ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଜ୍ଞାନର ଛାତ୍ର। ସେ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତପସ