ସ୍ରୁଚା ହସ୍ତେନ ପ୍ରାଣେ ଯୂପେ ସ୍ରୁକ୍କାରେଣ ଵଷଟ୍କାରେଣ
ହାତରେ ସ୍ରୁଚ୍ ଧରି, ପ୍ରାଣ ସହିତ, ଯୂପରେ ସ୍ରୁକ୍ କାରଣରେ, ଓ 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି।
ଏତେ ଵୈ ପ୍ରିଯାଶ୍ଚାପ୍ରିଯାଶ୍ଚ ର୍ତ୍ଵିଜଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲୋକଂ ଗମଯନ୍ତି ଯଦତିଥଯଃ
ଏହି ଋତୁଜିମାନେ, ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ, ଅତିଥିମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ନ ଦ୍ଵିଷନ୍ନ୍ ଅଶ୍ନୀଯାନ୍ ନ ଦ୍ଵିଷତୋଽନ୍ନମଶ୍ନୀଯାନ୍ ନ ମୀମାଂସିତସ୍ଯ ନ ମୀମାଂସମାନସ୍ଯ
ଯିଏ ଏଭଳି ଜାଣିଛି, ସେ ଘୃଣାରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା ଯାଞ୍ଚିତ ନୁହେଁ ଓ ଯାଞ୍ଚ କରୁଥିବା ଲୋକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵୋ ଵା ଏଷ ଜଗ୍ଧପାପ୍ମା ଯସ୍ଯାନ୍ନମଶ୍ନନ୍ତି
ଯାହାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛନ୍ତି, ସେଠି ଖାଇବାର ସମସ୍ତ ପାପ ଯାଏ।
ସର୍ଵୋ ଵା ଏସୋଽଜଗ୍ଧପାପ୍ମା ଯସ୍ଯାନ୍ନଂ ନାଶ୍ନନ୍ତି
ଯାହାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନାହାନ୍ତି, ସେଠି ଖାଇବାର କୌଣସି ପାପ ଯାଏ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଦା ଵା ଏଷ ଯୁକ୍ତଗ୍ରାଵାର୍ଦ୍ରପଵିତ୍ରୋ ଵିତତାଧ୍ଵର ଆହୃତଯଜ୍ଞକ୍ରତୁର୍ଯ ଉପହରତି
ସମୟ ସମୟରେ, ଯିଏ ଚାପିବା ପାଥର ତୟାରି ରଖିଛି, ଭିଜା ପବିତ୍ର, ବିସ୍ତାରିତ ଯଜ୍ଞ, ସେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ପାଇଁ ହବି ଆଣିଦିଅନ୍ତି।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଏତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞୋ ଵିତତୋ ଯ ଉପହରତି
ଯିଏ ହବି ଆଣିଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଜାପତିରୁ ବିସ୍ତାରିତ ଅଟେ।
ପ୍ରଜାପତେର୍ଵା ଏଷ ଵିକ୍ରମାନ୍ ଅନୁଵିକ୍ରମତେ ଯ ଉପହରତି
ଯିଏ ହବି ଆଣିଦିଅନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ଯୋଽତିଥୀନାଂ ସ ଆହଵନୀଯୋ ଯୋ ଵେଶ୍ମନି ସ ଗାର୍ହପତ୍ଯୋ ଯସ୍ମିନ୍ ପଚନ୍ତି ସ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିଃ
ଯେଉଁଠି ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ସେ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି; ଘର ଭିତରେ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ସେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି; ଯେଉଁଠି ଖାଇବା ପାଇଁ ରନ୍ଧାଯାଇଛି, ସେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି।
{୧୬} ଇଷ୍ଟଂ ଚ ଵା ଏଷ ପୂର୍ତଂ ଚ ଗୃହାଣାମଶ୍ନାତି ଯଃ ପୂର୍ଵୋଽତିଥେରଶ୍ନାତି
ଯିଏ ଅତିଥି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ସେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନର ଫଳ ଦୁଇଟି ଉପଭୋଗ କରେ।
ପଯଶ୍ଚ ଵା ଏଷ ରସଂ ଚ ଗୃହାଣାମଶ୍ନାତି ଯଃ ପୂର୍ଵୋଽତିଥେରଶ୍ନାତି
ଯିଏ ଅତିଥି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ସେ ଦୁଧ ଓ ରସ ଦୁଇଟି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଊର୍ଜାଂ ଚ ଵା ଏଷ ସ୍ଫାତିଂ ଚ ଗୃହାଣାମଶ୍ନାତି ଯଃ ପୂର୍ଵୋଽତିଥେରଶ୍ନାତି
ଯିଏ ଅତିଥି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ସେ ଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦୁଇଟି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପ୍ରଜାଂ ଵା ଏଷ ପଶୂଂଶ୍ଚ ଗୃହାଣାମଶ୍ନାତି ଯଃ ପୂର୍ଵୋଽତିଥେରଶ୍ନାତି
ଯିଏ ଅତିଥି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ସେ ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁ ଦୁଇଟି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରେ।
କୀର୍ତିଂ ଵା ଏଷ ଯଶଶ୍ଚ ଗୃହାଣାମଶ୍ନାତି ଯଃ ପୂର୍ଵୋଽତିଥେରଶ୍ନାତି
ଯିଏ ଅତିଥି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ସେ କୀର୍ତି ଓ ଯଶ ଦୁଇଟି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଶ୍ରିଯଂ ଵା ଏଷ ସଂଵିଦଂ ଚ ଗୃହାଣାମଶ୍ନାତି ଯଃ ପୂର୍ଵୋଽତିଥେରଶ୍ନାତି
ଯିଏ ଅତିଥି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ସେ ଶ୍ରୀ ଓ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଦୁଇଟି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଏଷ ଵା ଅତିଥିର୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ତସ୍ମାତ୍ପୂର୍ଵୋ ନାଶ୍ନୀଯାତ୍
ଏହି ଅତିଥି, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଟିଥି; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ କେହି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଶିତାଵତ୍ଯତିଥାଵଶ୍ନୀଯାଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସାତ୍ମତ୍ଵାଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଵିଛେଦାଯ ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଯଜ୍ଞର ମୂଳ ଓ ତାହାର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ପାଇଁ, ଅତିଥି ଖାଇବା ପରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍; ଏହି ନିୟମ।
ଏତଦ୍ଵା ଉ ସ୍ଵାଦୀଯୋ ଯଦଧିଗଵଂ କ୍ଷୀରଂ ଵା ମାଂସଂ ଵା ତଦେଵ ନାଶ୍ନୀଯାତ୍
ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ବିଶେଷ ରସିକ, ଦହି, ଦୁଧ, କିମ୍ବା ମାଂସ ଅଛି, ଏହି ସବୁ ଅତିଥି ପୂର୍ବରୁ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
{୧୭} ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ କ୍ଷୀରମୁପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ଯାଵଦଗ୍ନିଷ୍ଟୋମେନେଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସମୃଦ୍ଧେନାଵରୁନ୍ଦ୍ଧେ ତାଵଦେନେନାଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ଦୁଧ ଦେଇ ହୋମ କରେ, ଯେତେ ସମୃଦ୍ଧି ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳେ, ସେ ଏହି ହୋମରେ ଏତିକି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ତ୍ସର୍ପିରୁପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ଯାଵଦତିରାତ୍ରେଣେଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସମୃଦ୍ଧେନାଵରୁନ୍ଦ୍ଧେ ତାଵଦେନେନାଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ଘିଅ ଦେଇ ହୋମ କରେ, ଯେତେ ସମୃଦ୍ଧି ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ମିଳେ, ସେ ଏହି ହୋମରେ ଏତିକି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମଧୂପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ଯାଵଦ୍ସତ୍ତ୍ରସଦ୍ଯେନେଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସମୃଦ୍ଧେନାଵରୁନ୍ଦ୍ଧେ ତାଵଦେନେନାଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ମଧୁ ଦେଇ ହୋମ କରେ, ଯେତେ ସମୃଦ୍ଧି ସତ୍ତ୍ରସତ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳେ, ସେ ଏହି ହୋମରେ ଏତିକି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମାଂସମୁପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ଯାଵଦ୍ଦ୍ଵାଦଶାହେନେଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସମୃଦ୍ଧେନାଵରୁନ୍ଦ୍ଧେ ତାଵଦେନେନାଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ମାଂସ ଦେଇ ହୋମ କରେ, ଯେତେ ସମୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାଦଶାହ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳେ, ସେ ଏହି ହୋମରେ ଏତିକି ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଉଦକମୁପସିଚ୍ଯୋପହରତି । ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଜନନାଯ ଗଚ୍ଛତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଉପସିଚ୍ଯୋପହରତି
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣି, ପାଣି ଦେଇ ହୋମ କରେ, ସେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଯାଏ, ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଛି, ସେ ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।
ତସ୍ମା ଉଦ୍ଯନ୍ତ୍ସୂର୍ଯୋ ହିଙ୍କୃଣୋତି ସଂଗଵଃ ପ୍ର ସ୍ତୌତି । ମଧ୍ଯନ୍ଦିନ ଉଦ୍ଗାଯତ୍ଯପରାହ୍ଣଃ ପ୍ରତି ହରତ୍ଯସ୍ତଂଯନ୍ ନିଧନମ୍ । ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ହିଙ୍କାର କରେ, ସଂଗବ ରେ ସ୍ତୁତି କରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଗୀତ କରେ, ଅପରାହ୍ଣରେ ପାଠ କରେ, ଅସ୍ତ ହେଲେ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଛି, ସେ ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।
ତସ୍ମା ଅଭ୍ରୋ ଭଵନ୍ ହିଙ୍କୃଣୋତି ସ୍ତନଯନ୍ ପ୍ର ସ୍ତୌତି । ଵିଦ୍ଯୋତମାନଃ ପ୍ରତି ହରତି ଵର୍ଷନ୍ନ୍ ଉଦ୍ଗାଯତ୍ଯୁଦ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ ନିଧନମ୍ । ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ତେଣୁ ମେଘ ଗଠିଲେ ହିଙ୍କାର କରେ, ଡ଼େଙ୍ଗା ହେଲେ ସ୍ତୁତି କରେ, ଚମକିଲେ ପାଠ କରେ, ବର୍ଷା ହେଲେ ଗୀତ କରେ, ଏକଠା ହେଲେ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଛି, ସେ ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।
ଅତିଥୀନ୍ ପ୍ରତି ପଶ୍ଯତି ହିଙ୍କୃଣୋତ୍ଯଭି ଵଦତି ପ୍ର ସ୍ତୌତ୍ଯୁଦକଂ ଯାଚତ୍ଯୁଦ୍ଗାଯତି । ଉପ ହରତି ପ୍ରତି ହରତ୍ଯୁଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ନିଧନମ୍ । ନିଧନଂ ଭୂତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଯାଃ ପଶୂନାଂ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ହିଁ ଶବ୍ଦ କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ କଥା କହେ, ପ୍ରଶଂସା କରେ, ପାଣି ଚାହାଁେ, ଗୀତ ଗାଏ; ସେ ଆଣେ, ଫେରାଏ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ହଟାଏ। ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଏହିପରି ଜାଣେ।
{୧୯} ଯତ୍କ୍ଷତ୍ତାରଂ ହ୍ଵଯତ୍ଯା ଶ୍ରାଵଯତ୍ଯେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ ପରିଚାଳକଙ୍କୁ ସେ ଡାକେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ।
ଯତ୍ପ୍ରତିଶୃଣୋତି ପ୍ରତ୍ଯାଶ୍ରାଵଯତ୍ଯେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ କଥା ସେ ଶୁଣେ, ସେ ତାହାକୁ ପୁନି ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଏ।
ଯତ୍ପରିଵେଷ୍ଟାରଃ ପାତ୍ରହସ୍ତାଃ ପୂର୍ଵେ ଚାପରେ ଚ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ଚମସାଧ୍ଵର୍ଯଵ ଏଵ ତେ
ଯେଉଁ ପରିଚାରକମାନେ ହାତରେ ପାତ୍ର ନେଇ, ପୂର୍ବ ଓ ପରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁଙ୍କର କମଣ୍ଡଳି ଭଳି।