ଏହି ପବିତ୍ର ଅଥର୍ବବେଦର ମହାନ୍ତି ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକୁ ଏକ ଉତ୍କଟ ଓ ଦୃଢ଼ ଗାଥାରେ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପ୍ରୟାସ କରିବି। ଏଠାରେ କୁହାଯାଉଛି—ଏଠି ଅଷ୍ଟମ, ନବମ କିମ୍ବା ଦଶମ କୌଣସି ଗଣନା ନାହିଁ; ସେ ଏକାଉଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ଅଜୀବ ଜଗତକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଣ୍ଗ ଅଟୁଟ ଅଛି। ସେ ଏକମାତ୍ର ଧାରକ, ଏକା ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଏକା ଧାରକରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତପ, କୀର୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଜଳ, ଆକାଶ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତ ବିଦ୍ୟମାନ। ଯେଉଁଠି ଯାହା ହୋଇଛି, ଯାହା ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆନନ୍ଦ, ସ୍ୱର୍ଗ, ହୋମ—ସମସ୍ତ ଏହି ଏକା ଦେବତାରେ ବିଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଏକା ଧାରକ ଦେବତାକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ, ଅମୃତ୍ୟୁ, ଅତଳ, ଦେମନ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାଧିର ଧାରକ। ଏହି ରୁଦ୍ର ଧନର ଦାତା, ପୃଥିବୀର ନାଥ; ବିଦ୍ୱତ୍ସମ୍ମାନ ଓ "ଵଷଟ୍" ଉଚ୍ଚାରଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ଚାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଛି। ସେ ଦିନରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଦିନ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ସେ ରାତିରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ରାତି ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ମଧ୍ୟକାଶ, ପବନ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଋଗ୍ମନ୍ତ୍ର, ଯଜ୍ଞ—ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମିଲା। ସେ ଯଜ୍ଞ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର; ଏହି ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଅଟୁଟ ଅଛି। ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ବିଜୁଳି ଚମକାନ୍ତି, ପଥର ଫିଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି। ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେମନ—ଯେଉଁ ଦିନିକି ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁ ଉପଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁ ପ୍ରଜା ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ଉପକୃତି। ମଘବନ୍, ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଏକ ଶତ ରୂପର ବିଶାଳତାରେ ବିସ୍ତାରିତ। ତୁମର ବନ୍ଧନ ଶତ ହଜାର ରୂପରେ ବିଧିତ, ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ କୁ ବାନ୍ଧିଥିବା। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବାର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ତୁମେ ବିରୋଧ, ଶକ୍ତିର ନାଥ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର—ଏପରି ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ମୋତେ ଦେଖ, ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଦେଖନିଅ। ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, କୀର୍ତି, ତେଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜରେ, ଜଳ, ଶକ୍ତି, ଶାସନରେ—ଏପରି ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁ। ଜଳ, ଲାଲ ଉଷା, ଚାନ୍ଦ୍ରମୟ ଲୋକ, ଶାସନରେ—ଏପରି ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁ। ବିସ୍ତୃତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକରେ—ଏପରି ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁ। ତୁମେ ଭଲ ଆତ୍ମା, ଦାନଶୀଳ, ଏକତା ଓ ପ୍ରୟାସର ଆତ୍ମା—ଏପରି ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ମୋତେ ଦେଖ, ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଦେଖନିଅ। ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, କୀର୍ତି, ତେଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜରେ—ଏପରି ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁ। ଅନ୍ତେ, ପୃଥିବୀ ସତ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଆକାଶ ସୂର୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ; ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଋତରେ ଉପସ୍ଥିତ, ସୋମ ଦିବିରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହିପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଏକତାର ଗାଥା, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି, ଦେବତା, ତତ୍ତ୍ୱ ଏକା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧାରକରେ ବିଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ବନ୍ଦନା।