ଏକ ସମୟର କଥା, ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଥିଲା। ସେଇ ତତ୍ତ୍ୱ ଏକ ଚିହ୍ନ ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲା, ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଏହା ମହାନ ହେଲା, ଏହା ପୁରୁଣା ହେଲା, ଏହା ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ତପସ୍ୟା ହେଲା, ଏହି ସତ୍ୟ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ମହାନ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାଦେବ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିଲେ, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାସକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ସେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରାତ୍ୟ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏକ ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କଲେ—ଏହି ଧନୁଷ୍ ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍। ସେଙ୍କର ଉଦର କଳା, ପିଠ ଲାଲ। ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାମାନେ କହନ୍ତି—ସେ କଳା ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରିୟକୁ ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବୀକୁ ଢାକିଦିଅନ୍ତି, ଲାଲ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରାତ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ, ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗତି କଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ ବୃହତ୍, ରଥନ୍ତର, ଆଦିତ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବେଶ୍ୟା, ମିତ୍ର, ଗାନଧର୍ବ, ଜ୍ଞାନ, ପୋଷାକ, ଦିନ, ମୁଣ୍ଡାସ, ରାତି, ଚୁଲି, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, କଳଙ୍କ, ରତ୍ନ, ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟତ ଦୁଇ ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ମନ ପଥ, ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଓ ପବମାନ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ, ବାୟୁ ରଥୀ, ଲଗାମ ଅଙ୍କୁଶ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଗ୍ରଗାମୀ ଥିଲେ। ଏହାକୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବ ଦିଗର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ହେଉଛନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ ଯଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, କ୍ରତୁ, ଯଜମାନ ଓ ପଶୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏଠି ଉଷା, ବେଶ୍ୟା, ମନ୍ତ୍ର, ଗାନଧର୍ବ, ଜ୍ଞାନ, ପୋଷାକ, ଦିନ, ମୁଣ୍ଡାସ, ରାତି, ଚୁଲି, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଚକ୍ର, କଳଙ୍କ, ରତ୍ନ, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ମନ ପଥ, ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଓ ପବମାନ ଚାଳକ, ବାୟୁ ରଥୀ, ଲଗାମ ଅଙ୍କୁଶ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଗ୍ରଗାମୀ ଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ଲୋକ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ ବୈରୂପ, ବୈରାଜ୍, ଜଳ ଓ ବରୁଣ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏଠି ବେଶ୍ୟା, ହାସ୍ୟ, ମଗଧ, ଜ୍ଞାନ, ପୋଷାକ, ଦିନର ମୁକୁଟ, ରାତିର ଚୁଲି, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଗତି, ଦୌଷ୍ୟ, ରତ୍ନ, ଦିନ ଓ ରାତି ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ମନ ପଥ, ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଓ ପବମାନ ଚାଳକ, ବାୟୁ ରଥୀ, ଲଗାମ ଅଙ୍କୁଶ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଗ୍ରଗାମୀ ଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ଲୋକ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ ଶ୍ୟୈତ, ନୌଧାସ, ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ସୋମ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏଠି ବିଦ୍ୟୁତ ବେଶ୍ୟା, ଗର୍ଜନ ମଗଧ, ଜ୍ଞାନ, ପୋଷାକ, ଦିନର ମୁକୁଟ, ରାତିର ଚୁଲି, ଦୁଇଟି ହରିତ, ଗତି, ଦୌଷ୍ୟ, ରତ୍ନ, ଶ୍ରୁତ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ମନ ପଥ, ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଓ ପବମାନ ଚାଳକ, ବାୟୁ ରଥୀ, ଲଗାମ ଅଙ୍କୁଶ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଗ୍ରଗାମୀ ଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ଲୋକ ଉତ୍ତର ଦିଗର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ସିଧା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଇ ଦାଁଡିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ପଚାରିଲେ—"ବ୍ରାତ୍ୟ, କାହିଁକି ଦାଁଡିଛ?" ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଆସନ ଆଣ।" ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାତ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଆସନ ନେଇ ଆସିଲେ। ସେହି ଆସନର ଦୁଇଟି ଚକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ବସନ୍ତ ଥିଲା, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ଶରତ୍ ଓ ବର୍ଷା ଥିଲା। ବୃହତ୍ ଓ ରଥନ୍ତର ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ, ଯଜ୍ଞାୟଜ୍ନିୟ ଓ ବାମଦେବ ପାଖରେ ଥିଲେ। ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ଆଗୁଆ ତାନା, ଯଜୁସ୍ ଅନ୍ୟ ଦିଗର ତାନା, ବେଦ ଆବରଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଉପଧାନ, ସାମ ଆସନ, ଉଦ୍ଗୀଥ ଆଧାର ହେଲା। ବ୍ରାତ୍ୟ ସେହି ଆସନ ଉପରେ ବସିଲେ। ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଗତିବାହନ ହେଲେ, ଇଚ୍ଛା, କାମନା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ହେଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସେବକ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଭୂମି, ଅଗ୍ନି, ଔଷଧ, ବୃକ୍ଷ, ଅରଣ୍ୟବୃକ୍ଷ ଓ ଘାସ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ ସତ୍ୟ, ଋତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିଗକୁ ଯିବାବେଳେ ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁସ୍ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ମହାନତ୍ୱ ଧାରଣ କରି ଗଛ ରୂପେ ପୃଥିବୀର ସିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ହେଲେ। ପ୍ରଜାପତି, ପରମେଷ୍ଠି, ପିତା, ପିତାମହ, ଜଳ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ବର୍ଷା ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବଳୟିତ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ଜଳ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବର୍ଷା ତାଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଯଜ୍ଞ, ଲୋକ, ଅନ୍ନ ଓ ଭୋକ୍ତା ତାଙ୍କୁ ବଳୟିତ କଲେ। ସେ ଶାସନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ର ରୂପେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଲୋକ, ବନ୍ଧୁ, ଅନ୍ନ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ଉପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ଲୋକ, ବନ୍ଧୁ, ଅନ୍ନ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କଲେ। ସଭା, ସମିତି, ସେନା ଓ ସୁରା ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ସଭା, ସମିତି, ସେନା ଓ ସୁରା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ସହିତ ବ୍ରାତ୍ୟ ଯଦି ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରତି ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି କଲେ କ୍ଷତ୍ରିୟର ଶକ୍ତି କମେ ନାହିଁ, ରାଜ୍ୟ କମେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ କ୍ଷତ୍ର ଉଠିଲେ, କହିଲେ—"କିଏ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ?" ବ୍ରହ୍ମା ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ଭାବେ, କ୍ଷତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମା ବୃହସ୍ପତି ଭାବେ, କ୍ଷତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ପୃଥିବୀ ବୃହସ୍ପତି, ଆକାଶ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷତ୍ର। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ଅର୍ଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ବୃହସ୍ପତି ଭାବେ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ମହାତ୍ମା ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି।