ସାମାନି ଯସ୍ଯ ଲୋମାନି ଯଜୁର୍ହୃଦଯମୁଚ୍ଯତେ ପରିସ୍ତରଣମିଦ୍ଧଵିଃ
ଯାହାର ଲୋମ ହେଉଛି ସାମଗାନ, ଯାହାର ହୃଦୟକୁ ଯଜୁର୍ବେଦ ବୋଲାଯାଏ, ଯାହାର ଆବରଣ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି।
ଯଦ୍ଵା ଅତିଥିପତିରତିଥୀନ୍ ପ୍ରତିପଶ୍ଯତି ଦେଵଯଜନଂ ପ୍ରେକ୍ଷତେ
ଯେତେବେଳେ ଅତିଥିମାନଙ୍କର ନାଥ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଆସନକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଯଦଭିଵଦତି ଦୀକ୍ଷାମୁପୈତି ଯଦୁଦକଂ ଯାଚତ୍ଯପଃ ପ୍ର ଣଯତି
ଯେତେବେଳେ ସେ କଥା କହନ୍ତି, ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ପାଣି ଚାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ଯା ଏଵ ଯଜ୍ଞ ଆପଃ ପ୍ରଣୀଯନ୍ତେ ତା ଏଵ ତାଃ
ଯେଉଁ ଜଳ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନେଇଯାଯିବା, ସେମାନେ ହିଁ ସେଉଁ ଜଳ।
ଯତ୍ତର୍ପଣମାହରନ୍ତି ଯ ଏଵାଗ୍ନୀଷୋମୀଯଃ ପଶୁର୍ବଧ୍ଯତେ ସ ଏଵ ସଃ
ଯେଉଁ ହବିଷ ଆଣାଯାଏ, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଷୋମୀୟ ପଶୁ ବଳି ହୁଏ, ସେହି ହିଁ ସେ।
ଯଦାଵସଥାନ୍ କଲ୍ପଯନ୍ତି ସଦୋହଵିର୍ଧାନାନ୍ଯେଵ ତତ୍କଲ୍ପଯନ୍ତି
ଯେତେବେଳେ ଅବସଥ ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେହି ସମୟରେ ଆସନ ଓ ହବିଷ ଧାରଣ କରିବା ସ୍ଥାନ ତିଆରି ହୁଏ।
ଯଦୁପସ୍ତୃଣନ୍ତି ବର୍ହିରେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ ଦରବା ଛାଡ଼ାଯାଏ, ସେହି ହିଁ ଦରବା।
ଯଦୁପରିଶଯନମାହରନ୍ତି ସ୍ଵର୍ଗମେଵ ତେନ ଲୋକମଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯେଉଁ ଉପର ଆବରଣ ଆଣାଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ।
ଯତ୍କଶିପୂପବର୍ହଣମାହରନ୍ତି ପରିଧଯ ଏଵ ତେ
ଯେଉଁ ଶଯ୍ୟା ଆଣାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପରିଧି କାଠ।
ଯଦାଞ୍ଜନାଭ୍ଯଞ୍ଜନମାହରନ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯମେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ ଲେପ ଆଣାଯାଏ, ସେହି ହିଁ ଘିଅ।
ଯତ୍ପୁରା ପରିଵେଷାତ୍ସ୍ଵାଦମାହରନ୍ତି ପୁରୋଡାଶାଵେଵ ତୌ
ଯେଉଁଠି ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଚଖିବା ପାଇଁ ଯାହା ଆଣିଦିଅନ୍ତି, ସେଗୁଡିଏ ପୁରୋଡାଶ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଅଟେ।
ଯଦଶନକୃତଂ ହ୍ଵଯନ୍ତି ହଵିଷ୍କୃତମେଵ ତଦ୍ଧ୍ଵଯନ୍ତି
ଯେତେବେଳେ ଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଡାକିଦିଅନ୍ତି, ସେହି ଖାଦ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଅଟେ।
ଯେ ଵ୍ରୀହଯୋ ଯଵା ନିରୁପ୍ଯନ୍ତେଽଂଶଵ ଏଵ ତେ
ଯେ ଚାଉଳ ଓ ଯବ ମାପିଦିଅନ୍ତି, ସେଗୁଡିଏ ଅଂଶ ଅଟେ।
ଯାନ୍ଯୁଲୂଖଲମୁସଲାନି ଗ୍ରାଵାଣ ଏଵ ତେ
ଯେଉଁ ଉଲୁଖଳ ଓ ମୁସଳ ଅଛି, ସେଗୁଡିଏ ଚାପିବା ପାଥର ଅଟେ।
ଶୂର୍ପଂ ପଵିତ୍ରଂ ତୁଷା ଋଜୀଷାଭିଷଵଣୀରାପଃ
ଶୂର୍ପ ହେଉଛି ପବିତ୍ର କରିବା ଉପକରଣ, ଚାଉଳର ଚୋଟ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିର ଅଂଶ, ଛାଣି ହେଉଛି ଜଳ।
ସ୍ରୁଗ୍ଦର୍ଵିର୍ନେକ୍ଷଣମାଯଵନଂ ଦ୍ରୋଣକଲଶାଃ କୁମ୍ଭ୍ଯୋ ଵାଯଵ୍ଯାନି ପାତ୍ରାଣୀଯମେଵ କୃଷ୍ଣାଜିନମ୍
ଯେ ସ୍ରୁଗ୍, ଦର୍ବି, ଦେଖିବା ପାତ୍ର, ଛାଣି, ଡ୍ରୋଣ, କଳଶ, କୁମ୍ଭ ଓ ବାୟୁ ସମ୍ପର୍କିତ ପାତ୍ର ଅଛି, ସେଗୁଡିଏ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଅଟେ।
{୧୫} ଯଜମାନବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵା ଏତଦତିଥିପତିଃ କୁରୁତେ ଯଦାହାର୍ଯାଣି ପ୍ରେକ୍ଷତ ଇଦଂ ଭୂଯା୩ ଇଦା୩ ଇତି
