ଏକ ସମୟର କଥା, ଦର୍ଭା ଗଛର ଶକ୍ତି ଏପରି ଥିଲା ଯେ, ଏହାକୁ ଧାରଣ କରି ମଣିଷ ଶୂରବୀର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଦର୍ଭା ଧାରଣ କରିଲେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ—ଏହା ମାନବକୁ ଏମିତି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚାରିଦିଗରେ ଧଳିଯାଏ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧି ମଧ୍ୟରୁ ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ନାମକ ଗଛ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷକ ଥିଲା। ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ଦୁଇପଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ—ସୁରକ୍ଷା ଦେଉ। ଏହି ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ଗଛ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା ଯେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋଭ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଷ୍ଟତା, କିମ୍ବା କୌଣସି ଅପକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା, ଏହି ଗଛ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିଦେଉଥିଲା। ଏହା ଶକ୍ତିର ମୂଳ ରୂପ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ଅମାଙ୍ଗଳିକ ଶବ୍ଦ, ବିଷ, ଅପମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଦୂର କରି ଦେଉଥିଲା। ଏହି ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ଚୁଡ଼ାନ୍ତ ଭୂତବାଧା, ଦ୍ୱେଷ ଓ ବିପଦର ନାଶକ ଥିଲା, ଏବଂ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ବିପଦ ଉପରେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖୁଥିଲା। ଜଙ୍ଗିଡ଼ାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏପରି ଥିଲା ଯେ, ସେ ଚାରିଦିଗରୁ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିପଦ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ ତିନିଥର କଟିଏ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରଖିଥିଲେ, ପୁରାତନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ "ଅଙ୍ଗିରା" ବୋଲି ଜାଣିଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କିମ୍ବା ନୂତନ କୌଣସି ଔଷଧି ଜଙ୍ଗିଡ଼ାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନଥିଲେ—ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିରକ୍ଷକ ଓ ମଙ୍ଗଳକାମୀ ଥିଲା। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଛ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ପାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ରୋଗ, ଦାନବ, ବିଷ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରୁଥିଲା। ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ଶରୀର ଶୋଷ, ଦୁଃଖ, ପିଠିବେଦନା, ଜ୍ୱର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ନିବାରଣ କରିଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଜଙ୍ଗିଡ଼ାକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତି ନାଶକ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧି ଭାବେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏହି ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ଧନର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ସମ୍ପଦକୁ ସୁରକ୍ଷା କରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରେ। ଏହି ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରତିରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନାଶ କରିଥିଲା। ଏହି ଗଛ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟାକାଶ, ଔଷଧି, ଜନ୍ତୁ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକୁ ଜଙ୍ଗିଡ଼ା ବିଷମୁକ୍ତ କରିଥିଲା। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଛ ଶତଗୁଣିତ ଶକ୍ତି ନେଇ, କ୍ଷୟ ଓ ଦୂଷ୍ଟତାକୁ ଦୂର କରୁଥିଲା। ଏହି ମଣି ଚମକିଉଠିଲା, ସମସ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରିଦେଉଥିଲା। ଏହାର ଶିଖାର ଦ୍ୱାରା ଦୂଷ୍ଟତାକୁ ଦୂର କରେ, ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ମାନ୍ତ୍ରିକତାକୁ ନିବାରଣ କରେ, ମଧ୍ୟଭାଗ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ମଣି ଶତଗୁଣିତ ଶକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରେ, ଦୂଷ୍ଟତାକୁ ନିବାରଣ କରେ। ଏହି ମଣି ସୁନାର ଶିଂ ଥିବା ବୃଷଭ ପରି, ଶତ ଅମଙ୍ଗଳ କାରଣକୁ ଚ୍ୟୁତ କରି, ଦୂଷ୍ଟତାକୁ ଜୟ କରେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ପୁନଃପୁନଃ ଆସୁଥିବା ବିପଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶକ୍ତି ଦୂର କରେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା—ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ତେଜ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଜୀବନଶକ୍ତି, ଓଜସ୍, ପ୍ରାଣ ଓ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଶକ୍ତି ଶରୀରରେ ପ୍ରଭା, ଶକ୍ତି, ଜୀବନଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଆନେ, ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟୁ ଦେଉ। ଏହି ଶକ୍ତି ଭୋଜନ, ଶକ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଜୟ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ। ଋତୁ, ମାସ, ବର୍ଷ, ସମ୍ବଳ, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଏହି ଶକ୍ତି ଅର୍ପିତ। ଏହିପରି ଗୁଗ୍ଗୁଳ ଗନ୍ଧ ଯିଏ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେଠି ରୋଗ ନାହିଁ, ଶାପ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ। ଗୁଗ୍ଗୁଳ, ସାଉଠି ଓ ସମୁଦ୍ର ଲୁଣ ଥିଲେ, ରୋଗ ହରିଣ ଓ ଘୋଡ଼ା ପରି ଦୂରେ ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ଏହି ଗୁଗ୍ଗୁଳକୁ "ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ ଧାରୀ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ। ହିମାଲୟରୁ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ କୁଷ୍ଠ ଗଛ ଆସୁଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଓ ମାନ୍ତ୍ରିକତାକୁ ନିବାରଣ କରେ। କୁଷ୍ଠ ଗଛର ତିନିଟି ନାମ—ନଦୀଜ, ନଦୀର ଆନନ୍ଦ, ନଦୀର ପୁରୁଷ; ଏହି ଗଛକୁ ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରାଯାଏ। ଏହାର ମାଆ "ଜୀବନ୍ତି", ବାପା "ଜୀବନ୍ତ" ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ଗଛ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାଘ ପରି ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସିଂହ ପରି ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ। ଏହି କୁଷ୍ଠ ତିନିଥର ଶମ୍ଭୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହା ସୋମ ସହିତ ରହିଥାଏ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ସ୍ୱର୍ଗର ତୃତୀୟ ଅମର ଆସନରେ ଅଛି, ସେଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଥିଲା। ସୁନାର ନୌକା ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଚଳିଥିଲା, ଏଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଆସନରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଥିଲା। ହିମାଲୟ ଶିରୋଭାଗରୁ, ନୌକା ଅବତରଣ ଠାରୁ, ଏଠାରୁ କୁଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଥିଲା। ପୂର୍ବରୁ ଯିଏ ଏହି କୁଷ୍ଠକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ବା ଯିଏ ଏହାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ବା ଯିଏ ଏହାକୁ ଭୋଗ କରିଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତ ରୋଗର ମହାଔଷଧି ଅଟୁଟ ରହିଲା। ମୁଣ୍ଡ ବିଥି, ତୃତୀୟ, ସଦଂଦିରା, ହାୟନା ନାମକ ଜ୍ୱର ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଭ୍ରମ ଜ୍ୱରକୁ ଏହି କୁଷ୍ଠ ଦୂର କରେ। ଯଦି ମନରେ କିଛି ଅନ୍ତର, କିମ୍ବା ମୋର ବାଣୀରେ କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଥାଏ, ଯାହା ସରସ୍ୱତୀ କ୍ରୋଧରେ ଆସିଛନ୍ତି, ତେବେ ବୃହସ୍ପତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଅନ୍ତରକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ଜଳ, ତୁମେ ମୋର ଧିକୁ ନେଇଯିଓ ନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ ମୋତେ ଉତ୍ସାହିତ କର; ମୁଁ ଡାକିଲେ ତୁମେ ବହିଯାଅ, ମୁଁ ଚେତନାଶୀଳ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଛି। ଆମର ଧି, ଦୀକ୍ଷା, ତପସ୍ୟା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉନାହିଁ; ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଆମ ମାଆମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ତୁମେ ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଉଛ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଛ; ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଆମକୁ ଭୋଜନ ଦେଉ। ଏହିପରି ଭଲ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ତପସ୍ୟା ଓ ଦୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।