ଏକ ସମୟର କଥା, ପବିତ୍ର କୁଷ୍ଠ ଔଷଧ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଏହି କୁଷ୍ଠର ତିନିଟି ନାମ ଅଛି—ନଦୀରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, ନଦୀର ଆନନ୍ଦ, ଏବଂ ନଦୀର ମନୁଷ୍ୟ। ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ। ଏହି କୁଷ୍ଠର ମାଆଙ୍କୁ ‘ଜୀବନ୍ତ’ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ‘ଜୀବନ୍ତମାନେ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି କୁଷ୍ଠକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନରେ ସମ୍ବୋଧନ କରେ। କୁଷ୍ଠ ତିନିଥର ଶମ୍ଭୁମାନଙ୍କ ପାଖରୁ, ତିନିଥର ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପାଖରୁ, ତିନିଥର ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ରୋଗର ଔଷଧ, ସୋମଙ୍କ ସହ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଉଁଛି। ତୃତୀୟ, ଅସୀମ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ସେଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଆସନ ଅଛି, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ସୁନାର ଜାହାଜ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିଲା, ସେଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଆସନ ଅଛି, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଜାହାଜ ଅବତରଣ କରେ, ହିମାଳୟର ଶିର ଯେଉଁଠାରେ, ସେଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଆସନ ଅଛି, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଏହି କୁଷ୍ଠ, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଚିହ୍ନିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ବାସୁ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେହି କୁଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ରୋଗର ଔଷଧ। ଏହି କୁଷ୍ଠ ମୁଣ୍ଡର ବେଦନା, ତୃତୀୟ ରୋଗ, ସଦଂଦିରା ଓ ହାୟନ ନାମକ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ, ଏହି ତାପ ଓ ଅସୁବିଧାକୁ ନିମ୍ନମୁଖୀ କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ମନ ଓ ବାଣୀରେ ଯେଉଁ ଖାଲିପଣି ଅଛି, ଯାହାକୁ ସରସ୍ୱତୀ କ୍ରୋଧରେ ଛୁଇଁଛନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଖାଲିପଣିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଜଳମାନେ, ମୋର ବୁଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମନ, ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ଶୁଷ୍କ ହେଇ ପୁନି ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ମୁଁ ଡାକାଯାଇଛି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉଜ୍ୱଳ। ଆମ ବୁଦ୍ଧି, ଦୀକ୍ଷା, ତପସ୍ୟାର କ୍ଷତି ହେଉ ନାହିଁ। ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ମାଆମାନେ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଯିଏ ଆଲୋକ ଆଣିଛନ୍ତି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ପୁରୁଣା ଋଷିମାନେ ଭଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଜାଣି, ପ୍ରଥମେ ତପସ୍ୟା ଓ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହିଠାରୁ ଶାସନ, ବଳ ଓ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଦେବତାମାନେ ଏହା ଦାନ କରନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମନ ହେଉଛନ୍ତି ହୋତୃ, ବ୍ରହ୍ମନ ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମନ ଦ୍ୱାରା ଗୀତ ମାପାଯାଏ। ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ବ୍ରହ୍ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ହବି ବ୍ରହ୍ମନରେ ଲୁଚିଛି। ଘୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମକୁସୁ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମନ, ବ୍ରହ୍ମନ ଦ୍ୱାରା ବେଦୀ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଯଜ୍ଞର ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ହବି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ବ୍ରହ୍ମନ ଅଟୁଟ ଅଂଶ। ଶାନ୍ତିଦାତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା। ପାପ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ମୋର ଚିନ୍ତା ଦେଉଛି; ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଚୟନ କରେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ହବି ଗ୍ରହଣ କର; ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ ହେଉ। ପାପ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ବୃଷଭ, ନିୟମରେ ପ୍ରଥମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜଳର ସନ୍ତାନ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମୁଁ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଡାକୁଛି; ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଦିଅ। ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ୟା ସହିତ ଯାଆନ୍ତି, ଏଉଁଠି ଆଗ୍ନି ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ଆଗ୍ନି ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆଗ୍ନିକୁ ସ୍ୱାହା। ସେଉଁଠି ବାୟୁ ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ବାୟୁ ମୋତେ ଶ୍ୱାସ ଦିଅନ୍ତୁ; ବାୟୁକୁ ସ୍ୱାହା। ସେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ୱାହା। ସେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ମନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସ୍ୱାହା। ସେଉଁଠି ସୋମ ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ସୋମ ମୋତେ ପୋଷଣ ଦିଅନ୍ତୁ; ସୋମକୁ ସ୍ୱାହା। ସେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ବଳ ଦିଅନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ସ୍ୱାହା। ସେଉଁଠି ଜଳମାନେ ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ଅମୃତତ୍ୱ ମୋ ସହିତ ରହୁ; ଜଳକୁ ସ୍ୱାହା। ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ନେଉନ୍ତୁ, ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମନ ଦିଅନ୍ତୁ; ବ୍ରହ୍ମନକୁ ସ୍ୱାହା। ଏହି ଦିନରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଲେପ ଅଛି, ଯାହା ଜୀବନର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ, ଋଷିଙ୍କ ଔଷଧ। ଏହି ଲେପ ଶାନ୍ତିଦାୟକ, ଜଳକୁ ଶାନ୍ତ କର, ଆମକୁ ନିର୍ଭୟ କର। ଯେଉଁ ହେପାଟାଇଟିସ, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ କିମ୍ବା ବ୍ୟାପକ ରୋଗ ଅଛି, ଏହି ଲେପ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରୁ। ପୃଥିବୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶୁଭ, ମାନବ ଜୀବନକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ଲେପ ଆମକୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ରଥଚାଳନର କୌଶଳ ଓ ନିରାପଦ ଦିଅ। ଶ୍ୱାସ, ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର, ଜୀବନ୍ତମାନେ ଉପରେ କୃପା କର। ନିରୃତି, ବିନାଶର ବନ୍ଧନରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର। ତୁମେ ନଦୀର ଅଣ୍ଡ, ବିଦ୍ୟୁତର ମାଳା। ପବନ ହେଉଛି ଶ୍ୱାସ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଦୃଷ୍ଟି, ଆକାଶର ବର୍ଷା ହେଉଛି ପୋଷଣ। ଦିବ୍ୟ ତ୍ରିଶିର ଲେପ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ବାହାର ଔଷଧ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଔଷଧ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁନାହିଁ। ଏହି ଲେପ ମଧ୍ୟରୁ, ପାର୍ଶ୍ୱରୁ, ଉପରୁ ରୋଗକୁ ଦୂର କର, ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ଏଠାରୁ ସମୂଳ ନାଶ କର। ବହୁବାର ବରୁଣ ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟ ମିଥ୍ୟା କହିଥାଏ, ଏହିକାରଣରେ, ହେ ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର। ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ କହିଛୁ, 'ଜଳକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ', ଏବଂ 'ହେ ବରୁଣ', ଏହିକାରଣରେ, ହେ ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଏହି ଲେପକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ; ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କରି, ପୁନି ସୁଖଭୋଗ ପାଇଁ ଫେରନ୍ତୁ। ହେ ଲେପ, ହାନିକାରକ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଋଣ ଫେରାଇବା ପରି ଦୂର କର, ମନ୍ତ୍ର କରାଯାଇଥିଲେ କିମ୍ବା ନାହିଁ, ଏହା ଘରରୁ ବାହାରିଯାଉ; ହେ ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ଚର୍ମର ଚକ୍ଷୁ ହେଉ, ଆମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ, ଗାଈମାନେ କିମ୍ବା ଘରରେ ଯେଉଁ ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଅଛି, ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରିୟ ଯେଉଁ, ଆମକୁ ତାହାରୁ ଅକ୍ଷତ ରଖ।