ଏହି ଉପାସନାର ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ବରୁଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା। ଆମେ ଆଧା ଶକ୍ତିରେ ପୂଷ୍ଟି ଭରିଦେଉଛୁ, ଅନ୍ୟ ଆଧା ଶକ୍ତିରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଅମରତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛୁ। ବରୁଣ, ଅଦିତିର ପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତର ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମିତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ କବିମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଜର ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ସବୁଠୁ ପୁରୁଣା ଏହି ଦେବତାଠାରୁ ଏକ ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଭୟାନକ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଦେବତା ଅଚାନକ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଦେବତା ଦିନକୁ ଦିନ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପାର। ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବିଜୟୀ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ପୁଣି ଜ୍ଞାନ ଦିଆଯାଏ, ଏହି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ଦେବତା ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଥର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ମଧୁର ମଧୁର ଆନନ୍ଦକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ମଧୁର ସହ ମଧୁରତାକୁ ଯୋଡ଼ନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଦେହକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବା ଦୁଃଖ ଛୁଁଇନପାରୁ। ଏହି ଶକ୍ତି ସହିତ, ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୁଏଁ, ଅନେକ ବିଜୟର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖିଥାଉ। ଆମେ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁଅଛୁ, ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଉଛୁ। ସେ ଉପର ଓ ତଳ ଦୁଇଠିଠି ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତି, ଘରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥାନ୍ତି, ମାତୃକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଦେଖାନ୍ତି। ଏହି ବିଶାଳ ଦେହ ଓ ଅନେକ ପଥର ମାଳିକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର; ସେ ମହାଶକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ତାର ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ମାପ ଦେଖାନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନାଗୁଡ଼ିକ ମହାକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପ୍ରଭାର ଅଧିପତି, ମହାବଂଶର ଶାସକ। ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦୂତ, ରଙ୍ଗବିରଙ୍ଗ ତପସ୍ବୀ ମାନ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଭାବରେ, ମହାକାଶର ମହାନ ଦେବତା ଅଥର୍ବଣ ନିଜ ଦେହକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଦୁଇ ଭଉଣୀ, ଦୁଇ ମାଆ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ାନ୍ତି। ଏବେ ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ: “ମୋର ତେଜ ତୁମ ଆହ୍ୱାନରେ ରହୁ, ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ କରି ଦେହରେ ଫଳିବାକୁ ଚାହାଁ। ଚାରି ଦିଗ ମୋତେ ନମନ କରୁ, ତୁମ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେବାକୁ ଚାହାଁ।” “ଅଗ୍ନି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ରୋଷକୁ ଦୂରେ ହଟା, ତୁମେ ଆମର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତ ପକ୍ଷରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ, ଦୁଷ୍ଟମନା ଦମିତ ହେଉ, ତାଙ୍କର ଜାଗୃତ ଚିନ୍ତା ବିକିରଣ ହେଉ।” “ମୋ ଆହ୍ୱାନରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉପସ୍ଥିତ ହେଉନ୍ତୁ: ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଗ୍ନି। ବିଶାଳ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମୋର ହେଉ, ପବନ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ବହୁ।” “ସମସ୍ତେ ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ, ମୋ ଇଚ୍ଛିତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ, ମୋ ମନ ସତ୍ୟ ହେଉ। କୌଣସି ପାପ ମୋତେ ଛୁଁଇନାହୁଅ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” “ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ ମୋତେ ମିଳୁ। ଦିବ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ ମୋ ପାଇଁ ବସନ୍ତୁ, ଆମେ ଅକ୍ଷତ ଓ ଦୃଢ଼ ଦେହରେ ରୁହୁ।” “ଛଅ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷକ ଆମକୁ ବୀର କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଅନ୍ୟାୟ ବା ଦୁଷ୍ଟତା ଆମ ଉପରେ ନ ଆସୁ, ଘୃଣିତ ପାପ ଆମକୁ ଛୁଁଇନାହୁଅ।” “ତିନି ଦେବୀମାନେ ଆମ ପିଲା ଓ ଦେହ ପାଇଁ ବଡ଼ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମେ ପିଲା ବା ଦେହ ହରାଇନାହୁଅ, ସୋମ ରାଜା, ଶତ୍ରୁ ପାଖରେ ଆମେ ଅସମର୍ଥ ନ ହେଉ।” “ପ୍ରବଳ ଦେବତା, ଅନେକ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମକୁ ବିଶାଳ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱପ୍ରିୟ, ଆମ ପିଲାପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହୁଅ, ଆମକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଆମକୁ ନେଇଯିଅ ନାହିଁ।” “ସବିତା ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁଙ୍କର ନିୟମକ ଓ ସ୍ଥାପକ, ଶତ୍ରୁତାର ଜୟୀ—ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କୁ ଅପମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” “ଯେମାନେ ଆମର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ସେମାନେ ଦୂରେ ହଟନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଆମେ ସେମାନୋଁକୁ ଦୂରେ ହଟାଉ। ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ଓ ଉପରକୁ ଛୁଁଇଥିବା ଦେବତାମାନେ, ଆମ ପାଇଁ ଏକ ଭୟାନକ, ବିବେକଶୀଳ ରାଜା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।” “ଆମେ ଏଠାରେ ଗୋଧନ, ଧନ ଓ ଅଶ୍ୱରେ ବିଜୟୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ। ତିନ୍କର ଆହ୍ୱାନରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଅଶ୍ୱପ୍ରିୟ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତୁ।” ଏବେ ଆସନ୍ତୁ, କୁଷ୍ଠ ଉପରେ ଆସିବା କଥା: ତୁମେ ପାହାଡ଼ରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜ୍ୱର ନାଶକ କୁଷ୍ଠ, ଏଠାରୁ ଜ୍ୱରକୁ ଦୂରେ ହଟା। ପାହାଡ଼ରେ ଜନ୍ମ, ଗରୁଡ଼ର ପୁତ୍ର, ହିମାଳୟ ପାରେ ତୁମେ ଧନ ସହିତ ଆସ, ତୁମେ ଜ୍ୱର ନାଶ କରିପାରିବାକୁ ଜାଣ। ଦେବତାମାନେ ତୃତୀୟ ଦିଗନ୍ତରେ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛରେ ଅମରତ୍ୱର ସାର କୁଷ୍ଠକୁ ଖୋଜିଥିଲେ। ସୁନାର ଜାହାଜ ଓ ତାର ସୁନା ବାନ୍ଧନରେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିଲା, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ଅମରତ୍ୱର ଫୁଲ, କୁଷ୍ଠକୁ ଖୋଜିଥିଲେ। ସୁନାର ପଥ, ସୁନାର ଛପର, ସୁନାର ଜାହାଜ ଯାହାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଣିଥିଲେ। ଏହି କୁଷ୍ଠ ଗଛକୁ ନେଇଯା, ଏହି ଦୁଃଖ ହଟା, ଏହାକୁ ମୋ ପାଇଁ ଔଷଧ କର। ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ସୋମଙ୍କ ମିତ୍ର, ଅଲଗା ରହ, ଏହି ଲୋକ ପାଇଁ ଶ୍ୱାସ, ପ୍ରାଣ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହୁଅ। ହିମାଳୟର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୂର୍ବ ଦେଶରେ ଆଣାଯାଉଛ, ସେଠି କୁଷ୍ଠର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାମ ବିତରଣ ହୋଇଛି। କୁଷ୍ଠର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାମ, ତୁମ ଉଚ୍ଚତମ ପିତାର ନାମ, ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କର, ଜ୍ୱରକୁ ଅଶକ୍ତ କର।