ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମଧୂପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ଯାଵଦ୍ସତ୍ତ୍ରସଦ୍ଯେନେଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସମୃଦ୍ଧେନାଵରୁନ୍ଦ୍ଧେ ତାଵଦେନେନାଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ମଧୁ ଦେଇ ହୋମ କରେ, ଯେତେ ସମୃଦ୍ଧି ସତ୍ତ୍ରସତ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳେ, ସେ ଏହି ହୋମରେ ଏତିକି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମାଂସମୁପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ଯାଵଦ୍ଦ୍ଵାଦଶାହେନେଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସମୃଦ୍ଧେନାଵରୁନ୍ଦ୍ଧେ ତାଵଦେନେନାଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ମାଂସ ଦେଇ ହୋମ କରେ, ଯେତେ ସମୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାଦଶାହ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳେ, ସେ ଏହି ହୋମରେ ଏତିକି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଉଦକମୁପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଜନନାଯ ଗଚ୍ଛତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଉପସିଚ୍ଯୋପହରତି
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ପାଣି ଦେଇ ହୋମ କରେ, ସେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଯାଏ, ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଛି, ସେ ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।
ତସ୍ମା ଉଦ୍ଯନ୍ତ୍ସୂର୍ଯୋ ହିଙ୍କୃଣୋତି ସଂଗଵଃ ପ୍ର ସ୍ତୌତି । ମଧ୍ଯନ୍ଦିନ ଉଦ୍ଗାଯତ୍ଯପରାହ୍ଣଃ ପ୍ରତି ହରତ୍ଯସ୍ତଂଯନ୍ ନିଧନମ୍ । ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ହିଙ୍କାର କରେ, ସଂଗବ ରେ ସ୍ତୁତି କରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଗୀତ କରେ, ଅପରାହ୍ଣରେ ପାଠ କରେ, ଅସ୍ତ ହେଲେ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଛି, ସେ ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।
ତସ୍ମା ଅଭ୍ରୋ ଭଵନ୍ ହିଙ୍କୃଣୋତି ସ୍ତନଯନ୍ ପ୍ର ସ୍ତୌତି । ଵିଦ୍ଯୋତମାନଃ ପ୍ରତି ହରତି ଵର୍ଷନ୍ନ୍ ଉଦ୍ଗାଯତ୍ଯୁଦ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ ନିଧନମ୍ । ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ତେଣୁ ମେଘ ଗଠିଲେ ହିଙ୍କାର କରେ, ଡ଼େଙ୍ଗା ହେଲେ ସ୍ତୁତି କରେ, ଚମକିଲେ ପାଠ କରେ, ବର୍ଷା ହେଲେ ଗୀତ କରେ, ଏକଠା ହେଲେ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଛି, ସେ ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।
ଅତିଥୀନ୍ ପ୍ରତି ପଶ୍ଯତି ହିଙ୍କୃଣୋତ୍ଯଭି ଵଦତି ପ୍ର ସ୍ତୌତ୍ଯୁଦକଂ ଯାଚତ୍ଯୁଦ୍ଗାଯତି । ଉପ ହରତି ପ୍ରତି ହରତ୍ଯୁଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ନିଧନମ୍ । ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ହିଁ ଶବ୍ଦ କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ କଥା କହେ, ପ୍ରଶଂସା କରେ, ପାଣି ଚାହାଁେ, ଗୀତ ଗାଏ; ସେ ଆଣେ, ଫେରାଏ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ହଟାଏ। ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଏହିପରି ଜାଣେ।
{୧୯} ଯତ୍କ୍ଷତ୍ତାରଂ ହ୍ଵଯତ୍ଯା ଶ୍ରାଵଯତ୍ଯେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ ପରିଚାଳକଙ୍କୁ ସେ ଡାକେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ।
ଯତ୍ପ୍ରତିଶୃଣୋତି ପ୍ରତ୍ଯାଶ୍ରାଵଯତ୍ଯେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ କଥା ସେ ଶୁଣେ, ସେ ତାହାକୁ ପୁନି ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଏ।
ଯତ୍ପରିଵେଷ୍ଟାରଃ ପାତ୍ରହସ୍ତାଃ ପୂର୍ଵେ ଚାପରେ ଚ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ଚମସାଧ୍ଵର୍ଯଵ ଏଵ ତେ
ଯେଉଁ ପରିଚାରକମାନେ ହାତରେ ପାତ୍ର ନେଇ, ପୂର୍ବ ଓ ପରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁଙ୍କର କମଣ୍ଡଳି ଭଳି।
ତେଷାଂ ନ କଶ୍ଚନାହୋତା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ହୋତା ନୁହଁନ୍ତି।
ଯଦ୍ଵା ଅତିଥିପତିରତିଥୀନ୍ ପରିଵିଷ୍ଯ ଗୃହାନ୍ ଉପୋଦୈତ୍ଯଵଭୃଥମେଵ ତଦୁପାଵୈତି
ଅଥବା, ଯେତେବେଳେ ଅତିଥିପତି ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯତ୍ସଭାଗଯତି ଦକ୍ଷିଣାଃ ସଭାଗଯତି ଯଦନୁତିଷ୍ଠତ ଉଦଵସ୍ଯତ୍ଯେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ ଦାନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ସେ ଦାନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ କାମ କରନ୍ତି, ସେ ତାହା ସଫଳ କରନ୍ତି।
