ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ଏକ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଅନୁମତି ବିନା କେହି ଯଦି ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପଚାର କରେ, ସେ ସେଠାରେ ନ ତ ପିତୃମାନ୍ୟ ପଥ ଜାଣେ, ନ ଦେବମାନ୍ୟ ପଥ ଜାଣେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନୁପଚାରିତ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ନିଜ ଘର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେନାହିଁ। ଏହା ସେଇଁ, ଯେଉଁଠି ଏକ ବ୍ରାତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ମୁକ୍ତି ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତାହା ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠି ଏକ ଅନ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଧ୍ୟାନ ରହିଛି—ଯଦି କେହି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ନେଇ ଗୃହରେ ଗୋଟିଏ ରାତି ରଖିବେ, ସେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ରାତି ରଖିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟମ ଲୋକର ଶୁଭ ଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି। ତୃତୀୟ ରାତି ରଖିଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ରାତି ରଖିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯଦି ଅନେକ ରାତି ରଖିବେ, ସେ ଅନେକ ଅସଂଖ୍ୟ ଶୁଭ ଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଯଦି କୌଣସି ଅବ୍ରାତ୍ୟ, ଯାହାକୁ “ବ୍ରାତ୍ୟବୃ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଅତିଥି ଭାବେ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହକୁ ନେଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହି କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅର୍ଥ ଅଛି—ତାଙ୍କୁ ନେଇବା ଓ ନେଇନବା ଦୁହିଁ ଏକାଠି ଅଛି। ଏହି ଦେବତା ପାଇଁ ଜଳ ଚାହିଁବା, ଏହି ଦେବତା ଏଠି ବସିବାକୁ ଦେବା, ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିବା—ଏହି ଭାବନା ରହିଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦେବତା ମଧ୍ୟରେ ନିବେଦନ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରାତ୍ୟ ଦିଗ୍ଦିଗକୁ ଗମନ କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ବାୟୁର ଦଳ ହୋଇ ଚାଲିଥିଲେ, ମନକୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଲୋକ ମନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ହୋଇ, ଶକ୍ତିକୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା କରିଥିଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ବରୁଣ ରାଜା ହୋଇ, ଜଳକୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା କରିଥିଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ସୋମ ରାଜା ହୋଇ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ, ହୋମକୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା କରିଥିଲେ। ସ୍ଥିର ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ହୋଇ, ବିରାଟ୍କୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା କରିଥିଲେ। ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରିବାବେଳେ, ସେ ରୁଦ୍ର ହୋଇ, ଉଦ୍ଭିଦ୍ମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା କରିଥିଲେ। ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିବାବେଳେ, ସେ ଯମ ରାଜା ହୋଇ, ସ୍ୱଧାକୁ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା କରିଥିଲେ। ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ହୋଇ, “ସ୍ୱାହା” ଧ୍ୱନି କରି, ଅନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରିଥିଲେ। ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗକୁ ବୃହସ୍ପତି ହୋଇ, “ଵଷଟ୍” ଧ୍ୱନି କରି, ଅନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରିଥିଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇଶାନ ହୋଇ, “ମନ୍ୟୁ” ଧ୍ୱନି କରି, ଅନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଜାପତି ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱାସ ଧ୍ୱନି କରି, ଅନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରିଥିଲେ। ପରମେଷ୍ଠିନ୍ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଭିତରେ, ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ୱନି କରି, ଅନ୍ନ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରିଥିଲେ। ଏହି ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ସତ୍ତାରେ ସାତଟି ପ୍ରାଣ, ସାତଟି ଅପାନ, ସାତଟି ବ୍ୟାନ ଅଛି। ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣ, ଯାହାକୁ “ଊର୍ଧ୍ୱ” କୁହାଯାଏ, ସେ ଅଗ୍ନି। ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରାଣ “ପ୍ରୌଢ଼”, ଏହା ଆଦିତ୍ୟ। ତୃତୀୟ ପ୍ରାଣ “ଅଭ୍ୟୂଢ଼”, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା। ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାଣ “ବିଭୂ”, ସେ ପବମାନ। ପଞ୍ଚମ ପ୍ରାଣ “ୟୋନି”, ସେ ଜଳ। ଷଷ୍ଠ ପ୍ରାଣ “ପ୍ରିୟ”, ସେ ଚରାଚର। ସପ୍ତମ ପ୍ରାଣ “ଅପରିମିତ”, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବ। ଏହି ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅପାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅପାନ ଅଷ୍ଟକା, ତୃତୀୟ ଅପାନ ସାମାବାସ୍ୟା, ଚତୁର୍ଥ ଅପାନ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପଞ୍ଚମ ପଦ ଉପନୟନ, ଷଷ୍ଠ ପଦ ଯଜ୍ଞ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହିପରି, ଏହି ବ୍ରାତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ମହାତ୍ମା ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।