ଗାନ୍ଧର୍ବ ଯେଉଁ ଉଦ୍ଭିଦଟିକୁ ଭୂମିରୁ ଖୋଳିଥିଲେ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ, ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହି ଉଦ୍ଭିଦଟିକୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଳୁଛୁ—ଏହି ଔଷଧ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ବନ୍ଧନକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥାଏ। ଏହି ଦିନ ଉଦୟ ହେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉ, ମୋର କଥା ଉଦୟ ହେଉ, ପ୍ରଜାପତି, ବଳିଶାଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଉଦୟ ହେଉ। ଯେପରି ଉଦ୍ଭିଦର ମୂଳରୁ ତୁମେ ଜଳିନାହାଁ, ଜଳିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ନିକଟରେ ନୁହେଁ, ସେପରି ଏହି ଔଷଧ ତୁମକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିବାନ କରୁ। ଔଷଧର ଶକ୍ତି, ବଳିଶାଳ ବୃଷଭମାନଙ୍କର ବଳ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ପୁରୁଷ ବଳକୁ ଶରୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିରେ ରଖ। ଜଳର ରସ, ଗଛର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ, ତୁମେ ସୋମର ଭାଇ, ତୁମେ ଅଶ୍ୱର ପୁରୁଷତ୍ୱ। ଆଜି ଅଗ୍ନି, ଆଜି ସବିତା, ଆଜି ଦିବ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀ, ଆଜି ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି—ବନ୍ଧନକୁ ଧନୁର ତାର ପରି ଟେଣି ଦିଅ। ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧନକୁ ଢିଲା କରୁଛି, ଧନୁର ତାର ପରି, ଲାଲ ହରିଣ ପରି ଚାଲିଯାଏ, ସଦା ଅକ୍ଷୀଣ। ଅଶ୍ୱ, ଖଚ୍ଚର, ଛେଉ, ମେଁଢା ଏବଂ ବୃଷଭର ବଳ—ସେସବୁ ଶକ୍ତି ଏହି ଶରୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିରେ ରଖ। ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଭିତ ହଜାର ଶଙ୍ଖ ଥିବା ବୃଷଭ—ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ଶାନ୍ତ କରିଦେଉ। ପୃଥିବୀରେ ବାୟୁ ବହିନାହିଁ, କେହି ଦୃଷ୍ଟି କରିପାରିନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମିତ୍ର, ତୁମେ ଯାହାଁଯାହାଁ ଚାଲୁଛ, ସମସ୍ତ ଜନାନୀମାନେ ନିଦ୍ରାରେ ଶାନ୍ତ ହେଉ। ଯେଉଁ ଜନାନୀମାନେ ଭୂମିରେ, ଖଟରେ, ଉଠାଇ ନେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଭଲ ଗନ୍ଧ ଥିବା—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ଶାନ୍ତ କରିଦେଉ। ଚଳନଶୀଳ, ଅଚଳ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ୱାସର ଗ୍ରାହ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଗ୍ରାହ—ମୁଁ ଅନ୍ଧାର ରାତିମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଯେଉଁଠି ଉଠିଛନ୍ତି, ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଦେଖୁଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କର ଚକୁ ଆମେ ବନ୍ଦ କରିଦେଉ, ଏଠି ଘର ପରି। ମା, ବାପା, କୁକୁର, ଘରମାଳିକ, ତାଙ୍କ ପରିବାର, ଚାରିପାଖର ଲୋକମାନେ—ସମସ୍ତ ନିଦ୍ରାରେ ଶାନ୍ତ ହେଉ। ନିଦ୍ରା, ତୁମର ନିଦ୍ରା ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର; ଅନ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନେଇଯାଅ, ମୁଁ ଏକା ଜାଗି ରହିବି, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି କ୍ଷୀଣ ନହେଇ। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ଦଶ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦଶ ମୁହଁ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ପ୍ରଥମେ ସୋମ ପିଲେ, ସେ ଅସ୍ବାଦ ଦେଇ ବିଷ ତିଆରି କଲେ। ଯେତେ ଦୂର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ବିସ୍ତାରିତ, ଯେତେ ଦୂର ସାତ ନଦୀ ଆଣ୍ଡିଛି—ମୁଁ ଏଠିରୁ ବିଷ ନିବାରଣ କଥା କହିଛି। ଗରୁଡ୍ ଏପରି ବିଷକୁ ପ୍ରଥମେ ଉଠାଇ ନେଲେ, ବିଷ ମୁଁଠି, ଅଙ୍ଗ, କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଯାଇନଥିଲା। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠି ସହ ବସିଛନ୍ତି, ଧନୁର ତାର ଦ୍ୱାରା ବାକା, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଶଳାଖର ବିଷକୁ ଦୂର କରିଛି। ଶଳାଖ, କଣ୍ଡ, ପତ୍ର, ହାଡ଼, ଶଙ୍ଖ, ଗଠିରୁ ମୁଁ ବିଷକୁ ଦୂର କରିଛି। ବାଣ, ତୀର, ତୁମର ବିଷ—ସବୁ ନିର୍ରସ; ରସହୀନ ଗଛର ଧନୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ରସ। ଯେଉଁମାନେ ଆଘାତ କଲେ, ଉଠିଲେ, ବସିଲେ, ଛାଡ଼ିଲେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅସମର୍ଥ କରାଯାଇଛି; ବିଷପାହାଡ଼ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଛି। ତୁମର ଖୋଳନେବାମାନେ, ତୁମେ, ଉଦ୍ଭିଦ, ଏହି ପାହାଡ଼—ଅସମର୍ଥ ହୋଇଛି। ମୁଁ ବରଣ ଗଛରେ ବଢିଥିବା ଜଳଧାରଣ ଉଦ୍ଭିଦ ସହ ବିଷକୁ ଦମନ କରୁଛି; ଏଠି ଅମୃତ ବିଛିଡ଼ାଯାଇଛି—ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମର ବିଷକୁ ଦମନ କରୁଛି। ପୂର୍ବ ଦିଗର ବିଷ ନିର୍ରସ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ବିଷ ନିର୍ରସ; ବର୍ତ୍ତମାନ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବିଷ ଗଳା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ହାନି ହୋଇଛି। ଗଳା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଖା, ତାପ ଓ ପ୍ରଚୁର ହେଉ; ଭୋକ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ଖାଅ, ଏବଂ କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ। ମଦ ହୋଇଥିବା ତୁମରୁ, ଆମେ ମଦକୁ ତୀର ପରି ତଳେ ଫେଙ୍ଗିଦେଉ; ଉତ୍ତେଜିତ ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରୁଛୁ। ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ଦମନ କରୁଛୁ, ଏକଠା ଗାଁ ପରି; ଗଛ ପରି ଦୃଢ ହୋଇ ଉଭଡ଼ି ରହ, ତୁମେ କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ। ଶୁଧ୍ଧିକାରୀମାନେ ତୁମକୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଦୂର ନିର୍ମଳମାନେ ମଧ୍ୟ; ଉଦ୍ଭିଦ, ତୁମେ ବିକିରଣ ହୋଇ, ଉଭଡ଼ି ରହ, କ୍ଷତି ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଥମ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଉପଲବ୍ଧି ନାହିଁ—ସେମାନେ ଆମର ରଣବୀରମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦେଉନାହିଁ; ସେହି ଆମ ପାଖରେ ରହିବ। ଏକ ଜୀବ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୀର ରଖିଛି; ସେ ଜୀବମାନଙ୍କ ମାଳିକ ହେଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ରାଜାବିଶେଷ ଉପଚାରରେ ଚଳିଥାଏ; ରାଜା ଏହିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ। ଏଗିଯାଅ, ଦୂର୍ବଳ ହେଉନାହିଁ, ଦ୍ରୢ଼, ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ହେଉ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କର; ଦୃଢ ହୋଇ ରହ, ମିତ୍ରବୃଦ୍ଧିକାରୀ, ଦେବମାନେ ତୁମ ପାଇଁ କଥା କହିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଦୃଢ ଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରର ବଡ଼ ନାମ, ଅମୃତ, ବହୁରୂପୀ, ଦୃଢ ହୋଇ ରହିଛି। ବାଘ ପରି, ବାଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲ, ବିଶାଳ ଦିଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ କର; ସମସ୍ତ ଜଳ, ଦିବ୍ୟ, କ୍ଷୀରମୟ, ତୁମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ କ୍ଷୀର ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଆକାଶରେ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ—ସମସ୍ତ ଜଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ଶିଚିଛି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଦିବ୍ୟ କ୍ଷୀର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ଶିଚିଛି; ତୁମେ ମିତ୍ରବୃଦ୍ଧିକାରୀ, ସବିତା ତୁମକୁ ଏପରି କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ବାଘକୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ସେମାନେ ସିଂହକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛନ୍ତି; ସାଗର ପରି ଦୃଢ ହୋଇ ରହିଛି, ତିମି ପାନ୍ଥର ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି। ଆସ, ଜୀବନ୍ତ ଜୀବ, ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ର ଅବିନଶୀଳ ମୁଖକୁ ଯାଅ; ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆବୃତି ଜୀବନ ପାଇଁ। ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଗାଁର ରକ୍ଷାକାରୀ; ଅଶ୍ୱ ଓ ଦୂର୍ବଳମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୁମେ ଦୃଢ ହୋଇ ରହିଛ। ତୁମେ ରକ୍ଷାକାରୀ, ମନ୍ତ୍ର ବିରୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷା, ଲେପ; ତୁମେ ଅମୃତ ଜାଣିଛ, ଜୀବମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ହରିତ ଔଷଧ।