ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବୀ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ବୃଷକପିଙ୍କ ସହିତ ସାଙ୍ଗତ୍ୟରେ କେବେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞାହୁତି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।” ବୃଷକପିଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ରେବତୀ, ଯିଏ ସୁସନ୍ତାନ ଓ ସୁସ୍ନୁଷା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଉତ୍ତମ ହୁତିକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ବଳଶାଳୀ ବୃଷଭ, ଭୋଜନ କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୋର ପନ୍ଦରଟି ବଳଦ ଏବଂ କୁଢ଼ିଟି ବଳଦ ସହିତ ରନ୍ଧାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଦୁଇଟି ପେଟ ଭରି ଖାଇଥିଲି; ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରୁ ଅଗ୍ରଣୀ। ତିନିଏ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସିଂଗ ଥିବା ବୃଷଭ ପରି ଗୋଧନ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ଜନ ହୁତି ତୟାରି କରିଥିଲେ। ଯାହାର ଜଂଘା ଭିତରେ କମ୍ପିଥାଏ, ସେ ଶୟନ କରେନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଲୋମଶ ଅଂଶ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ସେ ବସିଲେ ଶୟନ କରେ। ଏହି ଭିନ୍ନ ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ। ବୃଷକପି ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର, ଧନୀ ଏବଂ ବଳିଦାନ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି; ସେ ନୂତନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଛୁରୀ ଉଠାଇ, ହୁତି ଅଗ୍ନିରେ ରଖିଥିଲେ। ସେ ଖୋଜି, ଚିହ୍ନି, ଦାସ ଓ ଆର୍ୟ ଦୁହିଁକୁ ଦେଖିଥିଲେ; ମୁଁ ଚାପି ଦିଆ ଶୋମ ରସ ପାନ କରି, ଅଚଳ ଓ ଧୃଢ଼ଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲି। ମରୁଭୂମି କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, କେତେ ଯୋଜନ ଦୂର? ବୃଷକପି, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ନିକଟକୁ ଆସ, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୁନଃ ଫେର, ବୃଷକପି, ଆମେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ତୟାରି କରିବା; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ଆଉଥରେ ଘରକୁ ଫେରିଥିଲେ। ବୃଷକପି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଚିତ୍ରିତ ହରିଣ କେଉଁଠି ଥିଲା, କେଉଁ ପଥରେ ମାତା ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ? ପର୍ଶୁର୍ହା ନାମକ ଜନାଣୀ, ଏକାଠି ସେ କୁଢ଼ିଟି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଗର୍ଭ ଶୁଭ ହେଲା, ପେଟ ଫୁଲିଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହାପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ—ନରଶଂସାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯିବ। ଅମେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଏବଂ ନବ୍ବେ କୌରମାଙ୍କୁ ରୁଷମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖିଛୁ। ପ୍ରଭାହନଙ୍କ ଉଣ୍ଟ, ବଧୂମାନେ ସହିତ, ବାରଟି; ରଥର ଦେହ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥାଏ, ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ। ଏହି ସବୁ ପାଇଁ ଆମେ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁ—ଶତ ହାର, ଦଶ ମାଳା, ତିନି ଶତ ଘୋଡ଼ା, ଏକ ହଜାର ଗାଈ। ରେଭା, କଥା କହ, ପକ୍ୱ ଗଛରେ ପକ୍ଷୀ ପରି; ଜିହ୍ବା ହରାଇଗଲେ, ଗୁରୁତ୍ୱରେ କଥା କହ, ପତ୍ତର ଉପରେ କସରା ପରି। ରେଭାମାନେ ଚିନ୍ତା କରି ଯାନ୍ତି, ବୃଷଭମାନେ ପରି ଗାଈମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ଗାଈମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ। ଯାଅ, ରେଭା, ଚିନ୍ତା ଆଣ, ଗାଈ ଓ ଧନ ଜାଣିଥିବା, ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହ, ଜଣେ କୁଶଳ ନାଉକାଚାଳକ ପରି। ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କର ରାଜା, ମରଣଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ଜ୍ଞାନର ଦେବତା, ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଦିଅ, ପରିକ୍ଷିତ। ସେ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି ସୁରକ୍ଷା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଂହାସନ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ଘର ତିଆରି କରି, କୌରବ୍ୟ ପତି ତାଙ୍କ ଜୀବନସଂଗିନୀ ସହ କଥା କହିଥିଲେ। “ତୁମ୍ମାନେ କିଏ ଦହି ନେଇଗଲେ, ମଥି ଏବଂ ଛାଣିଥିବା?” ରାଜା ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଜନାଣୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ। ପକ୍ୱ ଯବ ଫୁଲିଯାଇ, ପଥରୁ ଅପସାରି ଗହ୍ୱରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ରାଜା ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଜନମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର କବିଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛନ୍ତି; ଉଠ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳ। ମୋ ପାଇଁ କ୍ରୂରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନି; ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ତୁମେ ନିଜେ ପୂରଣ କର। ଏଠି ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେଉ; ଏଠି ପୂଷଣ, ହଜାର ଦାନ କରୁଥିବା, ବସନ୍ତୁ। ଏହି ଗାଈମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, କ୍ଷତି ନ ପାଉନ୍ତୁ; ତାଙ୍କ ରକ୍ଷକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉନାହିଁ। କୌଣସି ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ଚୋର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶକ୍ତି ରଖୁନାହିଁ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଶୁଭ ବାଣୀ ସହିତ ଆମେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉ; ଅରଣ୍ୟରେ କିମ୍ବା କେବେ ଆମର କଥା ଶୁଣିବାର ଶକ୍ତି ହରାଇ ନଯାଉ। ଯିଏ ସଭାରେ ଦକ୍ଷ, ପରିଷଦରେ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଏବଂ ପୁରୁଷ—ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନକାରୀ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହେ, ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଯଦି ବଡ଼ ଜଣେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ତେବେ ସେ ଅଧମ ଭାବିବାଯାଏ। ଏକ ବଢ଼ିଆ ପୁଅ ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ତେବେ ଋଷି କଥା କହନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଚାହିଁଥିବା କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଯିଏ ପଣି, ସବୁଠାରୁ ଶୀଘ୍ର, ଏବଂ ଯିଏ ନାସ୍ତିକ ଦାଶୁରି—ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ନିତ୍ୟ, ସେ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯଜ୍ଞ କରିନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଦେଇଥିଲେ—ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ମଘବାନ୍ ଆମକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ଅଧ୍ୱସ୍ତ, ଅଲଙ୍କୃତ ନୁହେଁ, ହାର ନାହିଁ, ସୁନା ନାହିଁ, ପୁରୋହିତ ନୁହେଁ, ପୁରୋହିତ ପୁଅ—ସେ ସ୍ତୋତ୍ରପାଠକ, ଯଜ୍ଞରେ ପରିଚିତ। ଯିଏ ଶୁଧ୍ଧ ଚକ୍ଷୁ, ଭଲ ଅଲଙ୍କୃତ, ହାର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ଭଲ ପୁରୋହିତ, ପୁରୋହିତ ପୁଅ—ସେ ସ୍ତୋତ୍ରପାଠକ, ଯଜ୍ଞରେ ପରିଚିତ। ଯିଏ ଚଉଡ଼ା ହାଥ, ଅଲଙ୍କୃତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୋଭାମୟ, ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ଯୋଗ୍ୟ—ସେ ସ୍ତୋତ୍ରପାଠକ, ଯଜ୍ଞରେ ପରିଚିତ। ସେ ଯିଏ ଅଲଗା, ରାଣୀ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଥିବା ସୁସ୍ଥ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ସେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ରାଣୀ, ତୁମେ ଶୁଭ ପବନ ଓ ମଙ୍ଗଳ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଅ; ତୁମର ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶୁରୀ ସଭାରେ ତୁମ ସହ ଏକତାରେ ରହନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ରାଜା ପାଇଁ ଯାହା କରିଛ, ଲୋକମାନେକୁ ବିଭାଜିତ କରିଛ, ଏହି ସବୁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ତୁମେ, ଦାତା, ବୃଷଭକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛ, ମରଣଶୀଳକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛ; ବୃତ୍ରାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଛ, ଦାନବ ରୌହିଣକୁ ଦୂର କରିଛ।