ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତିମାନ ଉଷଧି ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଜଣେ ଉପାସକ ନିଜର ଶକ୍ତି ଓ ଧୈର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦର୍ଭା ଉଷଧି ସହ ଏକତ୍ର ହେଇ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ସେ ଦର୍ଭାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁତା, ଯୁଦ୍ଧର ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସହିବାର ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଏବଂ ଅନେକଙ୍କୁ ମୋତେ ବନ୍ଧୁ କର। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଦର୍ଭା, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସ୍ତମ୍ଭ, ଏହା ସହିତ ମୁଁ ସଦା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଓ ଉପଜୀବିକା ଲାଭ କରିବି।” ସେ ଦର୍ଭାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶୂଦ୍ର, ଆର୍ୟ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଆମେ ଚାହାଁଉଛୁ, ସେମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରିୟ କର। ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେଇ ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ କଲେ, ଯିଏ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଓ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହାକୁ ବହିବା ବେଳେ କେହି ଦୁଷ୍ଟତା ଛୁଇଁପାରିଲା ନାହିଁ—ସେହି ଦର୍ଭା, ବରୁଣ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବତା ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଶତଖଣ୍ଡ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଦର୍ଭା ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଏହା ସହିତ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଲାଭ କରିବା।” ଏହି ଦର୍ଭା ହଜାର ମୂଲ୍ୟ, ଶତଖଣ୍ଡ, ଦୁଧରେ ପ୍ରଚୁର, ଜଳର ଅଗ୍ନି, ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ରାଜା—ଏହି ଦିବ୍ୟ ମଣି ଆମକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଅ। ଘୃତ ଲେପିତ, ମଧୁର, ଦୁଧରେ ପ୍ରଚୁର, ପୃଥିବୀର ସମର୍ଥକ, ଅଚଳ, ଅପରାଜିତ, ଶତ୍ରୁ ଦୂରକରିବା, ନିମ୍ନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇବା—ଏହି ଦର୍ଭା ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସହିତ ଉଠ। ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଶକ୍ତି ସହିତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତୁମକୁ ପବିତ୍ରକାରୀ ଭାବେ ବୋଝିଛନ୍ତି—ଆମକୁ ପାପରୁ ପବିତ୍ର କର। ତୁମେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ରାଜା, ବିଷନାଶକ, ଦେମନ୍ ସଂହାରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ—ଦେବତାଙ୍କ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଆମ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବାନ୍ଧୁଛି। ଦର୍ଭା ଧାରଣ କରି ତୁମେ ବୀରତା ଦେଖାଅ; ଭୟ କରନି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋ। ଏ ଉପାସନାରେ ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଉଷଧିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ: “ତୁମେ ରକ୍ଷକ ଜଙ୍ଗିଡ଼, ଆମର ସମସ୍ତ ଦୁଇପଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦୀକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେଉଁଠି ଲୋଭୀ, ପଚାସି ତିନି, ଶତ ଅଛି, କିମ୍ବା କିଛି ହେଉନାହିଁ—ଏ ସବୁ ଶକ୍ତିକୁ ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଦୂର କର। ସାର, କୃତ୍ରିମ ଧ୍ୱନି, ସପ୍ତ ସାର—ତୁମେ ତାଙ୍କର ବିଷ, ଅସ୍ତ୍ର, ଅପମାନ ଦୂର କର। ଏହି ଉଷଧି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁତାର ନାଶକ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଆମକୁ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ଜଙ୍ଗିଡ଼ ମହିମା ଆମକୁ ଚତୁର୍ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଯାହା ସହିତ ସେ ବିସ୍ତାର ଓ ସଂଗ୍ରହକୁ ଜୟ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାକୁ ତିନିଥର ଛିଦ୍ର କରି, ପୃଥିବୀରେ ବିନ୍ଦାଇଲେ; ପୁରାତନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ‘ଅଙ୍ଗିରା’ ବୋଲି ଜାଣିଥିଲେ। ପୁରୁଣା କିମ୍ବା ନୂତନ କୌଣସି ଔଷଧ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା ନାହିଁ; ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଦୂଷ୍ଟତା ଦୂର କରେ, ରକ୍ଷା କରେ, ଅତି ଶୁଭ। ଏବେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଙ୍ଗିଡ଼, ଦୟାଳୁ ହୁଅ; ଏକଥିରେ ଭୟଙ୍କରମାନେ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର କର, ଦେମନ୍ ନାଶ କର। ଜଙ୍ଗିଡ଼ କ୍ଷୟ, ଦୂର୍ବଳତା, ବେଦନା, ପୀଠ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଜ୍ୱର ଓ ବିଷ ଦୂର କରେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଦେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ଶକ୍ତିନାଶକ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଔଷଧ କଲେ, ତାହା ସବୁ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଧନର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାକୁ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଓ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅପକାରୀ ଆସୁଛି, ତାକୁ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଜାଣିବାରେ ନାଶ କରନ୍ତୁ। ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟାକାଶ, ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରୁ—ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜଙ୍ଗିଡ଼ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦେବତାଙ୍କ ତିଆରି କୌଣସି ଔଷଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଉପଚାର ଅଛି, ସେସବୁ ଜଙ୍ଗିଡ଼ ବିଷମୁକ୍ତ କରେ। ଏହି ଉଷଧି ଶତଗୁଣିତ, କେବେ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏନାହିଁ, ଶକ୍ତିରେ ଦୂଷ୍ଟତା ଓ ଦେମନ୍ ଦୂର କରେ; ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ମଣି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ଉଷଧିର ଶିଂ ଦ୍ୱାରା ଦେମନ୍ ଦୂର ହୁଏ, ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରିକ ଦୂର ହୁଏ, ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟ ନିବାରଣ ହୁଏ—ଏଠାରେ କୌଣସି ଅପଶକ ନିକଟେ ଆସିପାରେ ନାହିଁ। ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତ କ୍ଷୟ, ଧ୍ୱନି ହେଉଥିବା, ଏହି ଶତଗୁଣିତ ମଣି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ଉଷଧି ଶତ ବୀର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା, ଶତ କ୍ଷୟକୁ ଦୂର କଲା, ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଦେମନ୍ମାନେ ଉପରେ ଜୟ କଲା। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଂ ଥିବା ଏହି ଶତଗୁଣିତ ବୃଷଭ ମଣି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁ କାଟି ଦେମନ୍ମାନେ ଉପରେ ଜୟ କଲା। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଶତ ଅପଶକ, ଆବୃତ୍ତି ହେଉଥିବା ଶତ ଅପଶକ, ଏହି ଶତଗୁଣିତ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୂର କରେ। ଏହି ଦୀପ୍ତି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି, ଆସିଛି—ଦୀପ୍ତି, ଖ୍ୟାତି, ଶକ୍ତି, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି ସହିତ। ଅଗ୍ନି ଏହି ତିରିଶି ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୋ ଶରୀରରେ ଦୀପ୍ତି, ଶକ୍ତି, ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ କର; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, କ୍ରିୟା, ଶକ୍ତି ଓ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ପୋଷଣ, ଶକ୍ତି, ବଳ, ଧୈର୍ୟ, ଜୟ, ଲୋକପାଳନ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି—ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ପାଇଁ। ଋତୁ, ଋତୁଭାଗ, ମାସ, ବର୍ଷ, ସମର୍ଥକ, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ସମୃଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣୀର ନାଥଙ୍କୁ ମୁଁ ନିବେଦନ କରୁଛି। ଏଠି ଗୁଗ୍ଗୁଳ ଉଷଧିର କଥା ଆସେ—ଯେଉଁଠି ତାର ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ରୋଗ ଓ ଶାପରୁ ରକ୍ଷା ପାଉଛନ୍ତି। ଗୁଗ୍ଗୁଳ, ପାହାଡ଼ ଲୁଣ, ସମୁଦ୍ର ଲୁଣ ଥିଲେ, ରୋଗ ହରିଣ ଓ ଘୋଡ଼ା ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଏ। ତାଙ୍କୁ ‘ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତ ଧାରୀ’ ବୋଲି ନାମ ଦିଆଯାଏ, ନିରାପତ୍ତି ପାଇଁ।