ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଜଳମାନ୍ୟ ଥିଲେ, ସେହି ଜଳମାନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିଲେ, ଅମୃତ ଓ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନର ଧାରଣୀ ଥିଲେ। ସେଠି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ନିବାସ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ? ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭ ଉଦୟ ହେଲା, ସେ ଥିଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ନାୟକ। ସେ ଭୂମି ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ? ପ୍ରଥମେ ଜଳମାନ୍ୟ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଗର୍ଭ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆବରଣ ଥିଲା। ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ? ଏହିପରେ ତିନିଜଣ ଉଠିଲେ—ବାଘ, ମଣିଷ ଓ ନିଆଲି। ନଦୀମାନେ ଦ୍ରୁତେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟର ଦେବତା ଦ୍ରୁତେ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତେ ଦୂରେ ଯାଉ। ନିଆଲି ଦୂରପଥରେ ଯାଉ, ଚୋର ଉଚ୍ଚପଥରେ ଯାଉ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୂରେ ଯାଉ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୂରେ ଯାଉ। ବାଘ! ତୁମର ଚକ୍ଷୁ, ମୁଁହ ଓ ବିଶ୍ୱ ଦଶଟି ନଖ ଆମେ ବଶ କରିଦେଉ। ପ୍ରଥମେ ବାଘକୁ, ପରେ ଚୋର, ସାପ, ରାକ୍ଷସ, ତାପରେ ନିଆଲିକୁ ବଶ କରାଯାଏ। ଯେଉଁ ଚୋର ଆସିଛି, ସେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତୁ। ପଶୁମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗ, ପିଠି ଛିଣ୍ଡାଯାଏ; ଗୋହା ଲୁଚିଯାଉ, ହରିଣ ଶୟାନ ହେଉ। ଯାହା ନିୟମ ତାହା ନୁହେଁ, ଯାହା ନିୟମ ନୁହେଁ ତାହା ନିୟମ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମର ଜନ୍ମ, ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ବାଘ ବଶୀକରଣ ମନ୍ତ୍ର। ଗନ୍ଧର୍ବ ଯେଉଁ ଔଷଧି ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ, ମୃତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଦିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଓ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା ଔଷଧି ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଖୋଦୁଛୁ। ଉଠ, ଉଠ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୋର ବାଣୀ ଉଠୁ, ପ୍ରଜାପତି, ବୃଷଭ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଉଠନ୍ତୁ। ଯେପରି ତୁମ ମୂଳରୁ ତୁମେ ଦହିଯାଉନାହାଁ, ଏହି ଔଷଧି ତୁମକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁ। ଔଷଧିର ଶକ୍ତି, ବୃଷଭର ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ସେହି ପୁରୁଷ ଯିଏ ନିଜ ଦେହକୁ ବଶୀକରଣ କରେ, ସେଠି ଦିଅ। ଜଳର ରସ, ଗଛର ରସ, ସୋମଙ୍କ ଭାଇ, ଅଶ୍ୱର ପୁରୁଷତ୍ୱ ତୁମେ। ଏହି ଶକ୍ତି ଏଠି ଦିଅ। ଆଜି ଅଗ୍ନି, ସବିତା, ସରସ୍ୱତୀ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ବନ୍ଧନକୁ ଧନୁର ତାର ଭଳି ଟାଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧନ ଢିଲା କରୁଛି, ଧନୁର ତାର ଭଳି, ଲାଲ ହରିଣ ଭଳି ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ସହିତ। ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଛର, ଛାଗ, ମେଷ ଓ ବୃଷଭର ଶକ୍ତି ଏଠି ଦିଅ। ସାଗରରୁ ଉଠିଥିବା ହଜାର ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷଭ ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ଦିଅ। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବାୟୁ ବହେନାହିଁ, କେହି ଦୂର ଦେଖିପାରେନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ କର। ଯେଉଁ ନାରୀମାନେ ଭୂମିରେ, ଶଯ୍ୟାରେ, ଯାହାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ହେବ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ କର। ଚଳନଶୀଳ, ଅଚଳ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ୱାସର ଗ୍ରାହ୍ୟତା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଗ୍ରାହ୍ୟତା, ମୁଁ ଅନ୍ଧକାର ରାତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଯେଉଁଠାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଦେଖୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆମେ ବନ୍ଦ କରୁଛୁ, ଘର ବନ୍ଦ ଭଳି। ମା, ବାପା, କୁକୁର, ଗୃହସ୍ୱାମୀ, ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଓ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ହେଉ। ନିଦ୍ରା ଦେବୀ! ତୁମ ଶକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ କର, ଅନ୍ୟମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ ଯାଉ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଜାଗ୍ରତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରୁହିଯାଉ। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ଦଶମୁଣ୍ଡ, ଦଶମୁଖ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ସୋମ ପିଇଲେ, ରସହୀନ ବିଷ ତିଆରି କଲେ। ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀ ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସପ୍ତ ସିନ୍ଧୁ ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରସାରିତ, ଏହି ବିଷ ନାଶକ ବାଣୀ ମୁଁ ଏଠାରୁ କହିଛି। ଗରୁଡ଼ ପ୍ରଥମେ ବିଷ ବହି ନେଲେ, ସେ ମୁଁହ, ଅଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେନାହିଁ, ପିତାଙ୍କ ଅଂଶ ହେଲେନାହିଁ। ଯିଏ ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠି ସହିତ ବସିଛି, ଧନୁରୁ ବାକ୍ର ହୋଇଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶଲ୍ୟରୁ ବିଷ କାଢ଼ିଦେଇଛି। କଠ, ପତ୍ର, ଅସ୍ଥି, ଶଙ୍ଖ, ଗଠି ରୁ ବିଷ ଦୂର କରିଛି। ବାଣ, ଶର, ବିଷ ରସହୀନ; ରସହୀନ ଗଛର ଧନୁ ମଧ୍ୟ ରସହୀନ। ଯେଉଁମାନେ ମାରିଛନ୍ତି, ଘାତ କରିଛନ୍ତି, ବସିଛନ୍ତି, ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଅଶକ୍ତ, ବିଷ ପର୍ବତ ଅଶକ୍ତ। ତୁମ ଖୋଦୁଥିବା ଅଶକ୍ତ, ତୁମେ ଔଷଧି ଅଶକ୍ତ, ସେହି ପର୍ବତ ଅଶକ୍ତ, ଯେଉଁଠାରୁ ବିଷ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ମୁଁ ବରଣ ଗଛର ଜଳଧାର ଗଛ ସହିତ ବିଷକୁ ବଶ କରୁଛି; ସେଠି ଅମୃତ ଛିଟାଯାଇଛି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ବିଷକୁ ବଶ କରୁଛି। ପୂର୍ବ ଦିଗର ବିଷ ରସହୀନ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ବିଷ ରସହୀନ, ଏବେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବିଷ ଖିଚିଡ଼ି ସହିତ ନିରାପଦ। ଖିଚିଡ଼ି ପକା, ଏକପାଶେ ଗରମ ଓ ବହୁତ ଖା, ଭୋକ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ଖାଅ, କିଛି ହେବନାହିଁ। ମଦପିତଙ୍କୁ ମଦ ଶର ଭଳି ଦୂର କରିଦେଉଛୁ, ଉତ୍କଳିତକୁ ମନ୍ତ୍ର ଭଳି ଶାନ୍ତ କରୁଛୁ। ଗ୍ରାମ ଭଳି ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ବଶ କରୁଛୁ, ଗଛ ଭଳି ଅଚଳ ରୁହ, କିଛି ହେବନାହିଁ। ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରିଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଦୂର ଏବଂ ନିର୍ମଳ; ତୁମେ ବିସ୍ତୃତ, ଅଚଳ, ଏଉଁଠି କିଛି ହେବନାହିଁ। ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲ, ଯାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାନାହିଁ, ସେ ଆମ ନାୟକମାନେ କୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ, ସେ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ରୁହ। ଏହିଭଳି ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି ଓ ଦୟାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ କାହାଣୀ ଗଢ଼ାଯାଏ।