ଅଘାଯତାମପି ନହ୍ଯା ମୁଖାନି ସପତ୍ନେଷୁ ଵଜ୍ରମର୍ପଯୈତମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ଦତ୍ତା ପ୍ରଥମା ଶତୌଦନା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଘ୍ନୀ ଯଜମାନସ୍ଯ ଗାତୁଃ
ଆମ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଖରାପ କଥା ନ କହିଯାଉ; ଆମ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଜ୍ର ପ୍ରହାର ହେଉ । ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ପ୍ରଥମ, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବାର ରାସ୍ତା ।
ଵେଦିଷ୍ଟେ ଚର୍ମ ଭଵତୁ ବର୍ହିର୍ଲୋମାନି ଯାନି ତେ । ଏଷା ତ୍ଵା ରଶନାଗ୍ରଭୀଦ୍ଗ୍ରାଵା ତ୍ଵୈଷୋଽଧି ନୃତ୍ଯତୁ
ତୁମର ଚର୍ମ ହେଉ ବେଦି, ତୁମର ଲୋମ ହେଉ କୁଶ ଘାସ । ଏହି ରଶି ତୁମ ପାଇଁ ଧରୁଛି; ଏହି ପାଥର ତୁମ ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁ ।
ବାଲାସ୍ତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଃ ସନ୍ତୁ ଜିହ୍ଵା ସଂ ମାର୍ଷ୍ଟୁ ଅଘ୍ନ୍ଯେ । ଶୁଦ୍ଧା ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞିଯା ଭୂତ୍ଵା ଦିଵଂ ପ୍ରେହି ଶତୌଦନେ
ତୁମର ଶିଶୁମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଛିଟିବା ପାଇଁ ହେଉ; ଜିହ୍ବା ଶୁଧ କରୁ, ଅଘ୍ନେୟ । ଶୁଧ ହେଇ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଇ, ଦିବକୁ ଯାଉ, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ଯଃ ଶତୌଦନାଂ ପଚତି କାମପ୍ରେଣ ସ କଲ୍ପତେ । ପ୍ରୀତା ହ୍ଯସ୍ଯ ଋତ୍ଵିଜଃ ସର୍ଵେ ଯନ୍ତି ଯଥାଯଥମ୍
ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ରନ୍ଧେ, ସେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଗେ ବଢନ୍ତି ।
ସ ସ୍ଵର୍ଗମା ରୋହତି ଯତ୍ରାଦସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ଦିଵଃ । ଅପୂପନାଭିଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଦଦାତି ଶତୌଦନାମ୍
ଯିଏ ନିବେଦନ କରି, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଶାନ୍ତ ଦିବ ଲୋକକୁ ଉଠିଯାଏ ।
ସ ତାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ତ୍ସମାପ୍ନୋତି ଯେ ଦିଵ୍ଯା ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ । ହିରଣ୍ଯଜ୍ଯୋତିଷଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଦଦାତି ଶତୌଦନାମ୍
ଯିଏ ସୁନା ଆଲୋକରେ ନିବେଦନ କରି, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ଲୋକକୁ ପାଏ ।
ଯେ ତେ ଦେଵି ଶମିତାରଃ ପକ୍ତାରୋ ଯେ ଚ ତେ ଜନାଃ । ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ଗୋପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ମୈଭ୍ଯୋ ଭୈଷୀଃ ଶତୌଦନେ
ଏ ଦେବୀ, ତୁମର ମାଂସ କାଟୁଥିବା, ରନ୍ଧୁଥିବା ଓ ତୁମର ଲୋକମାନେ—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ଆମକୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ଵସଵସ୍ତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣତ ଉତ୍ତରାନ୍ ମରୁତସ୍ତ୍ଵା । ଆଦିତ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଗୋପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସାଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମତି ଦ୍ରଵ
ବସୁମାନେ ତୁମକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ମରୁତମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପଛ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ସହିତ ଦୂତି ହେଉ ।
ଦେଵାଃ ପିତରୋ ମନୁଷ୍ଯା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚ ଯେ । ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ଗୋପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସାତିରାତ୍ରମତି ଦ୍ରଵ
ଦେବତା, ପିତୃମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ । ସାତିରାତ୍ର ସହିତ ଦୂତି ହେଉ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଵଂ ଭୂମିମାଦିତ୍ଯାନ୍ ମରୁତୋ ଦିଶଃ । ଲୋକାନ୍ତ୍ସ ସର୍ଵାନ୍ ଆପ୍ନୋତି ଯୋ ଦଦାତି ଶତୌଦନାମ୍
ଯିଏ ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଏ, ସେ ଆକାଶ, ଦିବ, ପୃଥିବୀ, ଆଦିତ୍ୟ, ମରୁତ, ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଏ ।
{୩୦} ଘୃତଂ ପ୍ରୋକ୍ଷନ୍ତୀ ସୁଭଗା ଦେଵୀ ଦେଵାନ୍ ଗମିଷ୍ଯତି । ପକ୍ତାରମଘ୍ନ୍ଯେ ମା ହିଂସୀର୍ଦିଵଂ ପ୍ରେହି ଶତୌଦନେ
ଘୃତ ଛିଟିବା ସହିତ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କଠାରେ ଯିବେ । ଅଘ୍ନେୟ, ରନ୍ଧୁଥିବାକୁ ହାନି କରିବା ନାହିଁ; ଦିବକୁ ଯାଉ, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ଯେ ଦେଵା ଦିଵିଷଦୋ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସଦଶ୍ଚ ଯେ ଯେ ଚେମେ ଭୂମ୍ଯାମଧି । ତେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଧୁକ୍ଷ୍ଵ ସର୍ଵଦା କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପିରଥୋ ମଧୁ
ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଦିବରେ, ଆକାଶରେ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି—ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ଦିଅ ।
ଯତ୍ତେ ଶିରୋ ଯତ୍ତେ ମୁଖଂ ଯୌ କର୍ଣୌ ଯେ ଚ ତେ ହନୂ । ଆମିକ୍ଷାଂ ଦୁହ୍ରତାଂ ଦାତ୍ରେ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପିରଥୋ ମଧୁ
ତୁମର ମୁଣ୍ଡ, ମୁଁହ, ଦୁଇ କାନ, ଦୁଇ ହନୁ—ଏମାନେ ଦାତାକୁ ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ଯୌ ତ ଓଷ୍ଠୌ ଯେ ନାସିକେ ଯେ ଶୃଙ୍ଗେ ଯେ ଚ ତେଽକ୍ଷିଣୀ । ଆମିକ୍ଷାଂ ଦୁହ୍ରତାଂ ଦାତ୍ରେ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପିରଥୋ ମଧୁ
ତୁମର ଦୁଇ ଓଠ, ଦୁଇ ନାକ, ଶୃଙ୍ଗ, ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ—ଏମାନେ ଦାତାକୁ ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ଯତ୍ତେ କ୍ଲୋମା ଯଦ୍ଧୃଦଯଂ ପୁରୀତତ୍ସହକଣ୍ଠିକା । ଆମିକ୍ଷାଂ ଦୁହ୍ରତାଂ ଦାତ୍ରେ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପିରଥୋ ମଧୁ
ତୁମର କ୍ଲୋମ, ହୃଦୟ, ପୁରୀତ, କଣ୍ଠ—ଏମାନେ ଦାତାକୁ ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ନମସ୍ତେ ଜାଯମାନାଯୈ ଜାତାଯା ଉତ ତେ ନମଃ । ବାଲେଭ୍ଯଃ ଶଫେଭ୍ଯୋ ରୂପାଯାଘ୍ନ୍ଯେ ତେ ନମଃ
ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ତୁମର ଶିଶୁ, ଖୁର, ଓ ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଅଘ୍ନେୟ ।
ଯୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସପ୍ତ ପ୍ରଵତଃ ସପ୍ତ ଵିଦ୍ଯାତ୍ପରାଵତଃ । ଶିରୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସ ଵଶାଂ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍
ଯିଏ ସାତଟି ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ଜାଣିଛି, ଯିଏ ସାତଟି ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣିଛି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ଜାଣିଛି, ସେ ଏକା ଗୋମାତାକୁ ଧରିପାରିବ।
ଵେଦାହଂ ସପ୍ତ ପ୍ରଵତଃ ସପ୍ତ ଵେଦ ପରାଵତଃ । ଶିରୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯାହଂ ଵେଦ ସୋମଂ ଚାସ୍ଯାଂ ଵିଚକ୍ଷଣମ୍
ମୁଁ ସାତଟି ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ଜାଣେ, ସାତଟି ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣେ; ମୁଁ ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ଜାଣେ, ଏବଂ ମୁଁ ତା'ର ଭିତରେ ସୋମକୁ ଦେଖିପାରିଛି।
ଯଯା ଦ୍ଯୌର୍ଯଯା ପୃଥିଵୀ ଯଯାପୋ ଗୁପିତା ଇମାଃ । ଵଶାଂ ସହସ୍ରଧାରାଂ ବ୍ରହ୍ମଣାଚ୍ଛାଵଦାମସି
ଯାଁଠାରେ ଦିବ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଏହି ଜଳର ସୁରକ୍ଷା ହୁଏ—ସେହି ହଜାର ଧାରା ଥିବା ଗୋମାତା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବ୍ରହ୍ମାର ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁ।
ଶତଂ କଂସାଃ ଶତଂ ଦୋଗ୍ଧାରଃ ଶତଂ ଗୋପ୍ତାରୋ ଅଧି ପୃଷ୍ଠେ ଅସ୍ଯାଃ । ଯେ ଦେଵାସ୍ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରାଣନ୍ତି ତେ ଵଶାଂ ଵିଦୁରେକଧା
ତା'ର ପିଠରେ ଶତ ଭାଣ୍ଡା, ଶତ ଦୁଧ ଦେବା ଲୋକ, ଶତ ରକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି; ଯେ ଦେବତା ତା'ର ଭିତରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକା ଗୋମାତାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞପଦୀରାକ୍ଷୀରା ସ୍ଵଧାପ୍ରାଣା ମହୀଲୁକା । ଵଶା ପର୍ଜନ୍ଯପତ୍ନୀ ଦେଵାଁ ଅପ୍ଯେତି ବ୍ରହ୍ମଣା
ସେ ଯଜ୍ଞର ପଥ, ଦୁଧର ଚକ୍ଷୁ, ସ୍ୱଧା ତା'ର ପ୍ରାଣ, ବଡ଼ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି; ଗୋମାତା, ପର୍ଜନ୍ୟର ପତ୍ନୀ, ବ୍ରହ୍ମା ସହ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି।
ଅନୁ ତ୍ଵାଗ୍ନିଃ ପ୍ରାଵିଶଦନୁ ସୋମୋ ଵଶେ ତ୍ଵା । ଊଧସ୍ତେ ଭଦ୍ରେ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯୁତସ୍ତେ ସ୍ତନା ଵଶେ
ଅଗ୍ନି ତୁମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ସୋମ ତୁମେ ଭିତରେ ଅଛି, ଗୋମାତା; ପର୍ଜନ୍ୟ ତୁମେ ଭଲ ଦୁଧର ଥଳ ଦେଇଛି, ବିଜୁଳି ତୁମେ ଅଂଶ ଅଟୁଛି, ଗୋମାତା।
ଅପସ୍ତ୍ଵଂ ଧୁକ୍ଷେ ପ୍ରଥମା ଉର୍ଵରା ଅପରା ଵଶେ । ତୃତୀଯଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଧୁକ୍ଷେଽନ୍ନଂ କ୍ଷୀରଂ ଵଶେ ତ୍ଵମ୍
ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ଜଳକୁ ଦୁଧ ଦେଲା, ପରେ ଫଳଦାୟକ ଭୂମିକୁ, ଗୋମାତା; ତୃତୀୟରେ ଲୋକମାନେ—ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଧ ତୁମେ ଭିତରେ ଅଛି।
ଯଦାଦିତ୍ଯୈର୍ହୂଯମାନୋପାତିଷ୍ଠ ଋତଵରି । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସହସ୍ରଂ ପାତ୍ରାନ୍ତ୍ସୋମଂ ତ୍ଵାପାଯଯଦ୍ଵଶେ
ଯେବେ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ତୁମେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ଏବଂ ଋତୁମାନେ ପାଖରେ ଦାଉଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମେ ହଜାର ଭାଣ୍ଡା ସୋମ ପାନ କରାଇଲେ, ଗୋମାତା।
ଯଦନୂଚୀନ୍ଦ୍ରମୈରାତ୍ତ୍ଵା ଋଷଭୋଽହ୍ଵଯତ୍। ତସ୍ମାତ୍ତେ ଵୃତ୍ରହା ପଯଃ କ୍ଷୀରଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽହରଦ୍ଵଶେ
ଯେବେ ଅନୂଚି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରମା ତୁମେ ଡାକିଲେ, ଋଷଭ ତୁମେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ତେବେ ବୃତ୍ର ନାଶକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମେ ଦୁଧ ନେଇଲେ, ଗୋମାତା।
{୩୩} ଯତ୍ତେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧନପତିରା କ୍ଷୀରମହରଦ୍ଵଶେ । ଇଦଂ ତଦଦ୍ଯ ନାକସ୍ତ୍ରିଷୁ ପାତ୍ରେଷୁ ରକ୍ଷତି
ଯେବେ ଧନର ମାଲିକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୁମେ ଦୁଧ ନେଇଲେ, ଗୋମାତା, ଏହା ଆଜି ତିନିଟି ଭାଣ୍ଡାରେ ଆକାଶରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି।
ତ୍ରିଷୁ ପାତ୍ରେଷୁ ତଂ ସୋମମା ଦେଵ୍ଯହରଦ୍ଵଶା । ଅଥର୍ଵା ଯତ୍ର ଦୀକ୍ଷିତୋ ବର୍ହିଷ୍ଯାସ୍ତ ହିରଣ୍ଯଯେ
ତିନିଟି ଭାଣ୍ଡାରେ ଦେବୀ ଗୋମାତା ସୋମକୁ ନେଇଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଅଥର୍ବା ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ସୁନା ଗାସରେ ବସିଥିଲେ।
ସଂ ହି ସୋମେନାଗତ ସମୁ ସର୍ଵେଣ ପଦ୍ଵତା । ଵଶା ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯଷ୍ଠଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ କଲିଭିଃ ସହ
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସୋମ ସହ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପଥ ସହ ଆସିଲେ; ଗୋମାତା ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ କଳିମାନେ ସହ ଦାଉଥିଲେ।
ସଂ ହି ଵାତେନାଗତ ସମୁ ସର୍ଵୈଃ ପତତ୍ରିଭିଃ । ଵଶା ସମୁଦ୍ରେ ପ୍ରାନୃତ୍ଯଦୃଚଃ ସାମାନି ବିଭ୍ରତୀ
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ବାୟୁ ସହ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ ସହ ଆସିଲେ; ଗୋମାତା ସମୁଦ୍ରରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଋଚ୍ ଏବଂ ସାମ ଗୀତ ଧରିଥିଲେ।
ସଂ ହି ସୂର୍ଯେଣାଗତ ସମୁ ସର୍ଵେଣ ଚକ୍ଷୁଷା । ଵଶା ସମୁଦ୍ରମତ୍ଯଖ୍ଯଦ୍ଭଦ୍ରା ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ବିଭ୍ରତୀ
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ସହ ଆସିଲେ; ଗୋମାତା ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ, ଭଲ ଆଲୋକ ଧରିଥିଲେ।