ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା। ଆଦିରେ, ମାରୁତମାନେ ଏକ ଗୁଛିଆ ଦଳ ଭଳି ଆସନ୍ତି। ମହେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଆକାଶର କିରଣମାନେ ଉଠାଇ ନେଇଯାନ୍ତି, ସେ ଏକ ଆବରଣରେ ଆଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ନଅଟି ପାତ୍ର ଅଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ପାତ୍ର ନଅଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଅପ୍ରାଣୀ, ସବୁ ଉପରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ସେ ଏକମାତ୍ର, ସମସ୍ତ ଭାର ବହନ କରୁଥିବା ଦେବତା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଏକମାତ୍ର ଭାରବାହକ ଭଗବାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମହିମା, କୀର୍ତ୍ତି, ଜଳ, ଆକାଶ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତଜ୍ଜ୍ୱଳ୍ୟ, ଅନ୍ନ ଓ ଯାହା ଭୋଜନ ହୁଏ—ଏସବୁ ତାଙ୍କର ଅଂଶ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଏକମାତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ରହିଛି, ସେଠି ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚମ କୌଣସି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏନାହିଁ। ଏଠି ଷଷ୍ଠ, ସପ୍ତମ, ଅଷ୍ଟମ, ନବମ କିମ୍ବା ଦଶମ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ। ସେ ସମସ୍ତ ଉପରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ସେ ଏକମାତ୍ର, ସମସ୍ତ ଭାର ବହନ କରୁଥିବା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମ, ତପ, କୀର୍ତ୍ତି, ଜଳ, ଆକାଶ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତଜ୍ଜ୍ୱଳ୍ୟ, ଅନ୍ନ ଓ ଯାହା ଭୋଜନ ହୁଏ—ଏସବୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ। ଯାହା ହୋଇଛି, ଯାହା ହେବ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆନନ୍ଦ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଦାନ—ଏସବୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଛି। ଯେଉଁଜଣେ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ, ଅମୃତତ୍ୱ, ଅନ୍ତରାଳ ଓ ଦାନବ ହେବେ। ସେହି ରୁଦ୍ର ଧନ ଦେଇଥିବା, ପୃଥିବୀର ସ୍ୱାମୀ; ବିଦ୍ୟା ଓ ମହିମା ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ‘ଵଷଟ୍’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ନିୟମ ଚାହାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଦିନରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦିନ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ରାତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାତି ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ମଧ୍ୟଖଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମଧ୍ୟଖଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ଯଜ୍ଞ—ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ଏହି ସମସ୍ତର ଉତ୍ସ ଓ ସ୍ୱରୂପ। ସେ ଯଜ୍ଞ ନିଜେ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର, ଏହି ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ଅନ୍ସିତ। ସେ ଗଜ୍ଜନ କରନ୍ତି, ତଡିତ୍ ହେବା, ପାଥର ନিক্ষେପ କରିବା—ସେଠି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ। ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଦାନବ, ଉଦ୍ଭିଦ ଉପରେ କି କରିବେ, ବର୍ଷା କିମ୍ବା ବଢିଥିବା ସନ୍ତାନ—ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ମଘବାନ୍, ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶତ ସ୍ୱରୂପ ଭଳି ବିସ୍ତୃତ। ତୁମର ବନ୍ଧନ ଶତ ହଜାର ବନ୍ଧନ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅବିଚଳିତ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ବଡ଼, ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ବଡ଼ ହେଉ। ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ, ଶତ୍ରୁତାଠାରୁ ବଡ଼ ହେଉ। ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍, ଏହିପରି ଆମେ ତୁମକୁ ଉପାସନା କରୁଛୁ।