ଏକ ସମୟର କଥା, ସମସ୍ତ ବଳି, ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟାମାନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶେଷ ଅଂଶରେ ବିଳୀନ ହୋଇଥିଲେ। ରାଜସୂୟ, ବାଜପେୟ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଳିମାନେ, ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶରେ ଥିଲେ; ଅର୍କ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ବଳି, ଜୀବନ୍ତ ବର୍ହିଷ୍ମାନେ, ସେଠାରେ ବିଳୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପନ, ଦୀକ୍ଷା, ଚିହ୍ନିତ ଛନ୍ଦମାଳା, ହାରାଇଯାଇଥିବା ବଳି ଏବଂ ସତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବଷଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା, ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ, ଶୁଭ କର୍ମ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏକରାତ୍ରିକ, ଦ୍ୱିରାତ୍ରିକ, ତୁରନ୍ତ, ପୁନରାବୃତ୍ତି, ଉକ୍ଥ୍ୟ ବଳି, ବୁନା ଏବଂ ବିଛାଇଦିଆଯାଇଥିବା ବଳିମାନେ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ବିଲିନ ହୋଇ ଯଜ୍ଞର କଣା ଚିହ୍ନାଯାଉଥିଲା। ଚାରିରାତ୍ରିକ, ପଞ୍ଚରାତ୍ରିକ, ଷଡ୍ରାତ୍ରିକ, ସୋଳ ଏବଂ ସତରାତ୍ରିକ ବଳିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଅମୃତତ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ପ୍ରତୀହାର, ସମାପନ, ସର୍ବଜିତ୍, ବିଜୟୀ, ସାହ୍ନ, ଅତିରାତ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶାହ ବଳିମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଏବଂ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି। ସତ୍ୟ, ନମ୍ରତା, ସୁରକ୍ଷା, ହବି, ଅମୃତତ୍ୱ, ବଳ; ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ସମସ୍ତ ଆଶା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଛକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ। ନବ ଭୂମି ଏବଂ ସମୁଦ୍ର, ଆକାଶରେ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ତେଣୁ ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଏବଂ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ହବି, ବିଷୁବ, ଗୁପ୍ତ ବଳିମାନେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଅଛି; ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତକୁ ବହନ କରେ, ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟିର ପିତା। ପିତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅବଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରାଣ, ପୌତ୍ର, ପର୍ଦାଦା; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଭାବେ ରହନ୍ତି, ଭୂମିର ବୃଷଭ, ଅଜୟ। ଋତ୍, ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ସ୍ୱାଧୀନତା, ପ୍ରୟାସ, ଧର୍ମ, କର୍ମ; ଯାହା ହୋଇଛି ଏବଂ ଯାହା ହେବ, ଅବଶିଷ୍ଟ, ତେଜ, ଶ୍ରୀ, ଶକ୍ତିର ଶକ୍ତି। ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ଦୀପ୍ତି, ସଙ୍କଳ୍ପ, ଅଧିକାର, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ଛଅ ଋତୁ, ବର୍ଷ, ଇଡା, ଆଜ୍ଞା, ସୋମପାନ ପାତ୍ର, ହବି—ସମସ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଅଛି। ଚାରି ପୁରୋହିତ, ହୋତା, ଚତୁର୍ମାସ୍ୟ ்ୟଜ୍ଞ, ଘୋଷଣା, ବଳିମାନେ, ପୁରୋହିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ପଶୁବନ୍ଧନ, ଆବଶ୍ୟକ ହବି—ସମସ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଅଛି। ପକ୍ଷ, ମାସ, ଋତୁ, ଋତୁସମୟ, ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଗଞ୍ଜା, ଜଳର ଧ୍ୱନି, ବିଜୁଳି, ଶବ୍ଦ, ପୃଥିବୀ ଏକତ୍ରିତ। ଗୁଣ୍ଟି, ବାଲୁକା, ପଥର, ଔଷଧି, ଉଦ୍ଭିଦ, ଘାସ, ମେଘ, ବିଦ୍ୟୁତ, ବର୍ଷା—ସମସ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଏକତ୍ରିତ ଏବଂ ସଂଗୃହୀତ। ସିଦ୍ଧି, ପ୍ରାପ୍ତି, ସମାପ୍ତି, ବ୍ୟାପ୍ତି, ମହତ୍ତ୍ୱ, ବୃଦ୍ଧି, ଅତିପ୍ରାପ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଯାହା ରଖାଯାଇଛି, ଯାହା ଭଲ—ସମସ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟରେ ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣ ଶ୍ୱାସ ନେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛି—ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଛନ୍ତି। ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ସାମ ଗୀତ, ଛନ୍ଦ, ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନ, ଯଜୁର୍ବେଦ—ସମସ୍ତ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଜନ୍ମିଛି। ଶ୍ୱାସ-ନିଶ୍ୱାସ, ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରବଣ, ଅକ୍ଷୟ ଓ କ୍ଷୟଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଆନନ୍ଦ, ମୋଦ, ହର୍ଷ, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ସୁଖ, ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଜନ୍ମିଛି। ଦେବତା, ପିତୃ, ମାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା—ସମସ୍ତ ଏହି ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, କ୍ରୋଧରୁ ଇଚ୍ଛାର ଗୃହରୁ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଠାରୁ କିଏ ସନ୍ତାନ ହେଲେ, କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ, କିଏ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ? ତପସ୍ୟା ଏବଂ କର୍ମ, ଏହି ମହାସାଗର ଭିତରେ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ଦଶ ଦେବତା ଏକସାଥିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଯିଏ ସେମାନେକୁ ସ୍ୱୟଂ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଆଜି ମହାତ୍ମ୍ୟ କହିପାରିବେ। ଶ୍ୱାସ-ନିଶ୍ୱାସ, ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରବଣ, ଅକ୍ଷୟ-କ୍ଷୟ, ବିସ୍ତାର ଓ ଉଦାନ, ବାଣୀ ଓ ମନ, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ଋତୁମାନେ ଅଜନ୍ମା ଥିଲେ, ପରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର; ସେମାନେ କାହାକୁ ପ୍ରଥମ ଭାବେ ପୂଜିଲେ? ତପସ୍ୟା ଏବଂ କର୍ମ, ଏହି ମହାସାଗରରେ ଥିଲେ; କର୍ମରୁ ତପସ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ପ୍ରଥମକୁ ପୂଜିଲେ। ଯେଉଁ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା, ସେଥିରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ଯିଏ ଏହାର ନାମ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବିପାରିବେ। ଇନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସୋମ କୁଏଁଠୁ, ଅଗ୍ନି କେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ? ତ୍ୱଷ୍ଟା କେଉଁଠାରୁ ଏଲେ, ଧାତୃ କେଉଁଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ? ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମରୁ ସୋମ, ଅଗ୍ନିରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ; ତ୍ୱଷ୍ଟା ତ୍ୱଷ୍ଟାରୁ, ଧାତୃ ଧାତୃରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ଦଶ ଦେବତା, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମିଲେ—ସେମାନେ ସଂସାର ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ଦେଇ, ଏବେ କେଉଁ ଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି? ଯେତେବେଳେ ସେ କେଶ, ଅସ୍ଥି, ସିନା, ମାଂସ, ମଜ୍ଜା ସଂଗ୍ରହ କରି ଚାରିଟି ଦେଇ ଏକ ଦେହ ତିଆରି କଲେ, ସେଠିକି ସେ କେଉଁ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ? କେଶ, ସିନା, ଅସ୍ଥି କେଉଁଠାରୁ ଆଣିଲେ? କିଏ ଅଙ୍ଗ, ସନ୍ଧି, ମଜ୍ଜା, ମାଂସ କେଉଁଠାରୁ ଆଣିଲେ? ସଂଚିକା ନାମକ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ଏକତ୍ରିତ କରି, ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ଯୋଗାଉଥିବା ପରେ ଦେବତାମାନେ ମର୍ତ୍ୟ ମାନବ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଜଂଘା, ପାଦ, ଅସ୍ଥି, ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ମୁଁହ, ପିଠି, ଛାତି, ପାଶ୍ୱ—କିଏ ଏହାକୁ ଏକତ୍ରିତ କଲେ? ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ମୁଁହ, ଜିଭ୍ବା, ଗଳା, ହନୁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚର୍ମରେ ଢାକି, ପୃଥିବୀ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ରିତ କଲେ। ଏହି ଅଙ୍ଗସମୂହ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଏହି ଦେହ ଏତେ ମହାନ ଦେଖାଯାଉଛି—କିଏ ଏହି ଦେହକୁ ବର୍ଣ୍ଣ ଦେଲେ? ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଦେହକୁ ଖୋଜିଲେ; ବୁଦ୍ଧିମତୀ ବଧୁ ଏହି ଦେହକୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ସେ, ପ୍ରଭୁର ପତ୍ନୀ, ଏହି ଦେହକୁ ବର୍ଣ୍ଣ ଦେଲେ।