ଏହି ପବିତ୍ର ଅଥର୍ବବେଦର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଆରମ୍ଭରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଗର୍ଭର ଶିଶୁ ଓ ତାହାର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିବା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଛି—ଏଠାରେ ଏକ ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁକୁ ଘେରି ଦିଆଯାଏ, ଗର୍ଭରେ ରଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଆବରଣକୁ ଢିଲା କରି ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ଭାଗରେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏହି ଆବରଣ କି ମାଂସ, ଚର୍ବି କିମ୍ବା ମଜ୍ଜାରେ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଧବଳ ଚିହ୍ନିତ ପ୍ଲେସେଣ୍ଟା, ଯାହାକୁ କୁକୁର ନିକଟକୁ ପଠାଇଦିଆଯାଉ, ଏହା ଗର୍ଭରୁ ଅଲଗା ହେଉ। ପ୍ରସୂତି ସମୟରେ ମା' ଓ ଶିଶୁ, ପୁଅ ଓ ପ୍ଲେସେଣ୍ଟା ଅଲଗା ହେଉ, ଏହି ବିଚ୍ଛେଦ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ଲେସେଣ୍ଟା ବାୟୁ, ମନ, ଓ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଉଡ଼ିଯାଉ, ଦଶମାସିଆ ଶିଶୁ ସହିତ ପ୍ଲେସେଣ୍ଟା ଗର୍ଭରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଯାଉ—ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଦେଖାଯାଏ। ଏହା ପରେ, ଗର୍ଭର ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମା, ବୃଷଭ, ମେଘ ଓ ପବନରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ବିଜୁଳି ଭଳି ଗର୍ଜନ କରେ, ବର୍ଷା ନେଇ ଆସେ—ସେ ସିଧା ଓ ବାଙ୍କା ପଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ତିନି ମାର୍ଗରେ ଏକା ଶକ୍ତିରେ ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିବା ଦେବତା ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ଆମେ ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ଆର୍ପଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରୁ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପକୁ ଦେଖି ନମନ କରୁ, ଋତୁଗୁଡ଼ିକର ଯୋଡ଼କୁ ପ୍ରଥମେ ଧରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପୂଜା କରୁ। ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡବେଦନା, କାଶ, ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ; ବାୟୁ-ଜନ୍ମା, ମେଘ-ଜନ୍ମା ଓ ଜ୍ୱର ଏବଂ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ସହିତ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ। ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ମୂଳ ଅଂଗରେ ଶାନ୍ତି ଥାଉ। ତା’ପରେ, ବିଜୁଳି, ଗର୍ଜନ ଓ ପାହାଡ଼ର ପୁତ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ଯାହା ଗର୍ମତା ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିର ଅର୍ପଣ ଦିଆଯାଏ, ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ନାଭି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାର୍ବଭୌମ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ସେ ଦେବୀ ଆମକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ନମନ କରୁ। ଏଠିଏ ଏକ ବିବାହ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଶୁଭକାମନା ଆସେ—ଏଠି ନାରୀଙ୍କର ଧନ୍ୟାଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା, ମହାପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହିତ ରହିବାର ଆଶୀର୍ବାଦ। ରାଜା ଯମଙ୍କୁ ବୋଲାଯାଏ—ଏଠି ତୁମ ପତ୍ନୀ, ତାଙ୍କୁ ମା, ଭ୍ରାତା, କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଯିଅ। ରାଜାଙ୍କୁ ପରିବାରର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଶାନ୍ତି ଦିଆଯାଉ। ଅସିତ, କଶ୍ୟପ ଓ ଗୟାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଧନ୍ୟାଭାଗ୍ୟ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବନ୍ଧି ରଖାଯାଉ। ପରେ, ନଦୀମାନେ, ପବନ, ପକ୍ଷୀ ଏକତ୍ର ହେଉ, ଏହି ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଆମର ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ଏକତ୍ର ଧାରା ନେଇ ଆସନ୍ତୁ, ପଶୁ ଓ ଧନ ଏଠାରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ। ଅବିରାମ ଝରଣା ଯେଉଁଠୁ ଏକତ୍ର ହେଉଛି, ଦୁଧ, ଘୃତ, ଓ ଜଳ ଧାରା ଏକତ୍ର ହେଉ, ଏହି ସମସ୍ତ ଏକତା ଆମ ପାଖରେ ଧନ ଆଣିଦିଅ। ଏଉଁପରେ, ଅମାବାସ୍ୟା ରାତିରେ ଯେଉଁଠି ଚୋର, ପଶୁ ଚୋର ଓ ଅଗ୍ନି ଉଠିଥାଏ, ସେଠି ଅଗ୍ନି ଚତୁର୍ଥ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସିସା ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରାଯାଏ—ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସିସା ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ର ନାଶ କରୁ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦୁଷ୍ଟ ଉତ୍ପାତ ଓ କ୍ଷତିକାରୀକୁ ଦୂର କରେ, ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ମା ଦେହରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଯଦି କେହି ଆମର ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ମଣିଷକୁ କ୍ଷତି କରେ, ତେବେ ଆମେ ସିସା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା—ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଏ। ଏଠି ଏକ ଅନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ—ଲାଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସ୍୵ାମୀ ବିନା, ଭାଉଜ ଭଳି, ଶକ୍ତିହୀନ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଁଡାଉଛନ୍ତି। ବଢ଼ିଆ, ମଧ୍ୟମ, ଓ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୟସର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଦଁଡାଉଛନ୍ତି, ଶତ ଭାଣ୍ଡ, ହଜାର ଧନର ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ମଧ୍ୟମ ମାନେ ଦଁଡାଉଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏକତ୍ର ହୋଇଛି। ବଡ଼ ଧନୁଷ ଚାରିପାଖରେ ଟାଣି ଧରାଯାଇଛି—ସମସ୍ତେ ଦଁଡାଇ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତୁ, ସ୍ଥିର ଓ ଶୁଭ ରହନ୍ତୁ। ଏଉଁପରେ ଅଶୁଭ, ଅଲକ୍ଷଣ, ଓ ଦରିଦ୍ରତାକୁ ଦୂର କରିବା ପ୍ରାର୍ଥନା; ଯାହା ଶୁଭ ତାହା ଆମ ପରିବାରରେ ଆସୁ, ଶତ୍ରୁତା ଦୂର ହେଉ। ସବିତୃ ଆମର ହାତ ଓ ପାଉଠୁ ବିରୋଧ ଦୂର କରିଛନ୍ତି; ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମାନ ଏହି ବିରୋଧ ଦୂର କରି ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଛନ୍ତି। ଶରୀର ଓ କେଶରେ ଯାହା ଦୁଷ୍ଟ ତାହା ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ନାଶ କରାଯାଉ; ସବିତୃ ଦେବତା ତାହାକୁ ଦଳିଦିଅନ୍ତୁ। ଚିତ୍ରାଙ୍କ ପାଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗାଈ ଚୋର, ଧ୍ୱଂସକାରୀ—ଯାହା ଅଲକ୍ଷଣ ଓ ଅଶୁଭ ତାହାକୁ ଦୂର କରାଯାଉ। ପରେ ଆସେ ରକ୍ଷା ପ୍ରାର୍ଥନା—ଛିଦ୍ରକାରୀ ବାଣ ଆମକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ନମାନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ବାଣକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଦେବମାନବ ବାଣ ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ପଡ଼ୁ; ଆମ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ନିଜ, କିଏ ପର, କିଏ ଆତ୍ମୀୟ, କିଏ ଅନ୍ୟ—ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ଛିନ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ଅପ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ନାଶ କରନ୍ତୁ; ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା ମୋର ଅନ୍ତର୍ବସ୍ତ୍ର ହେଉ। ଶେଷରେ, ଏହି ବଳି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସୋମ ଦେବତା କୃପା କରନ୍ତୁ, ମାରୁତମାନେ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଶତ୍ରୁ ଆମପରେ ଅଧିକାର ନପାଉ, କୌଣସି ଅପଶୁଭ କାମ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟତା ଆମପରେ ଆସିନପାଉ। ଯେଉଁଠି ଅପରାଧୀ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଯାଏ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। କୌଣସି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଚାହେଁ ଏଠାରୁ, ଚାହେଁ ଅନ୍ୟଠାରୁ, ବରୁଣ ସେହି ଅପଦକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଢାଳ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅପରାଜେୟ, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟୀ, ତାଙ୍କର ମିତ୍ର କଦାପି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପରାଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦେବମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଳରେ ଶୁଭ, ରକ୍ଷା, ଏକତା, ଓ ଶାନ୍ତି ଆଣିଥାଏ।