ଏକ ସମୟର କଥା, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଅଗ୍ନି ଭାରବାହକ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ପ୍ରଜାପତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଥିଲେ, ଏବଂ ବିରାଜ ସମସ୍ତେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅଗ୍ନି, ଅର୍ଥାତ୍ ଭୌମାଗ୍ନି, ଅନଡୁହା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସ୍ଥିର ହେଲା, ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା। ଏହି ଅନଡୁହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହି ଭାରବାହକ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ। ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହା ଅଛି, ସେଉଁଠି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଗ୍ନି ସ୍ଥିତ। ଅନଡୁହାର ସାତଟି ଦୁଧ ଦେବା ସ୍ଥାନ ଯିଏ ଅନୁକ୍ରମରେ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଅବଶ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଓ ଲୋକ ଲାଭ କରେ। ଏହି ଗୁପ୍ତତାକୁ ସପ୍ତ ଋଷି ଜାଣିଥିଲେ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଚାପି, ଗୋଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଖୋଦି, ଖାଦ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଏ। ଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଅନଡୁହା ଓ ଚାଷୀ ଦୁହେଁ ରସ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ବାରଟି ରାତି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବ୍ରତ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯିଏ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣିଥାଏ, ସେଉଁଠି ଅନଡୁହାର ବ୍ରତ ଜାଣିଥାଏ। ଏହି ଦୁଧ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଦୋହାଯାଏ। ଯିଏ ଏହି ଦୁହା ସମୟ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଜାଣିଥାଏ, ସେଉଁଠି ଏହାର ଗୁପ୍ତତା ଅନୁଭବ କରେ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଚିକିତ୍ସକ, ଭଙ୍ଗା, କଟା ଓ ଆହତଙ୍କ ଚିକିତ୍ସକ। ଯେଉଁ ଅବିଞ୍ଜ ଅଟୁଟ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁସ୍ଥ କରନ୍ତୁ। ତୁମ ଶରୀରର ଯେଉଁଠି ଆହତ, ଭଙ୍ଗା, କିମ୍ବା ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ, ସେ ସବୁକୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ। ତୁମ ମଜ୍ଜା ମଜ୍ଜା ସହିତ, ଗଠି ଗଠି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଉ। ଯାହା ମାଂସପେଶୀରୁ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି, ହାଡ଼ ସହିତ ପୁନଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ଚର୍ମ ଚର୍ମ ସହିତ, ହାଡ଼ ରକ୍ତ ସହିତ, ମାଂସ ମାଂସ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଉ। କେଶ କେଶ ସହିତ, ଚର୍ମ ଚର୍ମ ସହିତ ଏକତ୍ର କର, ଔଷଧି, ହାଡ଼ ରକ୍ତ ସହିତ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ, କଟା ଅଂଶକୁ ଏକତ୍ର କର। ତୁମେ ଉଠ, ଆଗକୁ ଚାଲ, ଦୌଡ଼, ଏହି ରଥ ସୁସଂଯୁକ୍ତ, ଉତ୍ତମ ଚକ୍ର, ମଜବୁତ ଧୁର ଓ ନାଭି ସହିତ ଉଭୟ ଦିଗରେ ସ୍ଥିର ହୁଅ। ଯଦି ଧୁରରୁ ଖସି ପଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, କିମ୍ବା ପାଥର ଲାଗି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ରିଭୁମାନେ ରଥର ଅଂଶ ଯେପରି ଏକତ୍ର କରନ୍ତି, ସେପରି ଗଠିକୁ ଗଠି ସହିତ ଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ନିମ୍ନେ ରଖିଥିଲେ, ପୁନଃ ଉତ୍ଥାପିତ କଲେ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ। ଦୁଇ ବାୟୁ, ବାୟୁଦେବ, ନଦୀର ଦୂର ପାର୍ଅଠାରୁ ଆସନ୍ତି; ଗୋଟିଏ ଦକ୍ଷତା ଆଣ, ଅନ୍ୟଟି ଅପମାର୍ଜନ କର। ବାୟୁ, ଚିକିତ୍ସା ଦିଅ, ଅପମାର୍ଜନ କର, କାରଣ ତୁମେ ସାର୍ବଭୌମ ଚିକିତ୍ସକ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଯାଉଛ। ଦେବମାନେ, ମାରୁତ ଗଣ, ଏହି ପୁରୁଷକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପମାଦରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ତୁମଠାରେ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଉଛି; ରୋଗ ଦୂର କରୁଛି। ମୋ ହାତ ଶୁଭ, ଏହି ହାତ ଅଧିକ ଶୁଭ; ଏହି ସାର୍ବଭୌମ ଚିକିତ୍ସକ, ଏହି ମଙ୍ଗଳସ୍ପର୍ଶ। ଦୁଇ ହାତ, ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି, ଓ ମୁଁଖର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସୁସ୍ଥ କରୁଥିବା ହାତ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଛୁଁଇଛି। ଅଗ୍ନିର ତାପରୁ ଅଜନ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଥମେ ଦିବ୍ୟତ୍ୱ ପାଇଲେ, ପବିତ୍ରମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି ସହିତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅ, ନେତୃତ୍ୱକୁ ହାତରେ ଧର; ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ସ୍ପର୍ଶ କର, ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ଯାଉ। ପୃଥିବୀରୁ ମଝିରେ ବଢ଼ି, ମଝିରୁ ଆକାଶକୁ ବଢ଼ି, ଆକାଶର ଶିଖରରୁ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲି। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପଛକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ଧାରକ ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍କ୍ରମ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଦେବ-ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ଯେମାନେ ଭୃଗୁମାନେ ସହିତ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅଜନ୍ମାକୁ ଦୁଧ, ଘୃତ ସହିତ ଭୋଜନ କଲି, ଦିବ୍ୟ, ବିଶାଳ ପାଖ ଥିବା, ପ୍ରଚୁର ଦୁଧ ସହିତ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଧର୍ମିକ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିବା, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିବା। ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ କୁଶା ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚ ଚାଉଳ ଉଠାଅ, ଅଜନ୍ମା ମୁଣ୍ଡ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଦହିନ ପାଖ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖ। ଅଜନ୍ମା ଛାଇଁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ବାମ ଅଂଶ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ପୃଷ୍ଠ ଉପର ଦିଗରେ, ମୂଳ ନିଶ୍ଚିତ ଦିଗରେ, ମଧ୍ୟ ମଝି ଆକାଶରେ ରଖ। ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ରନ୍ଧା ଅଜନ୍ମାକୁ ଢାଙ୍କି, ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକ, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ସହିତ; ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଯାଉ, ସମସ୍ତ ଚାରି ଦିଗରେ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦଢ଼ି ରଖ। ଏବେ ଦିଗମାନେ ଉତ୍ଥିତ ହେଉ, ମେଘ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବାୟୁ ଚାଲିଯାଉ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ମେଘ ଜଳ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କରୁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାନଶୀଳମାନେ ଦୟାନୀୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ; ଜଳର ସାର ଉଦ୍ଭିଦ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଉ; ବର୍ଷା ପୃଥିବୀକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ। ଓ ଗାୟକ, ଆକାଶ ଉପରେ ଦୟାନୀୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ; ଜଳର ଶୀଘ୍ର ଧାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ଉତ୍ଥିତ ହେଉ; ବର୍ଷା ପୃଥିବୀକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁ, ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ। ମାରୁତ ଗଣ ଗାନ କରନ୍ତୁ, ବର୍ଷାର ଗର୍ଜନା ସହିତ ଧ୍ୱନି କରନ୍ତୁ; ଚିତ୍ର ଚିତ୍ର ଭାବରେ ଏହି ଧାରା ପୃଥିବୀକୁ ସିଞ୍ଚନ କରୁ। ମାରୁତମାନେ ସାଗରରୁ ଜଳ ଉଠାଇ ନିଅନ୍ତୁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉ; ବଡ଼ ବଳଦର ଗର୍ଜନାରେ ଜଳ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କରୁ। ଗର୍ଜନା କର, ଗଞ୍ଜନା କର, ସାଗର ଓ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କର; ତୁମେ ତିଆରି କରିଥିବା ବର୍ଷା ପ୍ରଚୁର ହେଉ, ଦୁବଳ ଓ ପୁଷ୍ଟ ଦୁହେଁ ପାଇଁ, ଯଥାସମୟରେ।