ସଂଜ୍ଞାନଂ ନଃ ସ୍ଵେଭିଃ ସଂଜ୍ଞାନମରଣେଭିଃ । ସଂଜ୍ଞାନମଶ୍ଵିନା ଯୁଵମିହାସ୍ମାସୁ ନି ଯଚ୍ଛତମ୍
ଆମ ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ ସମ୍ମତି ରହୁ, ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ସମ୍ମତି ରହୁ। ହେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଏଠାରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ଦିଅ।
ସଂ ଜାନାମହୈ ମନସା ସଂ ଚିକିତ୍ଵା ମା ଯୁଷ୍ମହି ମନସା ଦୈଵ୍ଯେନ । ମା ଘୋଷା ଉତ୍ସ୍ଥୁର୍ବହୁଲେ ଵିନିର୍ହତେ ମେଷୁଃ ପପ୍ତଦିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାହନ୍ଯାଗତେ
ଆମେ ମନରେ ଏକତା ରଖିବା, ଜ୍ଞାନରେ ଏକତା ରଖିବା; ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଆମ ମନ ଭିନ୍ନ ହେଉ ନାହିଁ। ସଭାରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଉଠୁନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିନ ଆସିଲେ ଅସ୍ଥିରତା ହେଉ ନାହିଁ।
ଅମୁତ୍ରଭୂଯାଦଧି ଯଦ୍ଯମସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତେ ଅଭିଶସ୍ତେରମୁଞ୍ଚଃ । ପ୍ରତ୍ଯୌହତାମଶ୍ଵିନା ମୃତ୍ଯୁମସ୍ମଦ୍ଦେଵାନାମଗ୍ନେ ଭିଷଜା ଶଚୀଭିଃ
ଯଦି ଆମେ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଶାପରେ ବନ୍ଧାଯାଇଥିଲୁ, ହେ ବୃହସ୍ପତି, ଆମକୁ ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ କର। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆମଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ; ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାଙ୍କ ଚିକିତ୍ସକ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ସଂ କ୍ରାମତଂ ମା ଜହୀତଂ ଶରୀରଂ ପ୍ରାଣାପାନୌ ତେ ସଯୁଜାଵିହ ସ୍ତାମ୍ । ଶତଂ ଜୀଵ ଶରଦୋ ଵର୍ଧମାନୋଽଗ୍ନିଷ୍ଟେ ଗୋପା ଅଧିପା ଵସିଷ୍ଠଃ
ଦୁଇଏ ଏକାସାଥି ଆଗେ ବଢ଼, ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ନି; ତୁମ ଜୀବନବାୟୁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ରହୁ। ଶତ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ; ଅଗ୍ନି ତୁମର ରକ୍ଷକ, ବସିଷ୍ଠ ତୁମର ଅଧିପତି।
ଆଯୁର୍ଯତ୍ତେ ଅତିହିତଂ ପରାଚୈରପାନଃ ପ୍ରାଣଃ ପୁନରା ତାଵିତାମ୍ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟଦାହାର୍ନିର୍ଋତେରୁପସ୍ଥାତ୍ତଦାତ୍ମନି ପୁନରା ଵେଶଯାମି ତେ
ତୁମର ଯେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା, ତୁମର ବାହାରୁଥିବା ଓ ଭିତରକୁ ଆସୁଥିବା ଶ୍ୱାସ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣି ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଆସୁ। ଅଗ୍ନି ତୁମକୁ ନିରୃତିର ଗ୍ରାସରୁ ଫେରାଇ ଆଣୁ, ଏହି ସବୁକୁ ମୁଁ ପୁଣି ତୁମ ଅନ୍ତରେ ବସାଇ ଦେଉଛି।
ମେମଂ ପ୍ରାଣୋ ହାସୀନ୍ ମୋ ଅପାନୋଽଵହାଯ ପରା ଗାତ୍। ସପ୍ତର୍ଷିଭ୍ଯ ଏନଂ ପରି ଦଦାମି ତେ ଏନଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଜରସେ ଵହନ୍ତୁ
ତୁମର ଶ୍ୱାସ କେବେ ଚାଲିଯାଉ ନାହିଁ, ତୁମର ପ୍ରାଣ ବହୁ ଦୂରକୁ ଯିଅ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ମୁଁ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରୁଛି; ସେମାନେ ଏହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ।
ପ୍ର ଵିଷତଂ ପ୍ରାଣାପାନାଵନଡ୍ଵାହାଵିଵ ଵ୍ରଜମ୍ । ଅଯଂ ଜରିମ୍ଣଃ ଶେଵଧିରରିଷ୍ଟ ଇହ ଵର୍ଧତାମ୍
ତୁମର ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଦୁଇଟି ଜୋଟି ଗୋରୁ ପରି ଏଗିଯାଉ। ଏହି ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଏଠାରେ ବଢ଼ିଯାଉ।
ଆ ତେ ପ୍ରାଣଂ ସୁଵାମସି ପରା ଯକ୍ଷ୍ମଂ ସୁଵାମି ତେ । ଆଯୁର୍ନୋ ଵିଶ୍ଵତୋ ଦଧଦଯମଗ୍ନିର୍ଵରେଣ୍ଯଃ
ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରାଣକୁ ପୁଣି ତୁମ ପାଖକୁ ଡାକୁଛି; ତୁମ ଠାରୁ ରୋଗକୁ ଦୂର କରୁଛି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଠାରେ ଜୀବନକୁ ବ୍ୟାପିତ କରୁ।
ଉଦ୍ଵଯଂ ତମସସ୍ପରି ରୋହନ୍ତୋ ନାକମୁତ୍ତମମ୍ । ଦେଵଂ ଦେଵତ୍ରା ସୂର୍ଯମଗନ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତମମ୍
ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉଠି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ି, ଆମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ।
ଋଚଂ ସାମ ଯଜାମହେ ଯାଭ୍ଯାଂ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵତେ । ଏତେ ସଦସି ରାଜତୋ ଯଜ୍ଞଂ ଦେଵେଷୁ ଯଚ୍ଛତଃ
ଯେ ଋଚ୍ ଓ ସାମ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ। ଏମାନେ ସଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି।
ଯେ ତେ ପନ୍ଥାନୋଽଵ ଦିଵୋ ଯେଭିର୍ଵିଶ୍ଵମୈରଯଃ । ତେଭିଃ ସୁମ୍ନଯା ଧେହି ନୋ ଵସୋ
ତୁମର ଯେଉଁ ପଥଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତକୁ ଚଳାଉଛ, ସେଇ ପଥରେ, ହେ ଦୟାଳୁ, ଆମକୁ ଭଲ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଅ।
ତିରଶ୍ଚିରାଜେରସିତାତ୍ପୃଦାକୋଃ ପରି ସଂଭୃତମ୍ । ତତ୍କଙ୍କପର୍ଵଣୋ ଵିଷମିଯଂ ଵୀରୁଦନୀନଶତ୍
ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲୋକ, କଳା ପିପିଲିକା ଓ ମାଟି ଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଏକଠା କରୁଛୁ; ଏହା ହେଉଛି ବିଛିର ଶରୀର ଯୋଡ଼ର ବିଷ, ଶତଧା ମୂଳ।
ଇଯଂ ଵୀରୁନ୍ ମଧୁଜାତା ମଧୁଶ୍ଚୁନ୍ ମଧୁଲା ମଧୂଃ । ସା ଵିହ୍ରୁତସ୍ଯ ଭେଷଜ୍ଯଥୋ ମଶକଜମ୍ଭନୀ
ଏହି ଔଷଧ ମଧୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ମଧୁର ସହିତ ଭରିଆ, ମଧୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ଚିତ୍ତ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିବା ପାଇଁ ଔଷଧ ଓ ମାଛି ଦୂର କରିବାର ମନ୍ତ୍ର।
ଯତୋ ଦଷ୍ଟଂ ଯତୋ ଧୀତଂ ତତସ୍ତେ ନିର୍ହ୍ଵଯାମସି । ଅର୍ଭସ୍ଯ ତୃପ୍ରଦଂଶିନୋ ମଶକସ୍ଯାରସଂ ଵିଷମ୍
ଯେଉଁଠାରୁ ଦଶିଛି, ଯେଉଁଠାରୁ ଚୁଇଁଛି, ସେଠାରୁ ଆମେ ଏହାକୁ ଡାକୁଛୁ—ଦଶିଥିବା, ଚୁଇଥିବା ମାଛିର ରସହୀନ ବିଷ।
ଅଯଂ ଯୋ ଵକ୍ରୋ ଵିପରୁର୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୋ ମୁଖାନି ଵକ୍ରା ଵୃଜିନା କୃଣୋଷି । ତାନି ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ ଇଷୀକାମିଵ ସଂ ନମଃ
ତୁମେ ଯେ ଟେଡ଼ା, ବାଙ୍କା, ବିକୃତ, ମୁହଁ ଟେଡ଼ା କରିବା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୁ ଅପକାର କର, ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାଠି ପରି ସିଧା କର।
ଅରସସ୍ଯ ଶର୍କୋଟସ୍ଯ ନୀଚୀନସ୍ଯୋପସର୍ପତଃ । ଵିଷଂ ହ୍ଯସ୍ଯାଦିଷ୍ଯଥୋ ଏନମଜୀଜଭମ୍
ବିଛିର ରସହୀନ ବିଷ, ଯେ ନିମ୍ନ ଭୂମିରେ ଲୁଚି ଘୁଞ୍ଚୁଛି, ଏହାକୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରିଛ; ସେ ପୁଣି ସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇଛି।
ନ ତେ ବାହ୍ଵୋର୍ବଲମସ୍ତି ନ ଶୀର୍ଷେ ନୋତ ମଧ୍ଯତଃ । ଅଥ କିଂ ପାପଯାଽମୁଯା ପୁଚ୍ଛେ ବିଭର୍ଷ୍ଯର୍ଭକମ୍
ତୁମ ହାତରେ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଣ୍ଡରେ ନାହିଁ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତେବେ, ଏହି ଖରାପ ପୁଛ ଦ୍ୱାରା କାହିଁକି ତୁମେ ଶିଶୁକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଛ?
ଅଦନ୍ତି ତ୍ଵା ପିପୀଲିକା ଵି ଵୃଶ୍ଚନ୍ତି ମଯୂର୍ଯଃ । ସର୍ଵେ ଭଲ ବ୍ରଵାଥ ଶାର୍କୋଟମରସଂ ଵିଷମ୍
ପିପିଲିକା ତୁମକୁ କାମୁଡ଼ିଯାଉଛି, ମୟୂରୀ ତୁମକୁ ଚିରିଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କହନ୍ତୁ—ବିଛିର ରସହୀନ ବିଷ।
ଯ ଉଭାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରହରସି ପୁଚ୍ଛେନ ଚାସ୍ଯେନ ଚ । ଆସ୍ଯେ ନ ତେ ଵିଷଂ କିମୁ ତେ ପୁଚ୍ଛଧାଵସତ୍
ତୁମେ ଯେ ପୁଛ ଓ ମୁହଁ ଦୁଇଁଥିରେ ଆଘାତ କର, ତୁମ ମୁହଁରେ ବିଷ ନାହିଁ; ତେବେ, କଣ ତୁମର ବିଷ ପୁଛରେ ରହିଛି?
ଯଦାଶସା ଵଦତୋ ମେ ଵିଚୁକ୍ଷୁଭେ ଯଦ୍ଯାଚମାନସ୍ଯ ଚରତୋ ଜନାମନୁ । ଯଦାତ୍ମନି ତନ୍ଵୋ ମେ ଵିରିଷ୍ଟଂ ସରସ୍ଵତୀ ତଦା ପୃଣଦ୍ଘୃତେନ
ମୁଁ କଥା କହିବାବେଳେ, ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା କିମ୍ବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିବା ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଅଶାନ୍ତି ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠି ଶରୀରରେ ବିଖରିଯାଇଛି—ସେଉଁଠି ସରସ୍ୱତୀ ଘୃତରେ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।
ସପ୍ତ କ୍ଷରନ୍ତି ଶିଶଵେ ମରୁତ୍ଵତେ ପିତ୍ରେ ପୁତ୍ରାସୋ ଅପ୍ଯଵୀଵୃତନ୍ନ୍ ଋତାନି । ଉଭେ ଇଦସ୍ଯୋଭେ ଅସ୍ଯ ରାଜତ ଉଭେ ଯତେତେ ଉଭେ ଅସ୍ଯ ପୁଷ୍ଯତଃ
ସପ୍ତ ପୁଅ ଶିଶୁ ପାଇଁ, ମାରୁତଙ୍କ ପିତା ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ପୁଅମାନେ ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଦୁଇଁ, ଦୁଇଁଟି, ଦୁଇଁଟି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଦୁଇଁଟି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଢ଼ିଯାଉଛି।
ଇନ୍ଦ୍ରାଵରୁଣା ସୁତପାଵିମଂ ସୁତଂ ସୋମଂ ପିବତଂ ମଦ୍ଯଂ ଧୃତଵ୍ରତୌ । ଯୁଵୋ ରଥୋ ଅଧ୍ଵରୋ ଦେଵଵୀତଯେ ପ୍ରତି ସ୍ଵସରମୁପ ଯାତୁ ପୀତଯେ
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ଏହି ଛାନାଯାଇଥିବା, ମଦକର, ସୁସ୍ଥିତ ସୋମରସ ପିଉ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ। ତୁମର ରଥ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ଅଞ୍ଜଳିକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଜ ଧାରାରେ ପିଇବାକୁ ଆସୁ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଵରୁଣା ମଧୁମତ୍ତମସ୍ଯ ଵୃଷ୍ଣଃ ସୋମସ୍ଯ ଵୃଷଣା ଵୃଷେଥାମ୍ । ଇଦଂ ଵାମନ୍ଧଃ ପରିଷିକ୍ତମାସଦ୍ଯାସ୍ମିନ୍ ବର୍ହିଷି ମାଦଯେଥାମ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ଦୁହେଁ ମଧୁର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମରସ ପିଉ। ଏଠାରେ ଛିଟାଯାଇଥିବା ଏହି ହବିରେ ଆସ, ଏହି ବର୍ହିରେ ବସି ଆନନ୍ଦ କର।
