ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୋମ ଦ୍ୱାରା ମହା ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ବଳବତୀ ହୁଏ। ଏହି ତାରାମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ, ସୋମ ମଧ୍ୟସ୍ଥାନରେ ବିରାଜିତ। ଯିଏ ସୋମ ପାନ କରେ, ସେ ଭାବେ ଯେ ଶସ୍ୟ ଚାପି ସୋମକୁ ଉପଭୋଗ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେ ସୋମକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ସୋମକୁ କେହି ମର୍ତ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତୁମକୁ ପାନ କରନ୍ତି, ସୋମ, ସେଠାରୁ ତୁମେ ପୁଣି ଭରିଯାଉଛ; ବାୟୁ ସୋମଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ମାସମାନେ ତାଙ୍କର ଆକୃତି। ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ବର୍ହିଷ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ସୋମ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଶିଳାମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କେହି ମର୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରିପାରେ ନାହିଁ। ସୂର୍ୟା ତାଙ୍କର ବର ବାଛିଲେ, ସେବେଳେ ଶୟନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲା, ଚକ୍ଷୁ ଉଞ୍ଜଳନ ଥିଲା, ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଓ ପୃଥିବୀ ଆବରଣ ହୋଇଥିଲେ। ରୈଭ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତିକାରୀ ଥିଲେ, ନାରାଶଂସୀ ବିଶ୍ରାମାସନ ପତ୍ରିଲେ। ସୂର୍ୟାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଗୀତରେ ଶୋଭିତ, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା। ସ୍ତୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସିଢି ଥିଲେ, କୁରୀରା ଛତା, ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଆବରଣ; ସୂର୍ୟା ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଅଗ୍ନି ନାୟକ ଥିଲେ। ସୋମ ବରଯାଚକ ହେଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ହେଲେ; ସୂର୍ୟା, ବର ପାଇଁ ସ୍ତୁତିତ, ସବିତା ମନ ଦ୍ୱାରା ଦାନ କରିଥିଲେ। ସୂର୍ୟାଙ୍କର ମନ ଅକ୍ଷ ଥିଲା, ଦିଗ୍ ଆବରଣ; ଦୁଇଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୃଷଭ ଯୋଗାଯୋଗ ଜନ୍ତୁ ଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ୟା ତାଙ୍କର ବରଙ୍କୁ ଯାଉଥିଲେ। ଦୁଇ ଗାଈ, ଋଚ୍ ଓ ସାମନ୍ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ, ତୁମର ଗୀତ ଭାବରେ ଆସିଥିଲେ; ତୁମର କାନ ଚକ୍ର, ଆକାଶରେ ପଥ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଥିଲା। ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ର ଘୂରୁଛି, ଅକ୍ଷ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିସ୍ଥାପିତ; ସୂର୍ୟା ମନ-ନିର୍ମିତ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ବରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଯାଉଛନ୍ତି। ସବିତା ସୂର୍ୟା ପାଇଁ ଯୋଗାଯୋଗ ଜନ୍ତୁ ପ୍ରେରଣା କଲେ; ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଗାଈମାନେ ବଳିଦାନ ହୁଏ, ଫାଲ୍ଗୁନୀରେ ସେମାନେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ ତିନି ଚକ୍ର ରଥରେ ସୂର୍ୟାଙ୍କୁ ବାଛିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଏକ ଚକ୍ର କେଉଁଠି ଥିଲା, ଯୋକ୍ କେଉଁଠି ରଖିଥିଲେ? ଯେତେବେଳେ ତୁମେ, ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନାଥମାନେ, ସୂର୍ୟାକୁ ବାଛିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି କଥା ଜାଣିଥିଲେ; ପୂଷଣ, ପୁତ୍ର, ବାପାଙ୍କୁ ବାଛିଲେ। ସୂର୍ୟା, ତୁମେ ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଋତୁଅନୁସାରେ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଚକ୍ର କେବଳ ବିଦ୍ୱାନ ଜାଣନ୍ତି। ଆମେ ଆର୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ, ସୁମିତ୍ର ବନ୍ଧୁ, ବିବାହର ଜ୍ଞାତା; ଏକ ଶଶା ଯେପରି ତାହାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସେଠାରୁ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ଭଲ ଭାବରେ ବନ୍ଧିତ, ହରାଇବା ନୁହେଁ; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ଦୟାଳୁ, ଭଲ ସନ୍ତାନରେ ଅନୁଗୃହୀତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ବରୁଣଙ୍କର ପାଶରୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସବିତା, ଦୟାଳୁ, ବନ୍ଧିଥିଲେ; ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ, ସୁକୃତିର ଲୋକରେ, ଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ସୁଖୀ ହେଉ। ଭାଗା ତୁମର ହାତ ଧରି ଏଠାକୁ ଆଣୁ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କର ରଥରେ ତୁମକୁ ଆଗକୁ ନେଉ; ଘରକୁ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କର, ସଭାରେ ଧୀର ଭାବରେ କଥା କହ। ଏଠାରେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ ବଢ଼ିବ, ଏହି ଘରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ରକ୍ଷା କର; ପତି ସହ ତୁମର ଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କର, ତାପରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ସଭାରେ ଧୀର କଥା କହ। ଏଠାରେ ରୁହ, ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉନାହିଁ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ଉପଭୋଗ କର; ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହ ଖେଳିବା, ଆନନ୍ଦ ଓ କୁଶଳରେ ଅନୁଗୃହୀତ ହେବା। ଏହି ଦୁଇ ସନ୍ତାନ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଛନ୍ତି, ଖେଳିବା ଭାବେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଗୋଟିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଦେଖେ, ଅନ୍ୟଟି ଋତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ, ତୁମେ ପୁନଃ ପ୍ରକଟ ହୁଅ। ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ହେଉଛ, ଦିନର ଚିହ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରଥମେ ଉଷା ସହ ଆସ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମୀ ହେଉ। ବିରୋଧର ମୂଳକୁ ଦୂର କର, ଧନ ପ୍ରାଚାର୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କର; କ୍ରିୟାର ମାର୍ଗରେ ଏକତା ହୋଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଅନର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆସକ୍ତି ଅନ୍ଧକାର ଓ ରକ୍ତ ହୁଏ, ଏହା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁବୃନ୍ଦ ବଢ଼େ, ପତି ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼େ। ଦେହ ଅନୁଚିତ ହୁଏ, ଦୁଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ; ଯେତେବେଳେ ପତି ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକିଥାଏ। ଆଶା, ଶାସନ, ଏବଂ ଦୃଢ଼ କଟାକଟି—ଏହି ସୂର୍ୟାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖ; ପୁରୋହିତ ଏହାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏହା ଶୁଷ୍କ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ମଜ୍ଜା ନଥିବା ଅସ୍ଥି ପରି, ବିଷ ପରି—ଏହା ଦିଆଯିବା ନୁହେଁ; ଯେ ସୂର୍ୟା ବିଧି ଜାଣେ, ସେହି ପୁରୋହିତ ହିଁ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଅଶୁଭ କୁ ଦୂର କରେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ପୁରୋହିତ; ଯିଏ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭାର୍ଯ୍ୟା କ୍ଷତି ଭୋଗନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ସୂଭାଗ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅମୃତତା ଏକତ୍ର କର, ବିବାହରେ ଯେପରି କୁହାଯାଏ; ହେ ପ୍ରାର୍ଥନାର ନାଥ, ପତିକୁ ତାଙ୍କରେ ପ୍ରିୟ କର, ଚମତ୍କାର ସଙ୍ଗୀନୀ ଏହି କଥା କହୁନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ରୁହ, ଅନ୍ୟଠାକୁ ଯାଅନାହିଁ; ଏହି ଗାଈମାନେ ସନ୍ତାନ ସହ ବଢ଼ନ୍ତୁ; ସୂର୍ୟାର ଯାହା କିଛି ଶୁଭ, ସୋମଙ୍କର ତେଜ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ତୁମପ୍ରତି ମନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଗାଈମାନେ ସନ୍ତାନ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ, ସେ ଦେବତାମାନେର ଭାଗ କମାନ୍ତୁ ନାହିଁ; ପୁଷଣ ଓ ସମସ୍ତ ମାରୁତମାନେ, ଧାତୃ ଓ ସବିତା ତାଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ମାର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସିଧା ଓ ସତ୍ୟ ହେଉ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧୁମାନେ ଆମକୁ ବାଛିବାକୁ ଆସନ୍ତି; ଭାଗା, ଆର୍ୟମାନ, ଧାତୃ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ତେଜ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେ କ୍ଷେପାଟିରେ କିମ୍ବା ମଦ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ତେଜ ଅଛି, ହେ ଅଶ୍ୱିନୀ, ସେହି ତେଜ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।