ଏହି କଥା ଆଦିକାଳରୁ ଆସୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ମହାନ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବିରାଟ କୃତ୍ୟ ଓ ଶୌର୍ୟର ଗାଥା ଗାଇଥିଲେ । ଏହି ଜଗତରେ କ’ଣ ଅଛି ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ର କରିନାହାନ୍ତି? ତାଙ୍କର ପୁରୁଷାର୍ଥ କ’ଣ? ବିତ୍ରା ସଂହାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଶ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପିଢ଼ିରେ ଶୁଣାଯାଏ, କାରଣ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ଓ ଅପୂର୍ବ । ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଲାଗି ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି, କାରଣ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ସତ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ । ହସ୍ତେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଏହି ଚମତ୍କାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ଗୋମାୟ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଓ ଅଜୟ ପୁରସ୍କାର ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତୁ । ପୂର୍ବତନ ସୋମପାନୀ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଚତୁର ଏବଂ ସମନ୍ୱିତ ମନ୍ଦଳୀ ଏହାକୁ ଗାନ କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ରମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି । ସୋମର ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ନାୟକତ୍ୱ ବଢ଼ିଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଦିନ ମଧ୍ୟେ, ପୂର୍ବ ଦିନ ଭଳି, ତାଙ୍କର ମହତ୍ୱ ଗାଉଯାଏ । ଏହିପରି, ଅମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମହତ୍ୱ ଆଶା କରି, ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଉଛୁ, ଆମ ଇଚ୍ଛା ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଉଛୁ । ଦିନକୁ ଦିନ, ଅମର ପ୍ରାର୍ଥନା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଏହି ବୀରଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ । ଅନୁପ୍ରେରଣା ଗୀତ ପାଇଁ ଦୁଇ ଘୋଡ଼ା ଓ ବିସ୍ତୃତ ଯୁକ୍ତ ରଥକୁ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ଏହି ରଥ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମରେ ଚାଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଅମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ବାଛିଛୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ପୁରୋହିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ । ଉପଚାର ଓ ଆହୁତି ସହିତ ସେ ଲୋକନାଥ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ, ସେ ଅନେକଙ୍କର ପ୍ରିୟ । ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞବେଦୀରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଆଣିଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ପୁରୋହିତ । ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ୱଳ ଓ ଅନ୍ଧକାର ହରଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, ସେ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଶଂସାର ଅର୍ହ । ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ରଥ ଚଢ଼ିବା ଘୋଡ଼ାଭଳି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି । ଅମେ ତୁମେ, ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସହିତ ଉଜ୍ୱଳ କରିଥାଉ । ଅମେ ଗୀତ ଓ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଡାକୁଛୁ, ସେ ମଧ୍ୟ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ । ଅଗ୍ନି, ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନେ ସହିତ ଆସ, ପୁରୋହିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ବାଛୁଛୁ । ଆହୁତି ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅସନ ତୁମକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଉ । ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗିରାସ, ଯଜ୍ଞରେ ଘୃତ-କେଶ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅମେ ଆହୁତି ଦେଉଛୁ । ଏହି ଗୀତ, ଦାତା ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ବଢ଼ାଉ, ଉଜ୍ୱଳ, ପବିତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନି, ଅମେ ହସ୍ତନ୍ତର କରୁଛୁ । ହଜାର ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଏହି ଅଗ୍ନି ସାଗର ଭଳି ବିସ୍ତୃତ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ୱ ସତ୍ୟ, ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅମେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ । ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ସଭାରେ ଆମକୁ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତୁ; ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉ, ବିତ୍ରା ନାଶକ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ । ତୁମେ ଧନର ପ୍ରଥମ ଦାତା, ସତ୍ୟ ଓ ଶାସନରେ ଅବିଚଳିତ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମହତ୍ୱ ପାଇଁ ଅମେ ତୁମକୁ ବାଛୁଛୁ । ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟୀ, ଶାପ ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଅପରାଜିତ, ବିଶ୍ୱବିଜୟ ରଚନ୍ତା । ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାତାଙ୍କୁ ଶିଶୁ ଯେପରି ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ଭୂମିରେ ଚାଲିଯାଏ; ତୁମ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଭଙ୍ଗ କର, ବିତ୍ରା ଜୟ କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର । ଏଠାରୁ ଅମେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଜର, ଅଚ୍ୟୁତ, ଦ୍ରୁତବିଜୟୀ, ନେତା, ରଥୀ, ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୁଗ୍ର୍ୟଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ । ସେ ଲୋକମାନେ ରାଜା, ନିର୍ମଳ ରଥାରୁଢ଼, ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧର ବିଜୟୀ, ବୃଦ୍ଧତମ, ବିତ୍ରା ନାଶକ ଯାହାକୁ ଅମେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ । ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦିଅ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ତାଙ୍କର ହସ୍ତରେ ବଜ୍ର ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳତା ଅଛି । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଶାଳ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ବୁଦ୍ଧି ମହାନ; ବଜ୍ର ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରୁଷାର୍ଥରେ ଦ୍ୟୌ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଯଶ ବଢ଼ାଏ, ଜଳ ଓ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି । ବିଷ୍ଣୁ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସେନା ମାରୁତଙ୍କ ପଛରେ ଆନନ୍ଦ କରେ । ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜନ ମୁଣ୍ଡ ନମାନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀ ସାଗରକୁ ନମନ କରେ । ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ଓ ଉଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରିଦେଇଥିଲେ । ଶତଗୁଠି ଥିବା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ବିତ୍ରାର ମୁଣ୍ଡ ଚିରିଦେଇଥିଲେ । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଓ ବୀର; ନବଜାତ ହେଉଥିବା ସମୟରୁ ହିଁ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତି । ଶକ୍ତି ଓ ବଳରେ ବଢ଼ି, ଦାସଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି; ତୁମ ସମସ୍ତ ଦାନ ଆନନ୍ଦ ଉପରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ । ତୁମକୁ ଦୁଇପଟି ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଭରିଦିଅନ୍ତି, ଶକ୍ତି ତିନି ଭାଗ ହେଉଥିଲେ ତୁମେ ଅତିମଧୁର ଆନନ୍ଦ ଦିଅ; ମଧୁ ସହ ମଧୁ ମିଶାଇ ଆନନ୍ଦ ମୁକ୍ତ କର । ଋଷିମାନେ ଯଦିଓ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି, ତଥାପି ତୁମ ଦୃଢ଼ ଦେହ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ, ଦୁଷ୍ଟମନା ବା ଦୁଃଖୀ ତୁମକୁ କ୍ଷତି ନ ଦେଉ । ତୁମ ସହିତ ଅମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିଥାଉ, ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁଛୁ; ଅମର ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରୁଛୁ । ତୁମେ ଉପର ଓ ତଳ ଲୋକରେ ତୁମ ସ୍ଥାନ ରଖ, ଘରରେ ବସି ମାତା ଓ ଚଳିତାକୁ ସ୍ଥିର କର, ଅନେକ ଧନ ଉତ୍ପନ୍ନ କର । ଉଚ୍ଚରେ ବସୁଥିବା, ଅନେକ ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ତୁ । ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ମାପ ବଢ଼ାନ୍ତି ।