ଏହି ପବିତ୍ର କାଳରେ, ପିତୃମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ଦେଇ ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ, ତାଳପତ୍ର ଦରି ଶୁଭ ଦରଭାସନେ ବସି, ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟରୁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—‘ଓ ଅପାପା, ଆମ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଦିଅ।’ ସରସ୍ୱତୀ, ଯିଏ ରଥରେ ଆସନ୍ତି, ସ୍ତୁତି ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ହର୍ଷିତ, ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସି, ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କୁ ହଜାର ଗୁଣ ଧନ ଓ ଭୋଜନ ଦିଅ। ଉପର, ତଳ, ଓ ମଧ୍ୟମ ସ୍ଥାନର ପିତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୋମପାନ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ସେମାନେ ଆମକୁ ଏହି ନିବେଦନ ସମୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ବୁଝିଛି, ସେସବୁ ପିତୃମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଏବଂ ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦରଭାସନେ ବସି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସୋମପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାକୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଆସନ୍ତୁ। ଆଜି ପୂର୍ବଜ, ପରବର୍ତ୍ତୀ, ଓ ପ୍ରୟାଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପିତୃଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦିଅ। ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବା ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ରହିଛନ୍ତି। ମାତଲି କାବ୍ୟମାନେ, ଯମ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ, ବୃହସ୍ପତି ଋକ୍ୱାନମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିବା ସେମାନେ, ଏବଂ ଦେବତା ହୋଇଥିବା ପିତୃମାନେ ଏହି ନିବେଦନରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ସୋମପାନ ମଧୁର, ମଧୁରାସ୍ୱାଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରସମୟ। ଏହା ପାନ କରିଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଯିବେ ନାହିଁ। ଯିଏ ଦୂରକୁ ଗଲେ, ଅନେକ ପଥ ଚାଲିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯମ, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା, ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନିବେଦନ କର। ଯମ ପ୍ରଥମେ ଆମ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଥିଲେ—ଏହି ପ୍ରାନ୍ତ ନେବାକୁ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଗଲେ, ଏକେ ଧର୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତେ। ପିତୃମାନେ, ଦରଭାସନେ ବସି, ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଦୟାକରି ଆସି, ଆମକୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ନିର୍ମଳତା ଦିଅନ୍ତୁ। ଦାହିଣା ଘୁଂଡି ମୁଡି ବସି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ପିତୃମାନେ ଆମକୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ଭୁଲ ହୋଇଥାଏ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ପାଇଁ ବର ଚିହ୍ନିଥିଲେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକତ୍ରିତ। ଯମଙ୍କ ମାତା, ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇ ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ପ୍ରାଣ ବିଦାୟ ନିଅ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଚାଲିଥିବା ପୁରାତନ ପଥରେ ଚାଲିଅ। ସେଠାରେ ତୁମେ ଯମ ଓ ବରୁଣ, ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେଖିବ। ବିଦାୟ ହେଉ, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଭିନ୍ନ ହେଉ, ପିତୃମାନେ ଏହି ଜଗତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଦିନ, ଜଳ, ରାତି ଦ୍ୱାରା ଯମ ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଶୟନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁଛୁ, ଏହି ଆଲୋକରେ ପିତୃମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆସନ୍ତୁ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିତୃମାନେ ଆସନ୍ତୁ। ଅଙ୍ଗିରସ, ନବଗ୍ୱ, ଅଥର୍ବା, ଭୃଗୁ, ସୋମସମୃଦ୍ଧ ପିତୃମାନେ, ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଦୟା ଓ ଶୁଭବୁଦ୍ଧିରେ ରୁହିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଯମ, ଯୋଗ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏଠି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ବିବସ୍ୱତଙ୍କୁ ଡାଉଛି, ତୁମ ପିତା, ଏହି ଦରଭାସନେ ବସ। ଯମ, ଏହି ଦରଭାସନେ ଉପରେ ଉଠିବା ନୁହଁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଉ। ରାଜା, ଋଷିମାନେ ରଚିଥିବା ସ୍ତୁତି ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣୁ, ଏହି ନିବେଦନରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଏଠାରୁ ସେମାନେ ଉପରକୁ ଗଲେ, ଶିଖରକୁ ଉଠିଲେ, ବିଜୟୀ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଆକାଶକୁ ଗଲେ। ଯମ ପାଇଁ ସୋମ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଯମ ପାଇଁ ନିବେଦନ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ, ଯଜ୍ଞ ଯମଙ୍କୁ ଯାଏ। ଯମ ପାଇଁ ମଧୁର ଓ ମଧୁରାସ୍ୱାଦ ନିବେଦନ ଦିଅ, ଏଠି ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ନମସ୍କାର ପୂର୍ବଜ, ଋଷି, ଏବଂ ପଥ ଦେଉଥିବାମାନେ ପାଇଁ। ଯମ ରାଜାଙ୍କୁ ଘୃତ ଓ ଦୁଧର ନିବେଦନ ଦିଅ। ସେ ଆମକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଜୀବନରେ ରଖନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜଳାଇବା ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମ କରନ୍ତୁନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଚର୍ମ ବା ଦେହକୁ ଦାହ କରନ୍ତୁନାହିଁ। ଜାତବେଦା, ତୁମେ ସେମାନେ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପଠାଇ ଦିଅ। ସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଜାତବେଦା, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ। ଯଦି ସେ ଅଧର୍ମର ପଥକୁ ଯାଏ, ଦେବଶକ୍ତିର ଅଧୀନ ହେବେ। ତିନି କଦ୍ରୁ ସହିତ ସୋମ ପବିତ୍ର, ଛଅ ଭାରି ପାତ୍ରରେ ଏହି ମହାନ। ସମସ୍ତ ଛନ୍ଦ—ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ, ଗାୟତ୍ରୀ—ଯମକୁ ନିବେଦିତ। ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ, ପ୍ରାଣ ବାୟୁକୁ, ଧର୍ମରେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଅ। ବା ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଜଳକୁ ଯାଅ, ଶରୀର ଉପରେ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ସହିତ ରୁହ। ଅଜନ୍ମା ଅଂଶ ତପସ୍ୟାର, ସେଉଁଠି ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କର। ତୁମ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଆଲୋକ ସେଉଁଠି ପ୍ରଦୀପ୍ତ କର। ଶୁଭ ରୂପ ଦ୍ୱାରା, ଜାତବେଦା, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମମୟ ଲୋକକୁ ନେଇଯାଅ। ଓ ଜାତବେଦା, ତୁମ ସେଇ ଦୃତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିଶିଖା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆକାଶ ଓ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଭରି ଦେଉଛ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ କର। ଅଗ୍ନି, ନିବେଦିତ ଯିଏ ଚାଲିଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଦିଅ। ଅବଶିଷ୍ଟ, ଜୀବନ ଧାରଣ କରି, ଦେହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ଯମଙ୍କ ଦୁଇଟି କୁକୁର, ସାରମେୟ, ଚାରି ଚକ୍ଷୁ, ଚିତ୍ର, ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଭଲ ପଥରେ ଚାଲ, ପିତୃମାନେ ଯମ ସହିତ ଭୋଜନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଯମ, ତୁମ ଦୁଇ କୁକୁର, ସତର୍କ, ଚାରି ଚକ୍ଷୁ, ପଥରେ ବସି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି—ଏ ରାଜା, ଏହି ଜନକୁ ତାଙ୍କ ଭାରସା ଦିଅ, ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନିରାପଦ କର। ବିସ୍ତୃତ ନାକ, ନିବେଦନକୁ ଆଶା କରୁଥିବା, ଉଦୁମ୍ବରବର୍ଣ୍ଣ, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି; ସେମାନେ ଆମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୁନଃ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏଠି ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ଦିଅନ୍ତୁ। କିଛି ପାଇଁ ସୋମ ବହେ, କିଛି ପାଇଁ ଘୃତ ଏବଂ ମଧୁ ନିବେଦନ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ମଧୁ ବହେ—ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଯାଅ, ଦେବଗଣ।