ଏକ ଦିନ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମିଳି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ବ୍ୟାଧି, ଦୁଃଖ ଓ ବିଷକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଔଷଧ ତିଆରି କରିଥିଲେ—ସେହି ହେଉଛି ଜଙ୍ଗିଡ଼ା। ଏହା ପୃଷ୍ଠବେଦନା, ମାସିକ ଜ୍ୱର, ଶରୀର ଶୋଷଣ ଓ ବିଷ ଦୂର କରିଏ। ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏହି ଜଙ୍ଗିଡ଼ାକୁ ଦେଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତି ନାଶକଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧ ଭାବରେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ନିଜେ ଧନର ରକ୍ଷା କରିଥିବା ରକ୍ଷକର ପରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ଓ ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଜଙ୍ଗିଡ଼ା, ତୁମେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରକ୍ଷକ, ମନ୍ଦ ହୃଦୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣି ଦୂର କର। ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟ ଲୋକ, ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଯାହା ଅଛି, ସେସବୁଠୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେସବୁ ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ବିଷମୁକ୍ତ କରିଥାଏ। ଏହି ମଣି, ଶତଗୁଣା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିରେ ଶୋଷଣ ଓ ଦୂଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରେ। ଏହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ମଣିର ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିଥାଏ, ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରଜାତ ଦୂର କରେ, ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଶୋଷଣ ଦୂର କରେ—ସେଠି କୌଣସି ଅପଦା ଆସିପାରେନି। ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଶୋଷଣ, ଅତି ଶବ୍ଦିତ ଶୋଷଣ, ଏହି ମଣି ଶତଗୁଣା ଶକ୍ତିରେ ଦୂର କରିଥାଏ। ଏହା ଶତ ନାୟକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି, ଶତ ଶୋଷଣ ଦୂର କରିଛି, ସମସ୍ତ ଅପଦା ଦଳନ କରି, ଦୂଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ମାରି ବିଦୂରିତ କରିଛି। ଏହି ମଣି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବଳ, ଅପଦାକୁ ଦୂର କରି, ଦୂଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଶତ ଅପଦା, ତଥା ଅବିରତ ଆସୁଥିବା ଶତ ଅପଦା, ଏହି ଶତଗୁଣା ଶକ୍ତିରେ ଦୂର କରିବାକୁ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛି। ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଆସିଛି—ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, କୀର୍ତି, ଶକ୍ତି, ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ। ଅଗ୍ନି ଏହି ତିରିଶି ଶକ୍ତି ମୋତେ ଦିଅ। ମୋ ଶରୀରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କର। ମୁଁ ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ପୋଷଣ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରାଣ, ସହିଷ୍ଣୁତା, ଅତିକ୍ରମଣ, ଜନସମୂହ ଉପରେ ଶାସନ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି—ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ। ଋତୁ, ଋତୁ ଭାଗ, ମାସ, ବର୍ଷ, ଧାରକ, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସମୃଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍ପତିକାରୀ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରିଛି। ଯିଏ ଗୁଗୁଳ ଗନ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେଠି ବ୍ୟାଧି ଆସିପାରେନାହିଁ, ଶାପ ଲାଗେନାହିଁ। ଗୁଗୁଳ, ପାଥର ଲୁଣ, ସମୁଦ୍ର ଲୁଣ ଥିଲେ, ବ୍ୟାଧିମାନେ ହରିଣ ଓ ଅଶ୍ୱ ଭଳି ଦୂର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହାକୁ 'ଦୁଇ ଶିରାଧାରୀ' ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ହିମାଳୟରୁ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷାକାରୀ କୁଷ୍ଠା ଆସୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଓ ମନ୍ତ୍ରଜାତକୁ ଦୂର କର। କୁଷ୍ଠାର ତିନି ନାମ—ନଦୀଜ, ନଦୀର ଆନନ୍ଦ, ନଦୀର ପୁରୁଷ। ଯାହାକୁ ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି। କୁଷ୍ଠାର ମା ହେଉଛି 'ଜୀବନ' ଓ ବାପା 'ଜୀବନମାନେ'। ତୁମେ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି। ତିନିଥର ଶମ୍ଭୁ, ତିନିଥର ଅଙ୍ଗିରସ, ତିନିଥର ଆଦିତ୍ୟ, ତିନିଥର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି କୁଷ୍ଠା, ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମାନ୍ୟତା ସହିତ ସୋମ ଉପରେ ଅଛି। ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ବତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ତୃତୀୟ ଅସୀମ ସ୍ୱର୍ଗରେ; ସେଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଆସନ, ତାହାଠାରୁ କୁଷ୍ଠା ଜନ୍ମିଛି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାହାଜ ଦିବ୍ୟ ବନ୍ଧନ ସହିତ ଆକାଶରେ ଚଳିଛି; ସେଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଆସନ, ତାହାଠାରୁ କୁଷ୍ଠା ଜନ୍ମିଛି। ଜାହାଜର ଅବତରଣ ସ୍ଥାନ, ହିମାଳୟର ଶିର, ସେଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଆସନ, ତାହାଠାରୁ କୁଷ୍ଠା ଜନ୍ମିଛି। ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜାଣିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ କୁଷ୍ଠା ଆକାଂକ୍ଷା କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ଭାସୁ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେହି କୁଷ୍ଠା ସମସ୍ତ ଔଷଧର ମାନ୍ୟତା ଅଟୁଟ। ମୁଣ୍ଡ ବେଦନା, ତୃତୀୟ ଓ ସଦମ୍ଦିରା, ହାୟନା—ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର, ତଳକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ଜ୍ୱରକୁ ଦୂର କର। ମୋ ମନ ଓ ମୋ ବାଣୀରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତର ଅଛି, ଯାହାକୁ ସରସ୍ୱତୀ ରୋଷରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହାକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଜଳ, ମୋ ପ୍ରଜ୍ଞାକୁ ନେଇଯିବେନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ମୁଁ ଡାକିଲେ ଶୁକ୍ନ ହୋଇ ବାହାରିଯିବା; ମୁଁ ଡାକାଯାଇଛି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଆମ ପ୍ରଜ୍ଞା, ଦୀକ୍ଷା, ତପସ୍ୟାକୁ ହାନି କରିନପାରନ୍ତୁ; ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ, ଆମ ମାଆମାନେ ଶୁଭ ହେଉ। ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ତୁମେ ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇଛ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଛ; ଏହା ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ। ଋଷିମାନେ ଉପର ଲୋକକୁ ଜାଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଗି ତପସ୍ୟା ଓ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ସେଠାରୁ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା—ଦେବତାମାନେ ଏହି ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛି ହୋତା, ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ମାପାଯାଏ। ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ହବି ବ୍ରହ୍ମାରେ ଗୁପ୍ତ। ବ୍ରହ୍ମା ହେଉଛି ଘୃତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚମଚ, ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ବେଦୀ ସ୍ଥାପିତ, ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞର ତତ୍ତ୍ୱ, ହବି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ। ଶାନ୍ତିକାରୀକୁ ସ୍ୱାହା। ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଂଠି ଥିବା, ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଚୟନ କରୁଥିବା, ମୋ ଚିନ୍ତା ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ହବି ଗ୍ରହଣ କର; ଯଜ୍ନ କରୁଥିବାର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବଳ, ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରଥମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—ପାଣୀର ଉତ୍ପତ୍ତି କୁମାର ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଡାକୁଛି; ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଦିଅ।