ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଅମୃତ ଶକ୍ତିକୁ ନେଇ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କର ଅମରତ୍ୱର ଅଂଶ, ଗାୟଠୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି । ଏହି ଶକ୍ତି ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଘୃତ ଦୁହି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—କେଉଁ ରାଜା ଆମକୁ ନେଇଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଆସିବେ? କେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଆମେ ନେଇଛୁ, କିଏ ଜାଣିଛି? ମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ର ଯାଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତି ଅଛି । ଏଠାରେ ଏହି ଅମରତ୍ୱର ନାମରୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବୀ ଦୂର ରହନ୍ତୁ, ଯିଏ ଚିହ୍ନିତ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରେ । ଏ ଅଗ୍ନିଦେବ, ଯିଏ ଭଲ ମନରେ ଯମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ ହେବା ଦିଅନାହିଁ । ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସଭାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସେଠି ବିବସ୍ୱତଙ୍କର ଆସନରେ ସ୍ଥିତ; ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ ରଖିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଅନେକ ଚମକୁଥିବା କିରଣ ଘୂରୁଛି । ଏହି ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଚଳିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ତାଙ୍କର ନିମ୍ନ ମୂଳକୁ ଜାଣିନାହିଁ । ଏଠି ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମା, ସବିତା, ଓ ବରୁଣ ନିର୍ଦୋଷମାନେ ଆମ ପକ୍ଷରେ କଥା କହନ୍ତୁ । ଓ ସହଯୋଗୀମାନେ, ଚଳ, ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା; ତାଙ୍କୁ, ତୃଶୁଳଧାରୀ, ସବୁଠୁ ବଳଶାଳୀ ଓ ଶୂର ଭାବେ ଗାଉଛୁ । ତୁମର ପ୍ରଭାବରେ, ହେ ବୃତ୍ରନାଶୀ, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ; ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ଦାନରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କର । ଚାଷର ହାଳ ଭଳି, ତୁମେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଚଳିଛ; ବଡ଼ ବାୟୁମାନେ ଏଠି ଆମ ପାଇଁ ବହୁନ୍ତୁ । ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଓ ଅଗ୍ନି ଏକାସାଥି ଯୋଜି ଅଟବୀ ଉପରେ ତାଙ୍କର ତାପ ନ ପଠାନ୍ତୁ । ଏବେ ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଶୁରୁ କରିଛୁ ସେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଗଭୀର ଭାବରେ ବସିଥିବା, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କର ରାଜା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ । ରୁଦ୍ର, ତୁମେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛ, ଆମେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୟା କର; ତୁମର ସେନା ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ପଡ଼ୁ, ଆମ ଉପରେ ନୁହେଁ । ଯଜ୍ଞରେ ସମସ୍ତ ଉପାସକ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ଶ୍ରମରେ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ନିର୍ମଳ କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ସରସ୍ୱତୀ, ଉପାସକଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ଦିଅ । ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ, ଦାନସହିତ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ସେମାନେ ଏହି କୁଶ ଉପରେ ବସି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ହେ ନିର୍ଦୋଷ, ଆମକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ । ଏ ଚକ୍ରବାଳି ଉପରେ ରଥାରୁ ଆସୁଥିବା, ସ୍ୱଶବ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ, ପିତୃମାନେ ସହ ସରସ୍ୱତୀ ଉପାସକଙ୍କୁ ହଜାର ଗୁଣ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦିଅ । ଉପର, ତଳ, ଓ ମଧ୍ୟମ ପିତୃମାନେ, ସୋମପାନୀ, ଉଠି ଆସନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନ ସହ ଚାଲିଗଲେ, ନିର୍ମଳ, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ—ସେମାନେ ଆମକୁ ଯଜ୍ଞବେଳେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ମୁଁ ବୁଝିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତୃମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଓ ପଦଚିହ୍ନ; ସେମାନେ କୁଶ ଉପରେ ବସି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସୋମପାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ସଦା ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ । ଆଜି ପୂର୍ବପିତୃ, ପରପିତୃ, ଓ ଯେଉଁମାନେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀରେ ବା ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ଧାନ୍ତରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଉଛୁ । ମାତଲି କାବ୍ୟମାନେ ସହ, ଯମ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ସହ, ବୃହସ୍ପତି ଋକ୍ବାନମାନେ ସହ; ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଏହି ପିତୃମାନେ ଆମକୁ ଯଜ୍ଞବେଳେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଏହି ଅର୍ପଣ ମଧୁମୟ, ମଧୁର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରସମୟ; ଯେଉଁମାନେ ଏହା ପିଇଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଯିଏ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ଅନେକ ପଥ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମ, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା, ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅର୍ପଣ କର; ଯମ ଆଗେ ଆମ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଥିଲେ; ସେ ଚରାଗାହ କେବେ ନେଇଯିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଗଲେ, ଏକେ ଧର୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେଇ ପଥ ଅନୁସରି । ପିତୃମାନେ କୁଶ ଉପରେ ବସି, ଆସନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ—ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ । ଉପକୃପା ସହ ଆସନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ନିର୍ମଳତା ଦିଅନ୍ତୁ । ଦେବତାମାନେ ଡାହା ଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଡ଼ି, ଏହି ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ପିତୃମାନେ ମାନେ କୌଣସି ଦୋଷରେ ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ । ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ବର ତିଆରି କରନ୍ତି; ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ । ଯମଙ୍କର ମାଆ, ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଅଲିଙ୍ଗନ ପାଇ, ଗୁପ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଚାଲ, ଚାଲ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯିଏ ପଥ ଚାଲିଛନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରାଚୀନ ପଥରେ ଚାଲ; ସେଠି ତୁମେ ଦେଖିବ ଯମ ଓ ବରୁଣ, ଉଭୟ ରାଜା, ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି । ଚାଲିଯା, ଦୂରେ ଯା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଉ; ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହି ଲୋକ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ଦିନ, ଜଳ, ରାତି ଦ୍ୱାରା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଯମ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ଆମେ ଆଲୋକରେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁଛୁ, ଆଲୋକରେ ତୁମକୁ ଜଳାଉଛୁ । ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପିତୃମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆଣ । ଆମେ ଉଜ୍ୱଳତାରେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁଛୁ, ଉଜ୍ୱଳତାରେ ତୁମକୁ ଜଳାଉଛୁ । ଦୀପ୍ତିମାନ, ଉଜ୍ୱଳ ପିତୃମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆଣ । ଅଙ୍ଗିରସ, ନବଗ୍ୱ, ଅଥର୍ବ, ଭୃଗୁ, ସୋମପାନୀ ପିତୃମାନେ—ଏହି ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟମାନେ ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ହେଉନ୍ତୁ । ଯମ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ସହ ଏଠି ଆସ; ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବାମାନେ ସହ ଏଠି ଆନନ୍ଦ କର । ବିବସ୍ୱତ, ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛି; ଏହି କୁଶ ଉପରେ ବସ । ଯମ, ଏହି କୁଶ ଉପରେ ଉଠନାହିଁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ପିତୃମାନେ ସହ ଯୋଗ ଦିଅ । ରାଜା, ଋଷିମାନେ ରଚିଥିବା ମନ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଏଠି ଆଣ; ଏହି ନୈବେଦ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କର । ଏଠାରୁ ସେମାନେ ଉଠି, ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି । ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ବିଜୟୀ ଭାବେ ଆକାଶରେ ଗଲେ । ଏଠି ଯମ ପାଇଁ ସୋମ ଶୁଧ୍ଧିତ ହୁଏ; ଯମ ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ।