୀ, ଆମେ ତୁମ ଉପରେ ସୁଖରେ ବସିପାରିବୁ।
ଶୁଦ୍ଧା ନ ଆପସ୍ତନ୍ଵେ କ୍ଷରନ୍ତୁ ଯୋ ନଃ ସେଦୁରପ୍ରିଯେ ତଂ ନି ଦଧ୍ମଃ । ପଵିତ୍ରେଣ ପୃଥିଵି ମୋତ୍ପୁନାମି
ପବିତ୍ର ଜଳ ମୋ ଦେହରେ ବହୁଉ। ଯେଉଁଠି କିଛି ଅପ୍ରିୟ କିମ୍ବା କ୍ଷତିକାରକ ଅଛି, ଆମେ ସେଠାରୁ ଦୂରେ ରଖୁ। ପବିତ୍ରତା ସହିତ, ମାଟି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁଛି।
{୩} ଯାସ୍ତେ ପ୍ରାଚୀଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଯା ଉଦୀଚୀର୍ଯାସ୍ତେ ଭୂମେ ଅଧରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପଶ୍ଚାତ୍। ସ୍ଯୋନାସ୍ତା ମହ୍ଯଂ ଚରତେ ଭଵନ୍ତୁ ମା ନି ପପ୍ତଂ ଭୁଵନେ ଶିଶ୍ରିଯାଣଃ
ତୁମର ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର, ତଳ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ, ଭୂମି, ମୋ ପାଇଁ ସୁଖଦ ହେଉ। ଆମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବସିଥିବାବେଳେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ।
ମା ନଃ ପଶ୍ଚାନ୍ ମା ପୁରସ୍ତାନ୍ ନୁଦିଷ୍ଠା ମୋତ୍ତରାଦଧରାଦୁତ । ସ୍ଵସ୍ତି ଭୂମେ ନୋ ଭଵ ମା ଵିଦନ୍ ପରିପନ୍ଥିନୋ ଵରୀଯୋ ଯାଵଯା ଵଧମ୍
ତୁମେ ଆମକୁ ପଛରୁ, ସାମ୍ନାରୁ, ଉପରୁ କିମ୍ବା ତଳରୁ ଦୂରେ ନେଉନାହଁ। ଭୂମି, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପଥରେ ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିନାହଁ। ଆପଦକୁ ଦୂରେ ରଖ।
ଯାଵତ୍ତେଽଭି ଵିପଶ୍ଯାମି ଭୂମେ ସୂର୍ଯେଣ ମେଦିନା । ତାଵନ୍ ମେ ଚକ୍ଷୁର୍ମା ମେଷ୍ଟୋତ୍ତରାମୁତ୍ତରାଂ ସମାମ୍
ମୁଁ ଯେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମକୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ମାଟି ସହିତ, ଦେଖିପାରିବି, ସେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଯାଉ। ମୋ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ମଧ୍ୟ ହରାଇ ନଯାଉ, ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହୁ।
ଯଚ୍ଛଯାନଃ ପର୍ଯାଵର୍ତେ ଦକ୍ଷିଣଂ ସଖ୍ଯମଭି ଭୂମେ ପାର୍ଶ୍ଵମୁତ୍ତାନାସ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତୀଚୀଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୀଭିରଧିଶେମହେ । ମା ହିଂସୀସ୍ତତ୍ର ନୋ ଭୂମେ ସର୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରତିଶୀଵରି
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଶୁଏ, କିମ୍ବା ମିତ୍ରତା ପାଇଁ, କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୁଏ, କିମ୍ବା ତୁମ ପିଠି ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରେ—ଭୂମି, ସେଠାରେ ଆମକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରନାହଁ, ତୁମର କୌଣସି ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ତେ ଭୂମେ ଵିଖନାମି କ୍ଷିପ୍ରଂ ତଦପି ରୋହତୁ । ମା ତେ ମର୍ମ ଵିମୃଗ୍ଵରି ମା ତେ ହୃଦଯମର୍ପିପମ୍
ମୁଁ ତୁମୁଠାରୁ ଯେଉଁ ମାଟି ଖୋଦିଏ, ସେଠି ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧି ହେଉ। ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ କିମ୍ବା ହୃଦୟକୁ କ୍ଷତି କରିନଯାଉ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମସ୍ତେ ଭୂମେ ଵର୍ଷାଣି ଶରଦ୍ଧେମନ୍ତଃ ଶିଶିରୋ ଵସନ୍ତଃ । ଋତଵସ୍ତେ ଵିହିତା ହାଯନୀରହୋରାତ୍ରେ ପୃଥିଵି ନୋ ଦୁହାତାମ୍
ତୁମର ଋତୁଗୁଡ଼ିକ—ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା, ଶରତ୍, ହେମନ୍ତ, ଶୀତ, ବସନ୍ତ—ସବୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ତୁମର ବର୍ଷ, ଦିନ ଓ ରାତି—ପୃଥିବୀ, ଆମକୁ ତୁମ ଦୁଧ ଦିଅ।
ଯାପ ସର୍ପଂ ଵିଜମାନା ଵିମୃଗ୍ଵରୀ ଯସ୍ଯାମାସନ୍ନ୍ ଅଗ୍ନଯୋ ଯେ ଅପ୍ସ୍ଵନ୍ତଃ । ପରା ଦସ୍ଯୂନ୍ ଦଦତୀ ଦେଵପୀଯୂନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵୃଣାନା ପୃଥିଵୀ ନ ଵୃତ୍ରଂ ଶକ୍ରାଯ ଦଧ୍ରେ ଵୃଷଭାଯ ଵୃଷ୍ଣେ
ଯେଉଁ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀ ସର୍ପକୁ ଧାରଣ କରେ, ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ଜଳାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଜଳ ରହିଛି; ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂରେ ଫେଙ୍ଗିଦିଏ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ଦେଉଛି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛି।
ଯସ୍ଯାଂ ସଦୋହଵିର୍ଧାନେ ଯୂପୋ ଯସ୍ଯାଂ ନିମୀଯତେ । ବ୍ରହ୍ମାଣୋ ଯସ୍ଯାମର୍ଚନ୍ତ୍ଯୃଗ୍ଭିଃ ସାମ୍ନା ଯଜୁର୍ଵିଦଃ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ଯସ୍ଯାମୃତ୍ଵିଜଃ ସୋମମିନ୍ଦ୍ରାଯ ପାତଵେ
ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଦଣ୍ଡ ରଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ବେଦି ତିଆରି ହୁଏ; ଯେଉଁଠି ପୁରୋହିତମାନେ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ସାମଗାନ, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ତିଆରି କରନ୍ତି।
ଯସ୍ଯାଂ ପୂର୍ଵେ ଭୂତକୃତ ଋଷଯୋ ଗା ଉଦାନୃଚୁଃ । ସପ୍ତ ସତ୍ରେଣ ଵେଧସୋ ଯଜ୍ଞେନ ତପସା ସହ
ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ, ଗାଏ ଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟୁତି କରିଥିଲେ; ସାତ ଜଣେ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସହିତ।
ସା ନୋ ଭୂମିରା ଦିଶତୁ ଯଦ୍ଧନଂ କାମଯାମହେ । ଭଗୋ ଅନୁପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତାମିନ୍ଦ୍ର ଏତୁ ପୁରୋଗଵଃ
ସେଇ ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ଯେଉଁ ଧନ ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ, ଦିଅ। ଭାଗ ଆମ ପାଇଁ ସେଇ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରୁନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ, ଆଗକୁ ଆସନ୍ତୁ।
{୪} ଯସ୍ଯାଂ ଗାଯନ୍ତି ନୃତ୍ଯନ୍ତି ଭୂମ୍ଯାଂ ମର୍ତ୍ଯା ଵ୍ଯୈଲବାଃ । ଯୁଧ୍ଯନ୍ତେ ଯସ୍ଯାମାକ୍ରନ୍ଦୋ ଯସ୍ଯାଂ ଵଦତି ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ସା ନୋ ଭୂମିଃ ପ୍ର ଣୁଦତାଂ ସପତ୍ନାନ୍ ଅସପତ୍ନଂ ମା ପୃଥିଵୀ କୃଣୋତୁ
ଯେଉଁ ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ ଗାନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ବସନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ଚିତ୍କାର ହୁଏ, ଢୋଳ ବାଜେ—ସେଇ ପୃଥିବୀ ଆମର ବିରୋଧୀମାନେକୁ ଦୂରେ କରୁ, ଆମକୁ ଶତ୍ରୁହୀନ କରୁ।
ଯସ୍ଯାମନ୍ନଂ ଵ୍ରୀହିଯଵୌ ଯସ୍ଯା ଇମାଃ ପଞ୍ଚ କୃଷ୍ଟଯଃ । ଭୂମ୍ଯୈ ପର୍ଜନ୍ଯପତ୍ନ୍ଯୈ ନମୋଽସ୍ତୁ ଵର୍ଷମେଦସେ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ନ, ଧାନ ଓ ଯବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ପାଞ୍ଚଟି ଜନଜାତି ବସନ୍ତି—ବର୍ଷାରେ ପ୍ରଚୁର ଏହି ପୃଥିବୀ, ବର୍ଷାଦେବୀଙ୍କର ସହଧର୍ମିଣୀ, ତାକୁ ନମସ୍କାର।