ସ ଉପହୂତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଭକ୍ଷଯତ୍ଯୁପହୂତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଯତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍
ସେ ଡାକାଯିବାବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଡାକାଯିବାବେଳେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଆକୃତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ରହେ।
ସ ଉପହୂତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଭକ୍ଷଯତ୍ଯୁପହୂତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଦିଵି ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍
ସେ ଡାକାଯିବାବେଳେ ଆକାଶରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଡାକାଯିବାବେଳେ ଆକାଶର ସମସ୍ତ ଆକୃତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ରହେ।
ସ ଉପହୂତୋ ଦିଵି ଭକ୍ଷଯତ୍ଯୁପହୂତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଦିଵି ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍
ସେ ଡାକାଯିବାବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଡାକାଯିବାବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ଆକୃତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ରହେ।
ସ ଉପହୂତୋ ଦେଵେଷୁ ଭକ୍ଷଯତ୍ଯୁପହୂତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଦିଵି ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍
ସେ ଡାକାଯିବାବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଡାକାଯିବାବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ଆକୃତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ରହେ।
ସ ଉପହୂତୋ ଲୋକେଷୁ ଭକ୍ଷଯତ୍ଯୁପହୂତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଯଦ୍ଦିଵି ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍
ସେ ଡାକାଯିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଡାକାଯିବାବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ଆକୃତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ରହେ।
ସ ଉପହୂତ ଉପହୂତଃ
ସେ ଡାକାଯାଉଛନ୍ତି, ଡାକାଯାଉଛନ୍ତି।
ଆପ୍ନୋତୀମଂ ଲୋକମାପ୍ନୋତ୍ଯମୁମ୍
ସେ ଏହି ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେ ଅପର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୋ ଲୋକାନ୍ ଜଯତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯେଉଁଠି ଏହିପରି ଜାଣେ, ସେ ଆଲୋକମୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜିତିନେଇ।
ଯଜମାନବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵା ଏତଦତିଥିପତିଃ କୁରୁତେ ଯଦାହାର୍ଯାଣି ପ୍ରେକ୍ଷତ ଇଦଂ ଭୂଯା୩ ଇଦା୩ ଇତି
ଯେତେବେଳେ ଅତିଥିପତି ଭୋଜନକୁ ଦେଖି, 'ଏହା ଅଧିକ ହେଉ, ଏହା ଅଧିକ ହେଉ' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଯଜମାନ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଜ ପରି କରନ୍ତି।
ଯଦାହ ଭୂଯ ଉଦ୍ଧରେତି ପ୍ରାଣମେଵ ତେନ ଵର୍ଷୀଯାଂସଂ କୁରୁତେ
ଯେତେବେଳେ ସେ 'ଅଧିକ ଆଣ' ବୋଲନ୍ତି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରାଣକୁ ବଡ଼ କରନ୍ତି।
ଉପ ହରତି ହଵୀଂଷ୍ଯା ସାଦଯତି
ସେ ହବିଷ୍ୟ ଆଣନ୍ତି, ସେ ତାହାକୁ ବସାନ୍ତି।
ତେଷାମାସନ୍ନାନାମତିଥିରାତ୍ମନ୍ ଜୁହୋତି
ଯେଉଁମାନେ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତିଥି ନିଜକୁ ଉପହାର କରନ୍ତି।
ସ୍ରୁଚା ହସ୍ତେନ ପ୍ରାଣେ ଯୂପେ ସ୍ରୁକ୍କାରେଣ ଵଷଟ୍କାରେଣ
ହାତରେ ଚମଚ ଧରି, ଶ୍ୱାସରେ, ବଳିଦାନ ଶିଳାରେ, ଅନ୍ୟ ଚମଚରେ ଓ 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଉପହାର ଦିଆଯାଏ।
ଏତେ ଵୈ ପ୍ରିଯାଶ୍ଚାପ୍ରିଯାଶ୍ଚ ର୍ତ୍ଵିଜଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲୋକଂ ଗମଯନ୍ତି ଯଦତିଥଯଃ
ଏହି ଅତିଥିମାନେ, ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ହେଉନ୍ତୁ କି ଅପ୍ରିୟ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ନ ଦ୍ଵିଷନ୍ନ୍ ଅଶ୍ନୀଯାନ୍ ନ ଦ୍ଵିଷତୋଽନ୍ନମଶ୍ନୀଯାନ୍ ନ ମୀମାଂସିତସ୍ଯ ନ ମୀମାଂସମାନସ୍ଯ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣେ, ସେ ଦ୍ୱେଷରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯିଏ ପରୀକ୍ଷିତ ନୁହେଁ କିମ୍ବା ପରୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵୋ ଵା ଏଷ ଜଗ୍ଧପାପ୍ମା ଯସ୍ଯାନ୍ନମଶ୍ନନ୍ତି
ଯାହାର ଅନ୍ନ ଅନ୍ୟମାନେ ଖାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଖାଇବାର ପାପ ସେଉଁଠି ଯାଏ।
ସର୍ଵୋ ଵା ଏସୋଽଜଗ୍ଧପାପ୍ମା ଯସ୍ଯାନ୍ନଂ ନାଶ୍ନନ୍ତି
ଯାହାର ଅନ୍ନ ଅନ୍ୟମାନେ ଖାନ୍ତି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଖାଇବାର ପାପ ସେଠାରୁ ଦୂରେ ରହେ।