ଏକ ପବିତ୍ର ସମୟରେ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ପୂଜାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପିତାମ୍ବର ଘୋଡ଼ା ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶକ୍ତିରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଚାଲିଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ଅର୍ପଣ କରି, ସୋମ ରସ ଚାପିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଏକ ଚମତ୍କାର ବିଭାବରୀ ଘୋଡ଼ା, ଯାହା ଚିତ୍ରିତ ଓ ରକ୍ତିମ, ଅଚଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ଛାଡ଼ି ଚାଲୁଥିଲା, ଓ ଆକାଶରେ ଆଲୋକ ଚମକୁଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦୁଇଟି ବୟ ଘୋଡ଼ା, ଶୋଭାବନ୍ତି ଓ ପଙ୍ଖ ଥିବା, ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ଲାଲ ଓ ଶୂରବୀର, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗମନ କରୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଜଗତରେ ଚିହ୍ନ ଓ ଆକାର ଦେଇଥିଲେ, ତିନି ପ୍ରଭାତ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ବେଳେ, ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ ଜାତବେଦାସ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ଆକାଶକୁ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରାତିରେ ଯେପରି ଚୋରମାନେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣମାନେ ରାତି ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଓ ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତାହା ଅଗ୍ନି ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ତ୍ୱରିତ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଓ ଆଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆଲୋକ ବିକୀରଣ କରୁଛ। ତୁମେ ଦେବମଣ୍ଡଳ, ମନୁଷ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଓ ସମସ୍ତ ଚମକୁଥିବା ଜଗତକୁ ରୋକିଦେଉଛ, ଦୃଷ୍ଟାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଗୁଡିକୁ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚାଉଛ। ହେ ବରୁଣ, ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖୁଛ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣ ସହ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସାତଟି ବୟ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଟାଣି ନେଉଛି—ସେ ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ଚମତ୍କାର ଚୁଳି ଥିବା। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ରଥର ସନ୍ତାନ, ସାତଟି ତ୍ୱରିତ ମାଦିନୀକୁ ଯୋଗାଇଥିଲେ, ଏହି ଆପଣେ ଯୋଗିଥିବା ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ସେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଚିତ ସ୍ତୁତିଗୀତଗୁଡିକ ଘୋଡ଼ାର ତ୍ୱରାନ୍ୱିତତାଭଳି ବହୁତ ତେଜରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଗାଈ ଦୁଧପିଆ ବଛା ପାଖକୁ ଆସେ। ସେଗୁଡିକ ତେଜ, ଦୂଧ ଓ ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମା' ହୃଦୟରୁ ନୂତନ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ପରି ଉଦ୍ଗାରିତ ହେଉଥିଲା। ବଜ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଖ୍ୟାତି ମୃତ୍ୟୁପନ୍ଥୀକୁ ଜୀବନ, ଘୃତ ଓ ଦୂଧ ଦେଇଥିଲା। ଏହି ଚିତ୍ରିତ ଗାଈ ତାଙ୍କର ମା' ପାଖକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ବାପାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲା। ଏହି ଦେବତା ତେଜ ମଣ୍ଡଳରେ ଚଳନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ବଡ଼ ମହିଷ ଆଲୋକ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ତିନି ତିରିଶି ଆସନରେ ସେ ଚମକୁଥିଲେ, ଉଚ୍ଚାରଣର ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଭାତର ଆହ୍ୱାନରେ ଉଡ଼ିଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଉନ୍ନତ ହେଲେ, ମଧ୍ୟଲୋକ ଜୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଦେବମାନେ ଏହି ଶୂରବୀର କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଶୂରତା ଦେଉଥିଲେ, କଣ୍ଠକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅଜୟ ମାନିଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କଲେ। ଧର୍ମର ନିବାସ ଚମକୁଥିଲା, ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ କୁଶ ତିଆରି କରି ଲୋକେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ, ମୃତ୍ୟୁଜୟୀ, ହର୍ଷଦାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗାୟକମାନେ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଗାଈ ଗୋଶାଳାରେ ବଛାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ସେମାନେ ଏହି ଚମକୁଥିବା, ଦାନଶୀଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ, ଯିଏ ପର୍ବତର ଭଣ୍ଡାର ପରି ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଧନ, ହଜାର ହଜାର ଗୋବଂଶରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୁଁ ତୁମର ଶୂରବଳକୁ, ପୁରାତନ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଉଦ୍ୟମୀ ଭୃଗୁମାନେ ଧନ ଅର୍ଜନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ପ୍ରସ୍କନ୍ବକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ହେ ଶୂରବୀର ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ବଡ଼ ନଦୀମାନେ ଚଳାଇଥିଲେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହାଇଥିଲେ; ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱ କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏନାହିଁ, ଯାହାକୁ ପୃଥିବୀ ଅଧୀନ କରିନଥିଲା। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହି ତ୍ୱରିତ ଅତସୀନ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରିପାରିବ? ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିକୁ କେହି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିନାହାନ୍ତି। କବିମାନେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରେରିତ ଲୋକମାନେ କେବେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି? କେଉଁ ଋଷି, କେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି? ହେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, କେବେ ତୁମେ ଚାପିଥିବା ସୋମ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ଆସିବ? ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କର, ଯିଏ ଦାନଶୀଳ, ଗାୟକଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ଧନ ଦେଇଥିବା। ସେ ଶତସେନା ସମ୍ପନ୍ନ ବଳ ନେଇ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି, ଉପାସକଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରନ୍ତି; ପର୍ବତରୁ ଝରିଥିବା ନଦୀପରି ତାଙ୍କର ଦାନ ଅନନ୍ଦରେ ବହୁଥିଲା। ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଏବେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଧନଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର। ସୋମ ଚାପି ଗୀତ ଗାଇଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଦେଇଥିଲେ, ହଜାର ହଜାର ଗୁଣା ତାଙ୍କର ମହିମା ବଢ଼ିଯାଏ। ତାଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଅଜୟ, ବିରାଟ୍ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି; ପର୍ବତ ପରି ସେହି ସମୃଦ୍ଧି ଦାନଶୀଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହେ, ଯେତେବେଳେ ସୋମ ଚାପିବାରେ କ୍ଷୟ ନାହିଁ। ଆମେ, ସୋମ ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିଲୁ, ବୃତ୍ର ନାଶକଙ୍କୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରି, ଯେପରି ଜଳ ହୋମକୁଶ ଚାରିପାଖରେ ରହେ। ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତାର ଓଘରେ ଗାୟକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚାପିବା ବେଳେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି, ଧନଦାତା, ସ୍ତୁତିରେ; କେବେ ତୁମେ ଘରେ ଆସିବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ବୃଷଭ ପରି ତାଙ୍କର ଝୁଣ୍ଡକୁ ଡାକୁଛ? କାନ୍ବମାନେ ସହିତ ଆମେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛୁ, ଶୂରବଳ, ହଜାର ଦାନ ଦେବାଳୁ, ରଙ୍ଗିନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ; ତ୍ୱରିତ ଆମେ ଗୋବଂଶ ଅର୍ଜନ କରିପାରିବା। କିଏ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିଛି, ଯିଏ ଚାପିବା ବେଳେ ଅନୁଗମନ କରୁଛି, ମନ ଏକାଗ୍ର କରିଛି?