ବାଲାଦେକମଣୀଯସ୍କମୁତୈକଂ ନେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତତଃ ପରିଷ୍ଵଜୀଯସୀ ଦେଵତା ସା ମମ ପ୍ରିଯା
ଏକ ଶିଶୁ, ଏକ ଅତି ଛୋଟ, ଏକ ଆଉ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି ଦେବୀ, ସେମାନେଠୁ ଅଧିକ ଆଲିଂଗନ କରୁଥିବା, ମୋ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ।
ଇଯଂ କଲ୍ଯାଣ୍ଯଜରା ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯାମୃତା ଗୃହେ । ଯସ୍ମୈ କୃତା ଶଯେ ସ ଯଶ୍ଚକାର ଜଜାର ସଃ
ଏହି ଶୁଭା, ବୟସ ନଥିବା, ମରଣଶୀଳ ମାନବର ଘରରେ ଅମୃତ; ଯାହା ପାଇଁ ସେ ଶୋଇଥିବା, ଯିଏ ତାକୁ ତିଆରି କରିଛି, ସେ ଏହି ଜୀବନରେ କ୍ଳାନ୍ତ।
ତ୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ପୁମାନ୍ ଅସି ତ୍ଵଂ କୁମାର ଉତ ଵା କୁମାରୀ॥ ତ୍ଵଂ ଜୀର୍ଣୋ ଦଣ୍ଡେନ ଵଞ୍ଚସି ତ୍ଵଂ ଜାତୋ ଭଵସି ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ
ତୁମେ ଜନା, ତୁମେ ପୁରୁଷ; ତୁମେ ଶିଶୁ, ତୁମେ ଶିଶୁଣୀ। ତୁମେ ବୃଦ୍ଧ, ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଚାଲୁଛ; ତୁମେ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ହୋଇ ରହୁଛ।
ଉତୈଷାଂ ପିତୋତ ଵା ପୁତ୍ର ଏଷାମୁତୈଷାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଉତ ଵା କନିଷ୍ଠଃ । ଏକୋ ହ ଦେଵୋ ମନସି ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଥମୋ ଜାତଃ ସ ଉ ଗର୍ଭେ ଅନ୍ତଃ
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ପିତା କିମ୍ବା ପୁତ୍ର; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ କିମ୍ବା ଛୋଟ। ଏକ ଦେବତା ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସେ ଗର୍ଭରେ ଅଛି।
ପୂର୍ଣାତ୍ପୂର୍ଣମୁଦଚତି ପୂର୍ଣଂ ପୂର୍ଣେନ ସିଚ୍ଯତେ । ଉତୋ ତଦଦ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାମ ଯତସ୍ତତ୍ପରିଷିଚ୍ଯତେ
ପୂର୍ଣ୍ଣତାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଭରିଯାଏ। ଆମେ ଏହି ଦିନ ଜାଣିପାରିବୁ, କେଉଁଠୁ ଏହା ଭରିଯାଏ।
ଏଷା ସନତ୍ନୀ ସନମେଵ ଜାତୈଷା ପୁରାଣୀ ପରି ସର୍ଵଂ ବଭୂଵ । ମହୀ ଦେଵ୍ଯୁଷସୋ ଵିଭାତୀ ସୈକେନୈକେନ ମିଷତା ଵି ଚଷ୍ଟେ
ଏହି ଦେବୀ ପୁରୁଣା, ସଦା ନୂତନ, ପୁନିପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସେ ସମସ୍ତ ହେଇଛି, ପୁରୁଣା ଦେବୀ। ମହା ଦେବୀ, ଉଷା, ଉଜାଗର ହୁଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଦେଖିପାରିବା।
{୨୮} ଅଵିର୍ଵୈ ନାମ ଦେଵତର୍ତେନାସ୍ତେ ପରୀଵୃତା । ତସ୍ଯା ରୂପେଣେମେ ଵୃକ୍ଷା ହରିତା ହରିତସ୍ରଜଃ
ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଅବିର୍ଭୈ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆବୃତ। ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଏହି ଗଛଗୁଡିକ ସବୁ ହରିତ, ହରିତ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛି।
ଅନ୍ତି ସନ୍ତଂ ନ ଜହାତ୍ଯନ୍ତି ସନ୍ତଂ ନ ପଶ୍ଯତି । ଦେଵସ୍ଯ ପଶ୍ଯ କାଵ୍ଯଂ ନ ମମାର ନ ଜୀର୍ଯତି
ସେ ନିକଟରେ ଥିବାକୁ ଛାଡ଼ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିକଟରେ ଥିବାକୁ ଦେଖିନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ସେ ମରେନାହିଁ, ବୟସ ହେଉନାହିଁ।