ଯୋ ନଃ ଶପାଦଶପତଃ ଶପତୋ ଯଶ୍ଚ ନଃ ଶପାତ୍। ଵୃକ୍ଷ ଇଵ ଵିଦ୍ଯୁତା ହତ ଆ ମୂଲାଦନୁ ଶୁଷ୍ଯତୁ
ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦେଇନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ଯେପରି ଭାବେ ନିଜେ ଆମକୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ବିଜୁଳି ଲାଗିଥିବା ଗଛ ପରି ମୂଳରୁ ଶୁଖିଯାଉନ୍ତୁ।
ଊର୍ଜଂ ବିଭ୍ରଦ୍ଵସୁଵନିଃ ସୁମେଧା ଅଘୋରେଣ ଚକ୍ଷୁଷା ମିତ୍ରିଯେଣ । ଗୃହାନ୍ ଐମି ସୁମନା ଵନ୍ଦମାନୋ ରମଧ୍ଵଂ ମା ବିଭୀତ ମତ୍
ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଧନ ଦେଇଥିବା, ଭଲ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା, ମୃଦୁ ଓ ମିତ୍ରତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମୁଁ ଭଲ ମନେ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଘରକୁ ଯାଉଛି; ତୁମେ ଆନନ୍ଦ କର, ମୋତେ ଭୟ କରନି।
ଇମେ ଗୃହା ମଯୋଭୁଵ ଊର୍ଜସ୍ଵନ୍ତଃ ପଯସ୍ଵନ୍ତଃ । ପୂର୍ଣା ଵାମେନ ତିଷ୍ଠନ୍ତସ୍ତେ ନୋ ଜାନନ୍ତ୍ଵାଯତଃ
ଏହି ଘରମାନେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ବାମପଟେ ପ୍ରଚୁରତାରେ ଭରି ଦଢ଼ିଆ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଆମେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଆମକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ।
ଯେଷାମଧ୍ଯେତି ପ୍ରଵସନ୍ ଯେଷୁ ସୌମନସୋ ବହୁଃ । ଗୃହାନ୍ ଉପ ହ୍ଵଯାମହେ ତେ ନୋ ଜାନନ୍ତ୍ଵାଯତଃ
ଯେଉଁଘରରେ ଅତିଥି ରହିଥାଏ, ଯେଉଁଘରରେ ବହୁତ ସଦଭାବ ଅଛି—ସେଉଁଘରକୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ; ସେମାନେ ଆମେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଆମକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ।
ଉପହୂତା ଭୂରିଧନାଃ ସଖାଯଃ ସ୍ଵାଦୁସଂମୁଦଃ । ଅକ୍ଷୁଧ୍ଯା ଅତୃଷ୍ଯା ସ୍ତ ଗୃହା ମାସ୍ମଦ୍ବିଭୀତନ
ଡାକାଯାଇଛନ୍ତି ଧନୀ ବନ୍ଧୁମାନେ, ମିଳିବାରେ ମଧୁର; ଘରମାନେ, ତୁମେ କ୍ଷୁଧା ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ହୀନ ରୁହ, ଆମକୁ ଭୟ କରନି।
ଉପହୂତା ଇହ ଗାଵ ଉପହୂତା ଅଜାଵଯଃ । ଅଥୋ ଅନ୍ନସ୍ଯ କୀଲାଲ ଉପହୂତୋ ଗୃହେଷୁ
ଏଠାରେ ଗାଈମାନେ ଡାକାଯାଇଛନ୍ତି, ଛାଗ ଓ ମେଷମାନେ ଡାକାଯାଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ଖାଦ୍ୟର ସାର ମଧ୍ୟ ଘରମାନେ ଆଣାଯାଇଛି।
ସୂନୃତାଵନ୍ତଃ ସୁଭଗା ଇରାଵନ୍ତୋ ହସାମୁଦାଃ । ଅତୃଷ୍ଯା ଅକ୍ଷୁଧ୍ଯା ସ୍ତ ଗୃହା ମାସ୍ମଦ୍ବିଭୀତନ
ଭଲ କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୌଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆନନ୍ଦ ଓ ହସରେ ଭରିଥିବା; ଘରମାନେ, ତୁମେ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ କ୍ଷୁଧା ହୀନ ରୁହ, ଆମକୁ ଭୟ କରନି।