ଆତ୍ମାନଂ ପିତରଂ ପୁତ୍ରଂ ପୌତ୍ରଂ ପିତାମହମ୍ । ଜାଯାଂ ଜନିତ୍ରୀଂ ମାତରଂ ଯେ ପ୍ରିଯାସ୍ତାନ୍ ଉପ ହ୍ଵଯେ
ମୁଁ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ—ନିଜେ, ପିତା, ପୁଅ, ପୁତି, ପ୍ରପିତାମହ, ଜାୟା, ଜନନୀ, ମା—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକୁଛି।
{୧୩} ଯୋ ଵୈ ନୈଦାଘଂ ନାମର୍ତୁଂ ଵେଦ । ଏଷ ଵୈ ନୈଦାଘୋ ନାମର୍ତୁର୍ଯଦଜଃ ପଞ୍ଚୌଦନଃ । ନିରେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଦହତି ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଯୋଽଜଂ ପଞ୍ଚୌଦନଂ ଦକ୍ଷିଣାଜ୍ଯୋତିଷଂ ଦଦାତି
ଯିଏ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କିମ୍ବା ଶୀତୁ ଜାଣିନାହିଁ, ଏହି ମେଁଢା ପାଞ୍ଚ ଭାଗ ଚାଉଳ ହେଉଛି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ଶୀତୁ। ଏହା ଅପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁର ଧନକୁ ଜଳାଇ ଦିଏ ଓ ନିଜର ହୁଏ। ଯିଏ ମେଁଢା ପାଞ୍ଚ ଭାଗ ଚାଉଳ ଦେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ।
ଯୋ ଵୈ କୁର୍ଵନ୍ତଂ ନାମର୍ତୁଂ ଵେଦ । କୁର୍ଵତୀଂକୁର୍ଵତୀମେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯମା ଦତ୍ତେ । ଏଷ ଵୈ କୁର୍ଵନ୍ ନାମର୍ତୁର୍ଯଦଜଃ ପଞ୍ଚୌଦନଃ । ନିରେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଦହତି ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଯୋଽଜଂ ପଞ୍ଚୌଦନଂ ଦକ୍ଷିଣାଜ୍ଯୋତିଷଂ ଦଦାତି
ଯୋ ଵୈ ସଂଯନ୍ତଂ ନାମର୍ତୁଂ ଵେଦ । ସଂଯତୀଂସଂଯତୀମେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯମା ଦତ୍ତେ । ଏଷ ଵୈ ସଂଯନ୍ ନାମର୍ତୁର୍ଯଦଜଃ ପଞ୍ଚୌଦନଃ । ନିରେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଦହତି ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଯୋଽଜଂ ପଞ୍ଚୌଦନଂ ଦକ୍ଷିଣାଜ୍ଯୋତିଷଂ ଦଦାତି
ଯୋ ଵୈ ପିନ୍ଵନ୍ତଂ ନାମର୍ତୁଂ ଵେଦ । ପିନ୍ଵତୀଂପିନ୍ଵତୀମେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯମା ଦତ୍ତେ । ଏଷ ଵୈ ପିନ୍ଵନ୍ ନାମର୍ତୁର୍ଯଦଜଃ ପଞ୍ଚୌଦନଃ । ନିରେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଦହତି ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଯୋଽଜଂ ପଞ୍ଚୌଦନଂ ଦକ୍ଷିଣାଜ୍ଯୋତିଷଂ ଦଦାତି
ଯୋ ଵା ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ନାମର୍ତୁଂ ଵେଦ । ଉଦ୍ଯତୀମୁଦ୍ଯତୀମେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯମା ଦତ୍ତେ । ଏଷ ଵା ଉଦ୍ଯନ୍ନାମର୍ତୁର୍ଯଦଜଃ ପଞ୍ଚୌଦନଃ । ନିରେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଦହତି ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଯୋଽଜଂ ପଞ୍ଚୌଦନଂ ଦକ୍ଷିଣାଜ୍ଯୋତିଷଂ ଦଦାତି
ଯୋ ଵା ଅଭିଭୁଵଂ ନାମର୍ତୁଂ ଵେଦ । ଅଭିଭଵନ୍ତୀମଭିଭଵନ୍ତୀମେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯମା ଦତ୍ତେ । ଏଷ ଵା ଅଭିଭୂର୍ନାମର୍ତୁର୍ଯଦଜଃ ପଞ୍ଚୌଦନଃ । ନିରେଵାପ୍ରିଯସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ଦହତି ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ଯୋଽଜଂ ପଞ୍ଚୌଦନଂ ଦକ୍ଷିଣାଜ୍ଯୋତିଷଂ ଦଦାତି
ଅଜଂ ଚ ପଚତ ପଞ୍ଚ ଚୌଦନାନ୍ । ସର୍ଵା ଦିଶଃ ସଂମନସଃ ସଧ୍ରୀଚୀଃ ସାନ୍ତର୍ଦେଶାଃ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ତ ଏତମ୍
ଛାଗକୁ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଭାତ ପକା। ସମସ୍ତ ଦିଗ, ମନରେ ଏକତା ଓ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ମଧ୍ୟଦିଗ ସହିତ, ଏହିକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।
ତାସ୍ତେ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ତଵ ତୁଭ୍ଯମେତଂ ତାଭ୍ଯ ଆଜ୍ଯଂ ହଵିରିଦଂ ଜୁହୋମି
ସେମାନେ ଏହିକୁ ତୁମ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଘିଅ ଓ ହବିଷ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପରୂଂଷି ଯସ୍ଯ ସଂଭାରା ଋଚୋ ଯସ୍ଯାନୂକ୍ଯମ୍
ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣନ୍ତି, ଯାହାର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଋଚ୍ଛବି, ଯାହାର ପାଠ ହେଉଛି ଗାନ।
ସାମାନି ଯସ୍ଯ ଲୋମାନି ଯଜୁର୍ହୃଦଯମୁଚ୍ଯତେ ପରିସ୍ତରଣମିଦ୍ଧଵିଃ
ଯାହାର ଲୋମ ହେଉଛି ସାମଗାନ, ଯାହାର ହୃଦୟକୁ ଯଜୁର୍ବେଦ ବୋଲାଯାଏ, ଯାହାର ଆବରଣ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି।
ଯଦ୍ଵା ଅତିଥିପତିରତିଥୀନ୍ ପ୍ରତିପଶ୍ଯତି ଦେଵଯଜନଂ ପ୍ରେକ୍ଷତେ
ଯେତେବେଳେ ଅତିଥିମାନଙ୍କର ନାଥ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଆସନକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଯଦଭିଵଦତି ଦୀକ୍ଷାମୁପୈତି ଯଦୁଦକଂ ଯାଚତ୍ଯପଃ ପ୍ର ଣଯତି
ଯେତେବେଳେ ସେ କଥା କହନ୍ତି, ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ପାଣି ଚାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଜଳକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
ଯା ଏଵ ଯଜ୍ଞ ଆପଃ ପ୍ରଣୀଯନ୍ତେ ତା ଏଵ ତାଃ
ଯେଉଁ ଜଳ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନେଇଯାଯିବା, ସେମାନେ ହିଁ ସେଉଁ ଜଳ।
ଯତ୍ତର୍ପଣମାହରନ୍ତି ଯ ଏଵାଗ୍ନୀଷୋମୀଯଃ ପଶୁର୍ବଧ୍ଯତେ ସ ଏଵ ସଃ
ଯେଉଁ ହବିଷ ଆଣାଯାଏ, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଷୋମୀୟ ପଶୁ ବଳି ହୁଏ, ସେହି ହିଁ ସେ।
ଯଦାଵସଥାନ୍ କଲ୍ପଯନ୍ତି ସଦୋହଵିର୍ଧାନାନ୍ଯେଵ ତତ୍କଲ୍ପଯନ୍ତି
ଯେତେବେଳେ ଅବସଥ ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେହି ସମୟରେ ଆସନ ଓ ହବିଷ ଧାରଣ କରିବା ସ୍ଥାନ ତିଆରି ହୁଏ।
ଯଦୁପସ୍ତୃଣନ୍ତି ବର୍ହିରେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ ଦରବା ଛାଡ଼ାଯାଏ, ସେହି ହିଁ ଦରବା।
ଯଦୁପରିଶଯନମାହରନ୍ତି ସ୍ଵର୍ଗମେଵ ତେନ ଲୋକମଵ ରୁନ୍ଦ୍ଧେ
ଯେଉଁ ଉପର ଆବରଣ ଆଣାଯାଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ।
ଯତ୍କଶିପୂପବର୍ହଣମାହରନ୍ତି ପରିଧଯ ଏଵ ତେ
ଯେଉଁ ଶଯ୍ୟା ଆଣାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପରିଧି କାଠ।
ଯଦାଞ୍ଜନାଭ୍ଯଞ୍ଜନମାହରନ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯମେଵ ତତ୍
ଯେଉଁ ଲେପ ଆଣାଯାଏ, ସେହି ହିଁ ଘିଅ।
ଯତ୍ପୁରା ପରିଵେଷାତ୍ସ୍ଵାଦମାହରନ୍ତି ପୁରୋଡାଶାଵେଵ ତୌ
ଯେଉଁଠି ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଚଖିବା ପାଇଁ ଯାହା ଆଣିଦିଅନ୍ତି, ସେଗୁଡିଏ ପୁରୋଡାଶ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଅଟେ।
ଯଦଶନକୃତଂ ହ୍ଵଯନ୍ତି ହଵିଷ୍କୃତମେଵ ତଦ୍ଧ୍ଵଯନ୍ତି
ଯେତେବେଳେ ଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଡାକିଦିଅନ୍ତି, ସେହି ଖାଦ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଅଟେ।
ଯେ ଵ୍ରୀହଯୋ ଯଵା ନିରୁପ୍ଯନ୍ତେଽଂଶଵ ଏଵ ତେ
ଯେ ଚାଉଳ ଓ ଯବ ମାପିଦିଅନ୍ତି, ସେଗୁଡିଏ ଅଂଶ ଅଟେ।
ଯାନ୍ଯୁଲୂଖଲମୁସଲାନି ଗ୍ରାଵାଣ ଏଵ ତେ
ଯେଉଁ ଉଲୁଖଳ ଓ ମୁସଳ ଅଛି, ସେଗୁଡିଏ ଚାପିବା ପାଥର ଅଟେ।
ଶୂର୍ପଂ ପଵିତ୍ରଂ ତୁଷା ଋଜୀଷାଭିଷଵଣୀରାପଃ
ଶୂର୍ପ ହେଉଛି ପବିତ୍ର କରିବା ଉପକରଣ, ଚାଉଳର ଚୋଟ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିର ଅଂଶ, ଛାଣି ହେଉଛି ଜଳ।
ସ୍ରୁଗ୍ଦର୍ଵିର୍ନେକ୍ଷଣମାଯଵନଂ ଦ୍ରୋଣକଲଶାଃ କୁମ୍ଭ୍ଯୋ ଵାଯଵ୍ଯାନି ପାତ୍ରାଣୀଯମେଵ କୃଷ୍ଣାଜିନମ୍
ଯେ ସ୍ରୁଗ୍, ଦର୍ବି, ଦେଖିବା ପାତ୍ର, ଛାଣି, ଡ୍ରୋଣ, କଳଶ, କୁମ୍ଭ ଓ ବାୟୁ ସମ୍ପର୍କିତ ପାତ୍ର ଅଛି, ସେଗୁଡିଏ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଅଟେ।
{୧୫} ଯଜମାନବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵା ଏତଦତିଥିପତିଃ କୁରୁତେ ଯଦାହାର୍ଯାଣି ପ୍ରେକ୍ଷତ ଇଦଂ ଭୂଯା୩ ଇଦା୩ ଇତି
ଯେତେବେଳେ ଆଣିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଦେଖି, 'ଏହା ଅଧିକ ହେଉ, ଅଧିକ ହେଉ' ଭାବିଥାଏ, ତେବେ ଗୃହସ୍ଥ ଯଜ୍ମାନ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଅତିଥିର ମାନ୍ୟତା ଦିଅନ୍ତି।
ଯଦାହ ଭୂଯ ଉଦ୍ଧରେତି ପ୍ରାଣମେଵ ତେନ ଵର୍ଷୀଯାଂସଂ କୁରୁତେ
ଯେତେବେଳେ ସେ 'ଅଧିକ ଆଣ' ବୋଲି କହେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରାଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ଉପ ହରତି ହଵୀଂଷ୍ଯା ସାଦଯତି
ସେ ହବି ନିକଟକୁ ଆଣି, ସେଗୁଡିକୁ ରୁଚିକର କରେ।
ତେଷାମାସନ୍ନାନାମତିଥିରାତ୍ମନ୍ ଜୁହୋତି
ଯେଉଁମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତିଥି ନିଜ ପାଇଁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇଥାଏ।
ଯେଉଁଠି ଜଣେ କାହାକୁ କିଛି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ମାତ୍ର, ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନ ସେଠି ଦିଆଯାଏ। ଏହି 'କିଛି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ' ବୋଲି କାମ କରୁଥିବା ହେଉଛି—ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ପକାଯାଇଥିବା ଛାଗ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜେ ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଲୋକ ଦେଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ଛାଗ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ଯେଉଁଠି ଜଣେ କିଛିକୁ ଦମନ କରି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ମାତ୍ର, ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନ ସେଠି ଦିଆଯାଏ। ଏହି 'ଦମନ କରି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ' ବୋଲି କାମ କରୁଥିବା ହେଉଛି—ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ପକାଯାଇଥିବା ଛାଗ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜେ ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଲୋକ ଦେଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ଛାଗ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ପୋଷଣ କରି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ମାତ୍ର, ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନ ସେଠି ଦିଆଯାଏ। ଏହି 'ପୋଷଣ କରି କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ' ବୋଲି କାମ କରୁଥିବା ହେଉଛି—ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ପକାଯାଇଥିବା ଛାଗ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜେ ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଲୋକ ଦେଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ଛାଗ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଉଠିବାକୁ କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ମାତ୍ର, ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନ ସେଠି ଦିଆଯାଏ। ଏହି 'ଉଠିବାକୁ କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ' ବୋଲି କାମ କରୁଥିବା ହେଉଛି—ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ପକାଯାଇଥିବା ଛାଗ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜେ ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଲୋକ ଦେଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ଛାଗ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଜିତିବାକୁ କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ମାତ୍ର, ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନ ସେଠି ଦିଆଯାଏ। ଏହି 'ଜିତିବାକୁ କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ' ବୋଲି କାମ କରୁଥିବା ହେଉଛି—ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ପକାଯାଇଥିବା ଛାଗ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜେ ଅପ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଧନକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଲୋକ ଦେଇ, ପାଞ୍ଚଟି ଭାତରେ ଛାଗ ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।