ଅପୂର୍ଵେଣେଷିତା ଵାଚସ୍ତା ଵଦନ୍ତି ଯଥାଯଥମ୍ । ଵଦନ୍ତୀର୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତଦାହୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମହତ୍
ଅପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ସେମାନେ ଯଥାଯଥା କଥା କହିଥାନ୍ତି; ସେମାନେ କେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି, କଥା କହୁଥିବା ମହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଯତ୍ର ଦେଵାଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯାଶ୍ଚାରା ନାଭାଵିଵ ଶ୍ରିତାଃ । ଅପାଂ ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଂ ପୃଛାମି ଯତ୍ର ତନ୍ ମାଯଯା ହିତମ୍
ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ, ଚକ୍ରର ନାଭିରେ ରହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରିଛି, ଜଳର ଫୁଲ, କେଉଁଠି ଏହା ମାୟାରେ ରଖାଯାଇଛି।
ଯେଭିର୍ଵାତ ଇଷିତଃ ପ୍ରଵାତି ଯେ ଦଦନ୍ତେ ପଞ୍ଚ ଦିଶଃ ସଧ୍ରୀଚୀଃ । ଯ ଆହୁତିମତ୍ଯମନ୍ଯନ୍ତ ଦେଵା ଅପାଂ ନେତାରଃ କତମେ ତ ଆସନ୍
ଯେଉଁମାନେ ବାୟୁକୁ ଚଳାଇଥାନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ଦିଗକୁ ଏକସାଥି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଆହୁତି ଅଛି ଭାବି, ଦେବତା ଓ ଜଳର ନେତା ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନେ କିଏ?
ଇମାମେଷାଂ ପୃଥିଵୀଂ ଵସ୍ତ ଏକୋଽନ୍ତରିକ୍ଷଂ ପର୍ଯେକୋ ବଭୂଵ । ଦିଵମେଷାଂ ଦଦତେ ଯୋ ଵିଧର୍ତା ଵିଶ୍ଵା ଆଶାଃ ପ୍ରତି ରକ୍ଷନ୍ତ୍ଯେକେ
ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଭୂମିରେ ବସିଛି, ଏକ ଆକାଶରେ ଘୁଞ୍ଚିଛି; ଏକ ଦିଆଁ ଦେଇଛି, ଯିଏ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି; ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଯୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସୂତ୍ରଂ ଵିତତଂ ଯସ୍ମିନ୍ନ୍ ଓତାଃ ପ୍ରଜା ଇମାଃ । ସୂତ୍ରଂ ସୂତ୍ରସ୍ଯ ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ସ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମହତ୍
ଯିଏ ଏହି ଏକ ତନ୍ତୁକୁ ଜାଣିଛି, ଯାହାରେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଗାଁଥାଯାଇଛି; ତନ୍ତୁର ତନ୍ତୁକୁ ଯିଏ ଜାଣିଛି, ସେ ମହା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜାଣିଛି।
ଵେଦାହଂ ସୂତ୍ରଂ ଵିତତଂ ଯସ୍ମିନ୍ନ୍ ଓତାଃ ପ୍ରଜା ଇମାଃ । ସୂତ୍ରଂ ସୂତ୍ରସ୍ଯାହଂ ଵେଦାଥୋ ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମହଦ୍
ମୁଁ ଏହି ଏକ ତନ୍ତୁକୁ ଜାଣିଛି, ଯାହାରେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଗାଁଥାଯାଇଛି; ମୁଁ ତନ୍ତୁର ତନ୍ତୁକୁ ଜାଣିଛି, ଏହିପରି ମହା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜାଣିଛି।
ଯଦନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅଗ୍ନିରୈତ୍ପ୍ରଦହନ୍ ଵିଶ୍ଵଦାଵ୍ଯଃ । ଯତ୍ରାତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ଏକପତ୍ନୀଃ ପରସ୍ତାତ୍କ୍ଵେଵାସୀନ୍ ମାତରିଶ୍ଵା ତଦାନୀମ୍
ଉପରେ ଦିଆଁ ଓ ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଜଳି, ସମସ୍ତ ଜଳିବା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଜଳାଏ; ଯେଉଁଠି ସେ ଏକ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଦଢ଼ି, ତାହା ପରେ—ମାତରିଶ୍ୱା କେଉଁଠି ଥିଲେ?
ଅପ୍ସ୍ଵାସୀନ୍ ମାତରିଶ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦେଵାଃ ସଲିଲାନ୍ଯାସନ୍॥ ବୃହନ୍ ହ ତସ୍ଥୌ ରଜସୋ ଵିମାନଃ ପଵମାନୋ ହରିତ ଆ ଵିଵେଶ
ମାତରିଶ୍ୱା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦେବତାମାନେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବଡ଼ ଜଣେ ଧୂଳିର ମାପ ହେଇ ଦଢ଼ି, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ହରିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଉତ୍ତରେଣେଵ ଗଯତ୍ରୀମମୃତେଽଧି ଵି ଚକ୍ରମେ । ସାମ୍ନା ଯେ ସାମ ସଂଵିଦୁରଜସ୍ତଦ୍ଦଦୃଶେ କ୍ଵ
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅମୃତ ଗାୟତ୍ରୀ ଉପରେ ସେ ଚାଲିଗଲେ; ସାମ୍ନା ଦ୍ୱାରା ସାମ୍ନାକୁ ଜାଣିଥିବାମାନେ ସେ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ—କେଉଁଠି?
ନିଵେଶନଃ ସଂଗମନୋ ଵସୂନାଂ ଦେଵ ଇଵ ସଵିତା ସତ୍ଯଧର୍ମା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ନ ତସ୍ଥୌ ସମରେ ଧନାନାମ୍
ଏହି ନିବାସ, ଧନର ସଂଗମ ସ୍ଥାନ, ଦେବତା ସବିତା ପରି, ସତ୍ୟ ନୀତିରେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଧନର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ିନାହିଁ।
ପୁଣ୍ଡରୀକଂ ନଵଦ୍ଵାରଂ ତ୍ରିଭିର୍ଗୁଣେଭିରାଵୃତମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଯକ୍ଷମାତ୍ମନ୍ଵତ୍ତଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ନବଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ପଦ୍ମ, ତିନିଟି ଗୁଣରେ ଆବୃତ, ଏହି ପଦ୍ମର ଭିତରେ ଯଦି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ଅଛି, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି ।
ଅକାମୋ ଧୀରୋ ଅମୃତଃ ସ୍ଵଯଂଭୂ ରସେନ ତୃପ୍ତୋ ନ କୁତଶ୍ଚନୋନଃ । ତମେଵ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ନ ବିଭାଯ ମୃତ୍ଯୋରାତ୍ମାନଂ ଧୀରମଜରଂ ଯୁଵାନମ୍
ଅଭିଲାଷାହୀନ, ଦୃଢ, ଅମୃତ, ସ୍ଵୟଂ ଜନ୍ମିତ, ରସରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, କୌଣସି ଦିଗରୁ କିଛି ଅଭାବ ନଥିବା—ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଲେ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ଆତ୍ମା ଦୃଢ, ବୃଦ୍ଧିହୀନ, ସଦା ଯୁବ ।
ଅଘାଯତାମପି ନହ୍ଯା ମୁଖାନି ସପତ୍ନେଷୁ ଵଜ୍ରମର୍ପଯୈତମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ଦତ୍ତା ପ୍ରଥମା ଶତୌଦନା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଘ୍ନୀ ଯଜମାନସ୍ଯ ଗାତୁଃ
ଆମ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଖରାପ କଥା ନ କହିଯାଉ; ଆମ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଜ୍ର ପ୍ରହାର ହେଉ । ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ପ୍ରଥମ, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବାର ରାସ୍ତା ।
ଵେଦିଷ୍ଟେ ଚର୍ମ ଭଵତୁ ବର୍ହିର୍ଲୋମାନି ଯାନି ତେ । ଏଷା ତ୍ଵା ରଶନାଗ୍ରଭୀଦ୍ଗ୍ରାଵା ତ୍ଵୈଷୋଽଧି ନୃତ୍ଯତୁ
ତୁମର ଚର୍ମ ହେଉ ବେଦି, ତୁମର ଲୋମ ହେଉ କୁଶ ଘାସ । ଏହି ରଶି ତୁମ ପାଇଁ ଧରୁଛି; ଏହି ପାଥର ତୁମ ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁ ।
