ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ଵାଯତେ ନମୋ ଅସ୍ତୁ ପରାଯତେ । ନମସ୍ତେ ରୁଦ୍ର ତିଷ୍ଠତ ଆସୀନାଯୋତ ତେ ନମଃ
ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ପଛକୁ ଫେରୁଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ରୁଦ୍ର, ଦଣ୍ଡାଇ ଓ ବସିଥିବା ତୁମକୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ନମଃ ସାଯଂ ନମଃ ପ୍ରାତର୍ନମୋ ରାତ୍ର୍ଯା ନମୋ ଦିଵା । ଭଵାଯ ଚ ଶର୍ଵାଯ ଚୋଭାଭ୍ଯାମକରଂ ନମଃ
ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଭାତରେ ନମସ୍କାର, ରାତିରେ ନମସ୍କାର, ଦିନରେ ନମସ୍କାର। ଭବ ଓ ଶର୍ବ, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷମତିପଶ୍ଯଂ ପୁରସ୍ତାଦ୍ରୁଦ୍ରମସ୍ଯନ୍ତଂ ବହୁଧା ଵିପଶ୍ଚିତମ୍ । ମୋପାରାମ ଜିହ୍ଵଯେଯମାନମ୍
ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ସବୁ ଦେଖୁଥିବା ରୁଦ୍ର ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ଅଛନ୍ତି, ବହୁ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। ମୋ ଜିଭ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଅପମାନ କରୁନାହୁଁ।
ଶ୍ଯାଵାଶ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣମସିତଂ ମୃଣନ୍ତଂ ଭୀମଂ ରଥଂ କେଶିନଃ ପାଦଯନ୍ତମ୍ । ପୂର୍ଵେ ପ୍ରତୀମୋ ନମୋ ଅସ୍ତ୍ଵସ୍ମୈ
କଳା ଘୋଡ଼ା, କୃଷ୍ଣ ଘୋଡ଼ା, ଅଦମ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ରଥ, ଲମ୍ବା କେଶ ଥିବା, ପଦଦ୍ୱାରା ଦଳିଦେଉଥିବା—ପୁରୁଣା ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ମା ନୋଽଭି ସ୍ରା ମତ୍ଯଂ ଦେଵହେତିଂ ମା ନଃ କ୍ରୁଧଃ ପଶୁପତେ ନମସ୍ତେ । ଅନ୍ଯତ୍ରାସ୍ମଦ୍ଦିଵ୍ଯାଂ ଶାଖାଂ ଵି ଧୂନୁ
ଦେବତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଆମ ଉପରେ ପଡ଼ୁନାହିଁ, ହେ ପଶୁପତି, ତୁମର କ୍ରୋଧ ଆମ ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ। ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଶାଖାକୁ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଅ।
ମା ନୋ ହିଂସୀରଧି ନୋ ବ୍ରୂହି ପରି ଣୋ ଵୃଙ୍ଧି ମା କ୍ରୁଧଃ । ମା ତ୍ଵଯା ସମରାମହି
ସେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରୁନାହିଁ, ଆମ ସହ ମିଠା କଥା କହ, ଆମକୁ ଘେରି ରଖ, କ୍ରୋଧିତ ହେଉନାହିଁ। ଆମେ ତୁମ ସହ କେବେ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ।
{୬} ମା ନୋ ଗୋଷୁ ପୁରୁଷେଷୁ ମା ଗୃଧୋ ନୋ ଅଜାଵିଷୁ । ଅନ୍ଯତ୍ରୋଗ୍ର ଵି ଵର୍ତଯ ପିଯାରୂଣାଂ ପ୍ରଜାଂ ଜହି
ଅମାନେ ଗାଁଠିରେ କିମ୍ବା ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମକୁ ଲୋଭ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଛାଗ କିମ୍ବା ମେଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ହେ ଉଗ୍ର, ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ୟଠାରେ ଦିଅ, ତୁମ ପ୍ରିୟମାନେ ଯାହାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ସେମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କର।
ଯସ୍ଯ ତକ୍ମା କାସିକା ହେତିରେକମଶ୍ଵସ୍ଯେଵ ଵୃଷଣଃ କ୍ରନ୍ଦ ଏତି । ଅଭିପୂର୍ଵଂ ନିର୍ଣଯତେ ନମୋ ଅସ୍ତ୍ଵସ୍ମୈ
ଯାହାଙ୍କ ଜ୍ୱର, କାଶି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଘୋଡ଼ାର ହିନ୍ହିନାହାଟି ପରି ଚିତ୍କାର କରେ—ସେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ହଟାଇଦିଅନ୍ତି; ସେଉଁଠି ଆମର ନମସ୍କାର।
ଯୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ତିଷ୍ଠତି ଵିଷ୍ଟଭିତୋଽଯଜ୍ଵନଃ ପ୍ରମୃଣନ୍ ଦେଵପୀଯୂନ୍ । ତସ୍ମୈ ନମୋ ଦଶଭିଃ ଶକ୍ଵରୀଭିଃ
ଯିଏ ଆକାଶରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିବାଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା ନିବେଦନକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପାନୀୟ ପିଉଛନ୍ତି—ସେଉଁଠି ଦଶଟି ସ୍ତୁତି ସହ ନମସ୍କାର।
ତୁଭ୍ଯମାରଣ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ମୃଗା ଵନେ ହିତା ହଂସାଃ ସୁପର୍ଣାଃ ଶକୁନା ଵଯାଂସି । ତଵ ଯକ୍ଷଂ ପଶୁପତେ ଅପ୍ସ୍ଵନ୍ତସ୍ତୁଭ୍ଯଂ କ୍ଷରନ୍ତି ଦିଵ୍ଯା ଆପୋ ଵୃଧେ
ବନର ମୃଗ, ଜଙ୍ଗଲରେ ରଖିଥିବା ପଶୁ, ହଂସ, ଗରୁଡ଼, ପକ୍ଷୀ ଓ ଉଡ଼ୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମର। ହେ ପଶୁପତି, ତୁମ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଦେବତାମୟ ଜଳ ଜଳରେ ତୁମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବହୁଛି।
ଶିଂଶୁମାରା ଅଜଗରାଃ ପୁରୀକଯା ଜଷା ମତ୍ସ୍ଯା ରଜସା ଯେଭ୍ଯୋ ଅସ୍ଯସି । ନ ତେ ଦୂରଂ ନ ପରିଷ୍ଠାସ୍ତି ତେ ଭଵ ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵାଂ ପରି ପଶ୍ଯସି ଭୂମିଂ ପୂର୍ଵସ୍ମାଦ୍ଧଂସ୍ଯୁତ୍ତରସ୍ମିନ୍ତ୍ସମୁଦ୍ରେ
ଶିଂଶୁମାର, ଅଜଗର, କଠିନ ତ୍ୱକ୍ ଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ମାଛ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଧୂଳିରେ ତୁମେ ଆଘାତ କର, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଦୂର କିମ୍ବା ଅପହୃତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଅଛ, ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ସମୟରେ ଦେଖୁଛ।
ମା ନୋ ରୁଦ୍ର ତକ୍ମନା ମା ଵିଷେଣ ମା ନଃ ସଂ ସ୍ରା ଦିଵ୍ଯେନାଗ୍ନିନା । ଅନ୍ଯତ୍ରାସ୍ମଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତଂ ପାତଯୈତାମ୍
ହେ ରୁଦ୍ର, ଜ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ବିଷ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦେବତାମୟ ଅଗ୍ନିରେ ଆମକୁ ଶୋଷିବେ ନାହିଁ। ତୁମର ବିଜୁଳିକୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ଫିଙ୍ଗିଦିଅ।
ଭଵୋ ଦିଵୋ ଭଵ ଈଶେ ପୃଥିଵ୍ଯା ଭଵ ଆ ପପ୍ର ଉର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ତସ୍ଯୈ ନମୋ ଯତମସ୍ଯାଂ ଦିଶୀତଃ
ତୁମେ ଦିଗନ୍ତରେ ଭବ, ପୃଥିବୀରେ ଭବ, ମଧ୍ୟ ଆକାଶକୁ ତୁମେ ପୂରଣ କରିଛ। ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ନିୟୋଜିତ, ସେଉଁଠି ଆମର ନମସ୍କାର।
ଭଵ ରାଜନ୍ ଯଜମାନାଯ ମୃଡ ପଶୂନାଂ ହି ପଶୁପତିର୍ବଭୂଥ । ଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାତି ସନ୍ତି ଦେଵା ଇତି ଚତୁଷ୍ପଦେ ଦ୍ଵିପଦେଽସ୍ଯ ମୃଡ
ହେ ଭବ, ରାଜା, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାକୁ ଦୟା କର, କାରଣ ତୁମେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଠାରେ ପଶୁପତି ହୋଇଛ। ଯିଏ ବିଶ୍ୱାସ କରେ—'ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି'—ତାଙ୍କର ଚାରିପାଏ ଓ ଦୁଇପାଏ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦୟା କର।
ମା ନୋ ମହାନ୍ତମୁତ ମା ନୋ ଅର୍ଭକଂ ମା ନୋ ଵହନ୍ତମୁତ ମା ନୋ ଵକ୍ଷ୍ଯତଃ । ମା ନୋ ହିଂସୀଃ ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ସ୍ଵାଂ ତନ୍ଵଂ ରୁଦ୍ର ମା ରୀରିଷୋ ନଃ
ଆମର ବଡ଼, ଆମର ଶିଶୁ, ଆମର ଗର୍ଭବତୀ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଗର୍ଭ ହେବେ, ସେମାନେ ପ୍ରତି କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆମର ବାପା ଓ ମାଆ, ନିଜ ଦେହ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ହେ ରୁଦ୍ର, ଆପଣ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ରୁଦ୍ରସ୍ଯୈଲବକାରେଭ୍ଯୋଽସଂସୂକ୍ତଗିଲେଭ୍ଯଃ । ଇଦଂ ମହାସ୍ଯେଭ୍ଯଃ ଶ୍ଵଭ୍ଯୋ ଅକରଂ ନମଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହୁଁକାର ରୂପ, ଅଉଚ୍ଚାରିତ ମନ୍ତ୍ର ଖାଇଯାଉଥିବା, ବଡ଼ମୁହଁ ଥିବା ଏହିମାନେ ଓ କୁକୁରମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନମସ୍ତେ ଘୋଷିଣୀଭ୍ଯୋ ନମସ୍ତେ କେଶିନୀଭ୍ଯଃ । ନମୋ ନମସ୍କୃତାଭ୍ଯୋ ନମଃ ସଂଭୁଞ୍ଜତୀଭ୍ଯଃ । ନମସ୍ତେ ଦେଵ ସେନାଭ୍ଯଃ ସ୍ଵସ୍ତି ନୋ ଅଭଯଂ ଚ ନଃ
ଶବ୍ଦ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର, ଦୀର୍ଘ କେଶ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର, ଯେଉଁମାନେ ନମସ୍କାର ପାଇଥିବେ ସେମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର, ଏକାଠି ଭୋଜନ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର। ଦେବସେନାମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର; ଆମ ପାଇଁ କୁଶଳ ଓ ନିରାପଦ ହେଉ।
ତସ୍ଯୌଦନସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତିଃ ଶିରୋ ବ୍ରହ୍ମ ମୁଖମ୍
ସେହି ହବି ଭାତର ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛନ୍ତି ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁହ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମା।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵକ୍ଷିଣୀ ସପ୍ତଋଷଯଃ ପ୍ରାଣାପାନାଃ
ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ତାହାର କାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତାହାର ଆଖି, ସପ୍ତ ଋଷି ତାହାର ଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରଶ୍ୱାସ।
ଚକ୍ଷୁର୍ମୁସଲଂ କାମ ଉଲୂଖଲମ୍
ମୁସଳ ତାହାର ଆଖି, ଆକାଂକ୍ଷା ହେଉଛି ଉଲୁଖଳ।
ଦିତିଃ ଶୂର୍ପମଦିତିଃ ଶୂର୍ପଗ୍ରାହୀ ଵାତୋଽପାଵିନକ୍
ଦିତି ହେଉଛି ଝାଲା, ଅଦିତି ହେଉଛି ଝାଲା ଧରୁଥିବା, ବାତାସ ହେଉଛି ଫୁଙ୍କିବା।
ଅଶ୍ଵାଃ କଣା ଗାଵସ୍ତଣ୍ଡୁଲା ମଶକାସ୍ତୁଷାଃ
ଘୋଡ଼ା ହେଉଛି ଧାନ, ଗାଈ ହେଉଛି ଚାଉଳ, ମାଛି ହେଉଛି ଚାଉଳ ଚୋପ।
କବ୍ରୁ ଫଲୀକରଣାଃ ଶରୋଽଭ୍ରମ୍
କବ୍ରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଫଳୀ ବନାଉଥିବା, ବାଣ ହେଉଛି ମେଘ।
ଶ୍ଯାମମଯୋଽସ୍ଯ ମାଂସାନି ଲୋହିତମସ୍ଯ ଲୋହିତମ୍
ତାହାର ମାଂସ କଳା ଧାତୁରୁ, ତାହାର ରକ୍ତ ଲାଲ।
ତ୍ରପୁ ଭସ୍ମ ହରିତଂ ଵର୍ଣଃ ପୁଷ୍କରମସ୍ଯ ଗନ୍ଧଃ
ତାମ୍ବା, ଛାଇଁ, ସବୁଜ ରଙ୍ଗ, ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ।
ଖଲଃ ପାତ୍ରଂ ସ୍ଫ୍ଯାଵଂସାଵୀଷେ ଅନୂକ୍ଯେ
ଖଳିଆଘର, ପାତ୍ର, ମୁସଳ ଓ ଦିଳା, ବଳଦମାନେ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି।
ଆନ୍ତ୍ରାଣି ଜତ୍ରଵୋ ଗୁଦା ଵରତ୍ରାଃ
ଆଁତ, ଜିହ୍ବା, ଗୁଦ, ଓ ଶିରା।
ଇଯମେଵ ପୃଥିଵୀ କୁମ୍ଭୀ ଭଵତି ରାଧ୍ଯମାନସ୍ଯୌଦନସ୍ଯ ଦ୍ଯୌରପିଧାନମ୍
ଏହି ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ଭାତ ରାନ୍ଧିବା ପାଇଁ କୁମ୍ଭୀ, ଆକାଶ ହେଉଛି ତାହାର ଢାକଣା।
ସୀତାଃ ପର୍ଶଵଃ ସିକତା ଊବଧ୍ଯମ୍
ହାଳଚାଷ ଦାଗ, ପାର୍ଶ୍ୱ, ବାଲି, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ ସୀମା।
ଋତଂ ହସ୍ତାଵନେଜନଂ କୁଲ୍ଯୋପସେଚନମ୍
ସତ୍ୟ ହେଉଛି ହାତ ଧୁଅ, କୁଳିଆ ହେଉଛି ଜଳ ଛିଟା।