ଏକ ପବିତ୍ର ଉପାସନାର ଦୃଶ୍ୟରେ, ଭକ୍ତ ଭଗବତ୍ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରିଛନ୍ତି—“ମୋତେ ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋ ଉପରୁ ଦୃଷ୍ଟି ହଟାନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ସେ ଭଗବତ୍ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିର ଭାବରେ ଉପାସନା କରିଛନ୍ତି—ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, କୀର୍ତି, ଚମକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ; ଜଳ, ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିର ଉପାୟ ସହ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଜଳ, ଲାଲ ଉଷା, ଚାନ୍ଦ୍ରମୟ ରାଜ୍ୟ, ଶକ୍ତିର ଉପାୟ ସହ ଭଗବତ୍ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରାଯାଉଛି। ଭଗବତ୍ତାଙ୍କୁ ବିଶାଳ, ବ୍ରହତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଉପାସନା କରାଯାଉଛି। ସେ ଆଲୋକମୟ, ବିଶିଷ୍ଟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଗତ ଭାବରେ ଉପାସନା କରାଯାଉଛି। ନିଜର ଭଗବତ୍ତା ଭଲ ଆତ୍ମା, ଦାନଶୀଳ ଆତ୍ମା, ଏକତାର ଆତ୍ମା, ଉଦ୍ୟମୀ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ବନ୍ଦନା କରାଯାଉଛି। ପୁନଃ, ଭକ୍ତ ଭଗବତ୍ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି—“ମୋତେ ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋ ଉପରୁ ଦୃଷ୍ଟି ହଟାନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ସେ ଆହାର, ପାନ, କୀର୍ତି, ଚମକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭୂମି ତଥା ଆକାଶର ବର୍ଣ୍ନନା ଆସିଛି—ଭୂମି ତଥ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ, ଆକାଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ; ଆଦିତ୍ୟ ଋତରେ ଦୃଢ଼, ସୋମ ଦେବତା ଶ୍ରୀ ମଣ୍ଡଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୋମ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ମହାନ; ତାରାମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ସୋମ ବିଶିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି। ଯେଉଁ ଜଣେ ପିତା ସୋମ ପାନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଭାବନା କରନ୍ତି ଯେ ସୋମ ପିଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣା ସୋମ ଏହି ଲୋକରେ କେହି ଖାଇନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସୋମ ପିତା ଯାଉଛି, ତାହାପରେ ସୋମ ପୁନଃ ପୂରଣ ହୁଏ; ଭାୟୁ ସୋମର ରକ୍ଷକ, ମାସ ତାହାର ଆକୃତି। ସୋମ ଆବରଣରେ ରକ୍ଷିତ, ବର୍ହିଷ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ହୁଏ; ସୋମ ପାଥର ଶବ୍ଦକୁ ଶୁଣୁଛି, ଏହି ଲୋକରେ କେହି ଏହାକୁ ଖାଇନାହିଁ। ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବିବାହ ଦୃଶ୍ୟ ଆସିଛି—ସୂର୍ୟା ତାଙ୍କ ପତିକୁ ଚୟନ କରିବାବେଳେ ଦିବ୍ୟ ଶୟନ, ଚକ୍ଷୁ ଅଞ୍ଜନ, ଦିବ୍ୟ ଆବରଣ ରହିଥିଲା। ରୈଭ୍ୟା ସେବକ ଭାବେ, ନାରାଶଂସୀ ଆସନ ବିଛାଇଥିଲେ; ସୂର୍ୟାଙ୍କ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଗୀତରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ବାହାରିଗଲା। ଷ୍ଟୋତ୍ର ଚାଲିବା ପଦ, କୁରୀର ଛାତା, ଛନ୍ଦ ଆବରଣ; ସୂର୍ୟା ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନ୍ସ୍ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନି ନେତୃତ୍ୱ କଲେ। ସୋମ ପ୍ରସ୍ତାବକାରୀ ହେଲେ, ଅଶ୍ୱିନ୍ସ୍ ସ୍ରେଷ୍ଠ; ସୂର୍ୟାଙ୍କ ପତି ପାଇଁ ସ୍ତୁତି ହେବାବେଳେ ସବିତୃ ମନ ଦ୍ୱାରା ଦେଲେ। ସୂର୍ୟାଙ୍କ ମନ ଏକ୍ସଲ, ଆକାଶ ଆବରଣ; ଦୁଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୃଷ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯୋଗାଯୋଗ କଲେ। ଦୁଇ ଗାଉଁ, ଋଚ୍ ଓ ସାମନ୍ ଦ୍ୱାରା, ଚାନ୍ତ ଭାବରେ ଆସିଲା; ତାଙ୍କ କାନ ପହିଁ ଚକ୍ର, ଆକାଶର ମାର୍ଗ ଚଳନ୍ଶୀଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଶ। ସୂର୍ୟାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ର ଚଳିଏ, ଏକ୍ସଲ ଦୃଢ଼; ସୂର୍ୟା ମନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି ପତି ପାଇଁ ଯାଉଛି। ସବିତୃ ଦୃଢ଼ ବୃଷ ପଠାଇଲେ; ମଘା ତାରାରେ ଗାଉଁ ବଧ, ଫାଲଗୁନୀରେ ଯୋଗ। ଅଶ୍ୱିନ୍ସ୍ ତିନି ଚକ୍ରର ରଥ ନେଇ ସୂର୍ୟା ପାଇଁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ଏକ ଚକ୍ର କେଉଁଠି ଥିଲା, ଯୋକ କେଉଁଠି ରଖିଲେ? ସୂର୍ୟାଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ଦେବତାମାନେ ଜାଣିଥିଲେ, ପୂଷଣ ପୁତ୍ର ପିତାକୁ ଚୟନ କଲେ। ସୂର୍ୟାଙ୍କ ଦୁଇ ଚକ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଋତୁ ଅନୁସାରେ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏକ ଲୁଚିଥିବା ଚକ୍ର କେବଳ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜାଣନ୍ତି। ଏଠାରେ ଆର୍ୟମାନ୍, ଭଲ ମିତ୍ର, ବିବାହ ଜ୍ଞାତାକୁ ଉପାସନା କରାଯାଉଛି; ଉପମା ଦିଆଯାଉଛି—ଏକ ଶଶା ନିଜ ବନ୍ଧୁ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାଏ, ତେଣୁ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି, ଅନ୍ୟଠାରୁ ନୁହେଁ। ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି, ଭଲ ବନ୍ଧୁ, ହରାଇ ଯିବ ନୁହେଁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି, ଭଲ ପୁତ୍ର ସହ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଉ। ଭାରୁଣଙ୍କ ଫାନ୍ଦ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି, ସବିତୃ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ଯାହା ଆପଣକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ; ତଥ୍ୟର ଗର୍ଭରେ, ଭଲ କାମର ଲୋକରେ, ଶକ୍ତି ଓ ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ଖୁସି ରୁହନ୍ତୁ। ଭାଗା ହାତ ଧରି ନେଇଯିବେ, ଅଶ୍ୱିନ୍ସ୍ ରଥରେ ଆଗେଇ ନେଇଯିବେ; ଘର ଯାଇ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ରୁହନ୍ତୁ, ସଭାରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ କଥା କହନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନମାନେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତୁ, ଏହି ଘରରେ ଅଗ୍ନି ରଖିବାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ; ତୁମ ଶରୀରକୁ ପତି ସହ ଛୁଆନ୍ତୁ, ପରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ ସଭାରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ କଥା କହନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ, ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବେ ନାହିଁ, ଜୀବନର ଦୀର୍ଘ ଅଂଶ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ; ପୁତ୍ର, ନାତିଙ୍କ ସହ ଖେଳିବା, ଆନନ୍ଦ ରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ହେବେ। ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ, ଏଠାରୁ ଏଠାକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗତି କରନ୍ତି, ଖେଳି ଏ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ଏକ ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନଜର ଦେଉଛି, ଅନ୍ୟଟି ଋତୁକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ, ତୁମେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉଛ। ପ୍ରତି ଦିନ ନୂତନ ହେଉଛ, ଦିନର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରଥମ ଉଷାରେ ଆସିବ; ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଂଶ ବଣ୍ଟିବ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଗି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ଅସମ୍ମିଳନର ମୂଳ ହଟାନ୍ତୁ, ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧନ ବଣ୍ଟନ୍ତୁ; ରିତିର ମାର୍ଗରେ ଏକତା ହୋଇ, ଜନାନୀ ପତିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଅନ୍ୟାୟ କାମର ଆସକ୍ତି ଅନ୍ଧା ଓ ଲାଲ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ; ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ ବୃଦ୍ଧି, ପତି ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧିଯାଉଛି। ଶରୀର ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ଦୂଷିତ; ପତି ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଜନାନୀର ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକିଲେ। ଆଶା, ଶାସନ, ଏବଂ ଦୁଃଖଦ ଚ୍ଛେଦନ—ସୂର୍ୟାଙ୍କ ଏହି ରୂପ ଦେଖନ୍ତୁ; ପୁରୋହିତ ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଏହି ଶୁଷ୍କ, କଟୁ, ମଜ୍ଜା ନଥିବା ହାଡ଼, ବିଷ ଭଳି; ଏହା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସୂର୍ୟା ବିବାହ ଜାଣିଥିବା ପୁରୋହିତ ମାତ୍ର ଜନାନୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଅନିଷ୍ଟ ଦୂର କରିବାକୁ ସେଇ ପୁରୋହିତ ଯୋଗ୍ୟ, ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା; ଯେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ ବିଧି ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା ପୁରୋହିତ ଯେଉଁଥିରେ ଜନାନୀ ଦୁଃଖ ଭୋଗେ ନାହିଁ।