ବାଲାସ୍ତେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଃ ସନ୍ତୁ ଜିହ୍ଵା ସଂ ମାର୍ଷ୍ଟୁ ଅଘ୍ନ୍ଯେ । ଶୁଦ୍ଧା ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞିଯା ଭୂତ୍ଵା ଦିଵଂ ପ୍ରେହି ଶତୌଦନେ
ତୁମର ଶିଶୁମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଛିଟିବା ପାଇଁ ହେଉ; ଜିହ୍ବା ଶୁଧ କରୁ, ଅଘ୍ନେୟ । ଶୁଧ ହେଇ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଇ, ଦିବକୁ ଯାଉ, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ଯଃ ଶତୌଦନାଂ ପଚତି କାମପ୍ରେଣ ସ କଲ୍ପତେ । ପ୍ରୀତା ହ୍ଯସ୍ଯ ଋତ୍ଵିଜଃ ସର୍ଵେ ଯନ୍ତି ଯଥାଯଥମ୍
ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ରନ୍ଧେ, ସେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଗେ ବଢନ୍ତି ।
ସ ସ୍ଵର୍ଗମା ରୋହତି ଯତ୍ରାଦସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ଦିଵଃ । ଅପୂପନାଭିଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଦଦାତି ଶତୌଦନାମ୍
ଯିଏ ନିବେଦନ କରି, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଶାନ୍ତ ଦିବ ଲୋକକୁ ଉଠିଯାଏ ।
ସ ତାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ତ୍ସମାପ୍ନୋତି ଯେ ଦିଵ୍ଯା ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ । ହିରଣ୍ଯଜ୍ଯୋତିଷଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଦଦାତି ଶତୌଦନାମ୍
ଯିଏ ସୁନା ଆଲୋକରେ ନିବେଦନ କରି, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ଲୋକକୁ ପାଏ ।
ଯେ ତେ ଦେଵି ଶମିତାରଃ ପକ୍ତାରୋ ଯେ ଚ ତେ ଜନାଃ । ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ଗୋପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ମୈଭ୍ଯୋ ଭୈଷୀଃ ଶତୌଦନେ
ଏ ଦେବୀ, ତୁମର ମାଂସ କାଟୁଥିବା, ରନ୍ଧୁଥିବା ଓ ତୁମର ଲୋକମାନେ—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ଆମକୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ଵସଵସ୍ତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣତ ଉତ୍ତରାନ୍ ମରୁତସ୍ତ୍ଵା । ଆଦିତ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଗୋପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସାଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମତି ଦ୍ରଵ
ବସୁମାନେ ତୁମକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ମରୁତମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପଛ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ସହିତ ଦୂତି ହେଉ ।
ଦେଵାଃ ପିତରୋ ମନୁଷ୍ଯା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚ ଯେ । ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ଗୋପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସାତିରାତ୍ରମତି ଦ୍ରଵ
ଦେବତା, ପିତୃମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ । ସାତିରାତ୍ର ସହିତ ଦୂତି ହେଉ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଵଂ ଭୂମିମାଦିତ୍ଯାନ୍ ମରୁତୋ ଦିଶଃ । ଲୋକାନ୍ତ୍ସ ସର୍ଵାନ୍ ଆପ୍ନୋତି ଯୋ ଦଦାତି ଶତୌଦନାମ୍
ଯିଏ ଶତ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଏ, ସେ ଆକାଶ, ଦିବ, ପୃଥିବୀ, ଆଦିତ୍ୟ, ମରୁତ, ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଏ ।