ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଗାଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଇଛା କରେ—ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଏଠାରୁ ଦୂରରେ ରହୁ, ଏଠିରେ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ କର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ଦୂର କର। ଏଠିରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଝିଅକୁ ବରକୁ ଯୋଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ, ଏବଂ ପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥନା ହୁଏ—ସମସ୍ତ ଅପରାଧ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦୂର ହେଉ। ଏଠି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣକୁ ଏକତ୍ର କରିଥାନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରାଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ପୁନି ସମସ୍ତ ଅପରାଧ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦୂର ହେଉ। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାଣ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତିକୁ ଚାଳିଥାନ୍ତି, ଏହି ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବିସ୍ତୃତ; ଏଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ପାପ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦୂର ହେଉ। ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଜୀବନ ଅଛି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ଜୀବନ ରହୁ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିନପାରୁ। ପ୍ରାଣ ରହିଥିବା ମଧ୍ୟରେ, ଏଠିରେ ଥିବା ପ୍ରାଣରେ ରୁହ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିନପାରୁ। ଔଷଧିର ରସ, ଦୀର୍ଘ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଅପରାଧ, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦୂର ହେଉ। ପର୍ଜନ୍ୟର ବର୍ଷା ତଳେ ଅମୃତ ଭାବେ ଆମେ ଦଢ଼ି ରୁହୁ, ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଦୂର ହେଉ। ଏହି ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୁଏ ଏକ ଦୈବୀ ଉପାଖ୍ୟାନ—ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭରେ, ସେଉଁଠୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହିମ୍ନ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ତାଙ୍କର ଗଭୀର ଭିତ୍ତି ହେଉଛି ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଆଦର୍ଶ, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ର ଗର୍ଭ। ଏହି ପୂର୍ବଜ ଆସନ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା, ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହିପରି ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଉଷ୍ମା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଜନ୍ମକୁ ବିଭେଦ କରିଥାନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ନିଜ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ତଳ ଓ ଉପରୁ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ କୁ ଉତ୍ଥାନ କଲେ। ସେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ପୃଥିବୀର ସତ୍ୟ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତି; ମହାନ ଦେବତା ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଦଢ଼ି କଲେ; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମରେ ସେ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟଖଣ୍ଡକୁ ଦଢ଼ି କଲେ। ଏହି ଜନ୍ମର ଗଭୀର ଭିତ୍ତିରୁ ବୃହସ୍ପତି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ; ସେ ଦିନର ଦୀପ୍ତିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଓ ପ୍ରେରିତମାନେ ଆଲୋକରେ ବସିଲେ। ତାଙ୍କର କବିତ୍ୱ ଶକ୍ତି ଏହି ପୁରାତନ ଦେବତାଙ୍କ ମହା ନିବାସକୁ ଛୁଇଁଲା; ସେ ଅନେକଙ୍କ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହିପରି ପୂର୍ବ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭଜିତ କଲେ। ଯିଏ ଆଥର୍ବଣ, ପିତା, ଦିବ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେଇ ଦେବତା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂବଳୀ, ଅକ୍ଷତ। ଏହିପରି, ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମା ଓ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆଞ୍ଜଳିକୁ ସମସ୍ତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନିୟମକୁ ଦେବତାମାନେ ଅନୁସରନ୍ତି; ଯିଏ ଦୁଇ ପାଏଁ ଓ ଚାରି ପାଏଁ ଜନ୍ତୁମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି—ସେଇ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ଯିଏ ଏକା, ଜୀବନ୍ତ, ଚକିତ ହୋଇ ଏହି ଜଗତର ମହା ରାଜା ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଛାୟା ଅମୃତତ୍ୱ, ତାଙ୍କର ଛାୟା ମୃତ୍ୟୁ—କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ଯିଏକୁ ଦୁଇ ଅନ୍ତର୍ବନ୍ଧୁ, କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ତଳରୁ ଡାକିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଭୟରେ ସ୍ମରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ପଥ ହେଉଛି ଆକାଶର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମାର୍ଗ—କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ଯିଏଙ୍କର ବିଶାଳ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ, ବିସ୍ତୃତ ମଧ୍ୟାକାଶ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିସ୍ତାରିତ କରିଥାଏ—କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ହିମାଳୟ, ସାଗର ଘୋଷଣା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ବାହୁ ହେଉଛି ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗ—କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ପ୍ରାଚୀନ ଜଳ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରି, ଅମୃତ ଓ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ; ଯେଉଁଠି ଦିବ୍ୟତା ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ—କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ସୁଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଣ୍ଡ ଆଦିରେ ଉଦୟ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଏକମାତ୍ର ନାଥ; ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଧାରଣ କଲେ—କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ଆଦିରେ ଜଳ ଛାଗଶାବକ, ଅଣ୍ଡକୁ ଧାରଣ କଲା, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ବେଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆବରଣ ଥିଲା—କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ହବି ଦେବୁ? ଏହି ଦୈବ ଗାଥା ମଧ୍ୟରେ ତିନିଜଣ ଉଠିଲେ—ବାଘ, ମଣିଷ ଓ ନରସୂର; ଯେପରି ନଦୀ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବହେ, ଏପରି ଦୈବତା, ଅରଣ୍ୟର ଦେବତା, ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୃତ ଭାବେ ଦୂରେ ଯାଆନ୍ତୁ। ନରସୂର ଦୂର ବାଟ ଚାଲୁ, ଚୋର ଉଚ୍ଚ ରାସ୍ତା ଧରୁ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୂରେ ଯାଉ, ଦୁଷ୍ଟ ଦୂରେ ଯାଉ। ବାଘ, ତୁମର ଚକ୍ଷୁ ଓ ମୁଁହ, ତୁମର ସମସ୍ତ କ୍ଳା ଆମେ ଶାନ୍ତ କରିଦେଉ। ପ୍ରଥମେ ବାଘକୁ, ତାପରେ ଚୋର, ପଛରେ ସର୍ପ, ଦାନବ ଓ ନରସୂରକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଉ। ଯିଏ ଚୋର ଭାବେ ଆସିଛି, ସେ ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ନାଶ କରନ୍ତୁ। ପଶୁମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ପଛ ଚିରିଦିଅ; ଗୋଧିକୁ ଲୁଚାଇଦିଅ, ମୃଗ ଶୟିତ ହେଉ। ଯାହା ନିଗ୍ରହ ତାହା ନୁହେଁ, ଯାହା ନୁହେଁ ତାହା ନିଗ୍ରହ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମର ଜନ୍ମରୁ, ମୁଁ ଆଥର୍ବଣଙ୍କ ବାଘ-ନିଗ୍ରହ ମନ୍ତ୍ର। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଯେଉଁ ଔଷଧି ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ମୃତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଦିଥିଲେ, ସେଉଁ ଔଷଧି ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଖୋଦୁଛୁ, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଦେଏ ଓ ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଦିଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉଠ, ମୋର ବାଣୀ ଉଠ, ପ୍ରଜାପତି, ବୃଷ, ଶକ୍ତି ଓ ପୃଷ୍ଠି ସହିତ ଉଠ। ଯେପରି ମୂଳରୁ ତୁମେ ଜଳିନାହ, ଏହି ଔଷଧି ତୁମକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଔଷଧିର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରସ, ବୃଷମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି—ଇନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଏଠି ଦେଉ। ଜଳର ରସ, ଗଛର ରସ—ତୁମେ ସୋମଙ୍କ ଭାଇ, ତୁମେ ଅଶ୍ୱର ପୁରୁଷତ୍ୱ। ଆଜି, ଅଗ୍ନି, ସବିତା, ସରସ୍ୱତୀ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି—ବାଣ ତାଣିବା ପରି ବନ୍ଧନ ଖୋଲ।