ଏହି ଉଚ୍ଚତମ ସଂହତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ସେଠାରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ଘଉଁ ଧାରିବାଏଁ, ଘୃତ ଦେଇ ଅଭିଷେକ କରିବାଏଁ କହାଯାଉଛି—ଏହି ଅଂଶ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏହି ଧନ, ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ଜମାପୂଜିକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଉଛି। ଏହା ଜୁଆ ରେ, ବିବାଦ ରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ସମୟରେ ଆମେ ଏହାକୁ ଅପଚୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ରନ୍ଧି, ମୁଁ ଦେଉଛି, କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର; ଜନ୍ମରେ ଜନାନୀ ଦୟାପରାୟଣ। ନୂତନ ଜଗତ ଜନ୍ମେ, ପୁତ୍ର ହେଉଛି; ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ, ବୟସରେ ଅଗ୍ରଗତି କର। ଏଠାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ; ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ କିଛି ମାପି ଆସୁନାହିଁ। ଥିବା ପାତ୍ର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ରନ୍ଧାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପୁଣି ରନ୍ଧୁଥିବା ପାଖକୁ ଫେରେନାହିଁ। ଆମେ ପ୍ରେମିକ ପାଇଁ ପ୍ରେମିକୀ ତିଆରି କରିବା; ଯେଉଁମାନେ ଘୃଣା କରନ୍ତି ସେମାନେ ଚାହିଲେ ଚାଲିଯାଉ। ରସ୍ସୀରୁ ମୁକ୍ତ ଗାଈ ତାଙ୍କର ବଛା ସହିତ ଏହି ପୁରୁଷ ଲୋକରୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରୁ। ଅଗ୍ନିମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି; ଗଛ ଓ ନଦୀର ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିବା ଜଣେ ଅଛନ୍ତି। ଯେତେ ଦେବତା ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ସେମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଆଲୋକ ଏବଂ ଆହାର ରୂପେ ପ୍ରକଟିତ। ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ତ୍ୱଚା, ସମସ୍ତ ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଅଦଗ୍ଧ ରୂପରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ରାଜତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଜକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କର; ଏହି ପୋଶାକ ହେଉ ଆନନ୍ଦର ମୁହଁ। ତୁମେ ଜୁଆ ରେ, ବିବାଦ ରେ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମିଥ୍ୟା କହ, ସେସବୁ ଏକଇ ତନ୍ତୁରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତା ଏହିଠାରେ ଶମିତ ହେଉ। ବର୍ଷା ସହିବା, ଜଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କର; ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କର ଚର୍ମ, ଧୂଆଁ ଉତ୍ପନ୍ନ କର। ସମସ୍ତତ୍ର ପ୍ରସାରିତ, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତ, ଭଲ ଆସନ ନେଇ, ଏହି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ସ୍ୱର୍ଗ ଶରୀରକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ତିଆରି କରିଛି, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ। କଳାକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଆବାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଯାହା ଲାଲ, ତାହାକୁ ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଅଗ୍ନି ଭଗବାନ, କଳା ରକ୍ଷକ, ଆଦିତ୍ୟ, ବାଣଧାରୀଙ୍କୁ ଏହା ଅର୍ପିତ। ସେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ, ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଭାଗ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାହା ଆମକୁ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁରେ ନେଇ ନଯାଉ; ସେ ତାହାକୁ ଆଲଗା କରିଦିଅନ୍ତୁ, ଆମେ ପକ୍ୱତା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭଗବାନ, ବକ୍ର ଶାସକ, ଯମ, ବାଣଧାରୀଙ୍କୁ ଏହି ଅର୍ପଣ। ତାଙ୍କୁ ଆମ ସୁରକ୍ଷା ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ବରୁଣ ଭଗବାନ, ବିଭାଜକ, ଖାଦ୍ୟର ରକ୍ଷକ, ବାଣଧାରୀଙ୍କୁ ଏହି ଦାନ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ସୋମ ଭଗବାନ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ରକ୍ଷକ, ବାଣଧାରୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ। ନିଶ୍ଚଳ ଦିଗରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ, କଳାଗ୍ରୀବ ରକ୍ଷକ, ଔଷଧୀମାନେ, ବାଣଧାରୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ। ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗରେ, ବ୍ରିହସ୍ପତି ଭଗବାନ, ଧଳା ରକ୍ଷକ, ବର୍ଷାଦାୟକ ବାଣଧାରୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗର ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ, ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଭାଗ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାହା ଆମକୁ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁରେ ନେଇ ନଯାଉ, ଆମେ ପକ୍ୱତା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ଏଠାରେ କହାଯାଏ, “ମୁଁ ଦେଉଛି”—ଏମିତି କହି ଗାଈର ଉପଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଗାଈ ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶବୃଦ୍ଧିରେ ଫଳବତୀ ହୁଏ। ଜଣେ ଜଣେ ପ୍ରଜା ପାଇଁ ଗାଈ କିଣନ୍ତି, ଏବଂ ଗୋଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବଗୋମାତା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏନାହିଁ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗାଯାଏ, ପୁଛ ଛେନା ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗାଯାଏ, ଘର ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ, ଏବଂ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଗାଈ ତାଙ୍କର ମୂଳରୁ ରକ୍ଷକକୁ ଖୋଜିପାଉଛି; ଏହିପରି ଗାଈର ତତ୍ତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ପାଦର ମୂଳରୁ ‘ବିକ୍ଳିନ୍ଦୁ’ ନାମ ମିଳିଥାଏ; ମୁଁହ ଦ୍ୱାରା ଘ୍ରାଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ନାମହୀନ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଗାଈର କାନ ଝିନ୍ଦିଥାଏ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ। ସେ ଚିହ୍ନ ଦେବାକୁ ଚାହେ, କିନ୍ତୁ ଯୁବକ ନିଜ ଅଂଶ ଦାବି କରେ। ଯେତେବେଳେ କେହି ମଜା ପାଇଁ ଗାଈର ଛୋଟ ଛାଣ୍ଡକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ବଛା ମରିଯାଏ, ଓ ନରସିଂହ ସନ୍ତାନକୁ ହତ୍ୟା କରେ। ଯେତେବେଳେ ଗହଳୁ ରକ୍ଷକର କେଶ ଖାଏ, ପୁଅମାନେ ମରିଯାନ୍ତି, ଓ ନାମହୀନ ଲୋକଙ୍କୁ ରୋଗ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଦାସୀ ଗାଈର ଗୋବର ଖାଏ, ତେବେ ଅକୃତିମାନ୍ୟ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ଏହିପରି ପାପ ରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ। ଗାଈ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତେଣୁ ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଦାନରେ କହାଯାଏ, “ସେ ନିଜର ରକ୍ଷକ।” ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗାଈ ଆଣିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଗାଈକୁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ କହାଯାଏ; ଯେଉଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କରେ। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବଗୋମାତା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏନାହିଁ, ସେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଗାଈ ଅଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଚାହେ, ସେ ଅପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ, ଓ ଚାହିଥିବାକୁ ଦିଏନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ଧନ ରଖାଯାଏ, ସେପରି ଗାଈ; ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଈ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ନିଜ ଅଂଶ ଖୋଜନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କେହି ଜିତିନେବେ ବୋଲି ଭାବି, ଏହା ତାଙ୍କର ନିୟମ। ତିନି ବର୍ଷ ଅପରିଚିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଗାଈ ଘୁରିବା ଦିଅ, ଅଜଣା ରୋଗ ଧାରଣ କର; ଓ ନାରଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଈକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ, ତେବେ ସେ ଆସିବ। ଯେଉଁ ଗାଈକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରେ, ଭବ ଓ ଶର୍ବ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଧରନ୍ତି।