ଯେତେବେଳେ ଆଣିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଦେଖି, 'ଏହା ଅଧିକ ହେଉ, ଅଧିକ ହେଉ' ଭାବିଥାଏ, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ଯଜ୍ମାନ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଅତିଥିର ମାନ୍ୟତା ଦିଅନ୍ତି।
ଯଦାହ ଭୂଯ ଉଦ୍ଧରେତି ପ୍ରାଣମେଵ ତେନ ଵର୍ଷୀଯାଂସଂ କୁରୁତେ
ଯେତେବେଳେ ସେ 'ଅଧିକ ଆଣ' ବୋଲି କହେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରାଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ଉପ ହରତି ହଵୀଂଷ୍ଯା ସାଦଯତି
ସେ ହବି ନିକଟକୁ ଆଣି, ସେଗୁଡିକୁ ରୁଚିକର କରେ।
ତେଷାମାସନ୍ନାନାମତିଥିରାତ୍ମନ୍ ଜୁହୋତି
ଯେଉଁମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତିଥି ନିଜ ପାଇଁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ରୁଚା ହସ୍ତେନ ପ୍ରାଣେ ଯୂପେ ସ୍ରୁକ୍କାରେଣ ଵଷଟ୍କାରେଣ
ହାତରେ ସ୍ରୁଚ୍ ଧରି, ପ୍ରାଣ ସହିତ, ଯୂପରେ ସ୍ରୁକ୍ କାରଣରେ, ଓ 'ବଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି।
ଏତେ ଵୈ ପ୍ରିଯାଶ୍ଚାପ୍ରିଯାଶ୍ଚ ର୍ତ୍ଵିଜଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲୋକଂ ଗମଯନ୍ତି ଯଦତିଥଯଃ
ଏହି ଋତୁଜିମାନେ, ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ, ଅତିଥିମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ନ ଦ୍ଵିଷନ୍ନ୍ ଅଶ୍ନୀଯାନ୍ ନ ଦ୍ଵିଷତୋଽନ୍ନମଶ୍ନୀଯାନ୍ ନ ମୀମାଂସିତସ୍ଯ ନ ମୀମାଂସମାନସ୍ଯ
ଯିଏ ଏଭଳି ଜାଣିଛି, ସେ ଘୃଣାରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା ଯାଞ୍ଚିତ ନୁହେଁ ଓ ଯାଞ୍ଚ କରୁଥିବା ଲୋକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵୋ ଵା ଏଷ ଜଗ୍ଧପାପ୍ମା ଯସ୍ଯାନ୍ନମଶ୍ନନ୍ତି
ଯାହାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛନ୍ତି, ସେଠି ଖାଇବାର ସମସ୍ତ ପାପ ଯାଏ।
ସର୍ଵୋ ଵା ଏସୋଽଜଗ୍ଧପାପ୍ମା ଯସ୍ଯାନ୍ନଂ ନାଶ୍ନନ୍ତି
ଯାହାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନାହାନ୍ତି, ସେଠି ଖାଇବାର କୌଣସି ପାପ ଯାଏ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଦା ଵା ଏଷ ଯୁକ୍ତଗ୍ରାଵାର୍ଦ୍ରପଵିତ୍ରୋ ଵିତତାଧ୍ଵର ଆହୃତଯଜ୍ଞକ୍ରତୁର୍ଯ ଉପହରତି
ସମୟ ସମୟରେ, ଯିଏ ଚାପିବା ପାଥର ତୟାରି ରଖିଛି, ଭିଜା ପବିତ୍ର, ବିସ୍ତାରିତ ଯଜ୍ଞ, ସେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ପାଇଁ ହବି ଆଣିଦିଅନ୍ତି।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଏତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞୋ ଵିତତୋ ଯ ଉପହରତି
ଯିଏ ହବି ଆଣିଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଜାପତିରୁ ବିସ୍ତାରିତ ଅଟେ।
ପ୍ରଜାପତେର୍ଵା ଏଷ ଵିକ୍ରମାନ୍ ଅନୁଵିକ୍ରମତେ ଯ ଉପହରତି
ଯିଏ ହବି ଆଣିଦିଅନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ଯୋଽତିଥୀନାଂ ସ ଆହଵନୀଯୋ ଯୋ ଵେଶ୍ମନି ସ ଗାର୍ହପତ୍ଯୋ ଯସ୍ମିନ୍ ପଚନ୍ତି ସ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିଃ
ଯେଉଁଠି ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ସେ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି; ଘର ଭିତରେ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ସେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି; ଯେଉଁଠି ଖାଇବା ପାଇଁ ରନ୍ଧାଯାଇଛି, ସେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି।
{୧୬} ଇଷ୍ଟଂ ଚ ଵା ଏଷ ପୂର୍ତଂ ଚ ଗୃହାଣାମଶ୍ନାତି ଯଃ ପୂର୍ଵୋଽତିଥେରଶ୍ନାତି
ଯିଏ ଅତିଥି ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଖାଏ, ସେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନର ଫଳ ଦୁଇଟି ଉପଭୋଗ କରେ।