ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିଭାବରେ କୁଶିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହରେ ସୋମରସ ପାନ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ସୋମ ଚାପି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଭିକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ ଘୋଡ଼ା ଧାରୀ ମନୁଷ୍ୟ ଗୋମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥାଏ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯେପରି ଧାଇଁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଅପାର ଧନ ଦେଇ ପୂରଣ କରନ୍ତି । ଦେବସ୍ତୋତ୍ର ଓ ନିଜର ଶୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଉନ୍ନତି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଭକ୍ତମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲେ । ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଶୁଭ ଶକ୍ତି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଥାଏ । ପ୍ରଥମେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଦ୍ୱାରା ପଥ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ପଣିମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ, ଭୋଜ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ ଓ ଚରାଇକୁ ଖୋଜି ନେଇଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ପଥ ପୂର୍ବେ ଅଥର୍ବା ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହାରୁ ବ୍ରତଧାରୀ ସୂର୍ୟ ଭାବେ ବେଣା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । କାବ୍ୟ ଉଶନା ଗାଈମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଯମଙ୍କ ଅମର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ । ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀମୟ ଦର୍ଭୀ ଛାଡ଼ାଯାଏ, କିମ୍ବା ଶ୍ରୁତି ଆକାଶରେ ଗଞ୍ଜିଉଛି, ଯେଉଁଠି ପେଷଣ ପାଷାଣ କଥା କହେ ଓ ପ୍ରେରିତ କବି ଗୀତ ଗାଏ, ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ନିବେଦିତ ଆହୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି । ଏହିପରି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସତ୍ୟ ସୋମ ଧାରା ଅର୍ପିତ ହୁଏ । ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ତାବା ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ ଓ ଶ୍ରୁତିମୟ ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଘ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ, ଭକ୍ତମାନେ ମିତ୍ର ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରନ୍ତି । ସେ ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ଶକ୍ତି ଓ ପୁରସ୍କାର ସହିତ ଆସନ୍ତି । ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁ ଦେବ ଗୃହକୁ ପାହଁଚିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ରକ୍ତିମ ଦ୍ୱିଘୋଡ଼ା ଯୋଗ କରି, ଆକାଶରେ ଆଲୋକ ଚମକାଉଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦୁଇ ଘୋଡ଼ା ରଥକୁ ଯୋଗ ଦେଇ, ସେମାନେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପ୍ରେମ ଓ ଶକ୍ତି ଆଣନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଅଲଙ୍କୃତ ନୁହେଁଥିବା ପାଇଁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଉଷାମାନଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଯଦି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଧନର ଏକମାତ୍ର ଶ୍ୱାମୀ ହେଉଥାଏ, ତେବେ ମୋ ପ୍ରଶଂସକ ଗାଈର ମିତ୍ର ହେଉ । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଓ ଦାନ ଦେଉଥାଏ, ଯଦି ମୁଁ ଚରାଇର ମାଲିକ ହେଉ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ, ମଧୁର ଭାଷାର ଗାଈ ସୋମ ଚାପିଥିବା ଯଜ୍ମାନ ପାଇଁ ଦୁଧ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଦେଇଥାଏ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଦାନର କେବଳ ସୀମା ନାହିଁ, ଦେବ ନ କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟ ତାହା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିପାରେ ନାହିଁ । ସେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ, ଅପାର ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଇ, ପୃଥିବୀକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ, ଆକାଶରେ ଧାରକ ସ୍ଥିର କଲେ । ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଧନ ଓ ବିଜୟ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିବେଦିତ, ଆମେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଚୟନ କରୁ । ସୋମ ମଦର ଉତ୍ସାହରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ, ଆଲୋକମୟ ଦିଗ ଖୋଲିଦେଲେ, ଓ ବାରଣ କୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ । ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ପାଇଁ ଗାଈ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ, ଲୁଚିଥିବା ଧନ ଖୋଲିଦେଲେ । ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶର ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିର ଓ ଅଚଳ ରହିଲା । ଜଳରେ ଯେପରି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ସେପରି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ । ଇନ୍ଦ୍ର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ପ୍ରଶଂସାର ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଫଳ ଆଣନ୍ତି । ତାଙ୍କ ତାବା ଘୋଡ଼ା ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଣନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଜଳର ଝାଗ ଦ୍ୱାରା ନାମୁଚିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟ ଲାଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦାସ୍ୟୁମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ଓ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୋମପାନୀ ହେଲେ । ଯେଉଁମାନେ ସୋମ ଚାପିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ । ମୁଁ ବଡ଼ ସଭାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରିଏ । ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଆନନ୍ଦ ଘୃତ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ମିଳୁ । ସମସ୍ତ ଗୀତ ଏହି ସୁନ୍ଦର କାଞ୍ଚନ ଶରୀରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ । ଯେଉଁମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଧନର କୁମ୍ଭ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ତାବା ରଙ୍ଗର, ଏହି ରଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା, ବାହୁ, କ୍ରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଆକାଶର ଦୀପ ଭଳି ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ସ୍ଥାପିତ, ଏହି ବଜ୍ର ସର୍ବଦା ବିଜୟୀ । ସେ ନାଗକୁ ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କ ତାବା ଶକ୍ତି ହଜାର ଆଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା । ପ୍ରାଚୀନ ଯଜ୍ମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାବା କେଶୀ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସନୀୟ । ତାଙ୍କ ଦାନ ତାବା ରଙ୍ଗରେ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ । ତାବା ଘୋଡ଼ା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥକୁ ତାଲ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଣନ୍ତି, ଅନେକ ସୋମ ଲିବାସନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ସେ ତାବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ, ଦୃଢ଼ତା ପାଇଁ ସୋମ ରଖିଥାନ୍ତି । ତାଙ୍କ ତାବା ଦାଢ଼ି, ତାବା କେଶ, ଲୋହା ଦେହ, ଏହି ତାବା ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୁର୍ଗତି ଦୂର କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ ତାବା ମାର୍ଗ ଜୟ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ, ତାବା ଘୋଡ଼ା ଭାଣ୍ଡ କୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସୋମ ମଦର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି । ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ମହିମା ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଏହି ପ୍ରିୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି । ଏହି ତାବା ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ ଓ ସୂର୍ୟ ପାଇଁ ନିବାସ ଖୋଲିଦିଅ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଭକ୍ତମାନେ ତୁମ ଦୟା ଓ ରକ୍ଷା ଚାହାନ୍ତି ।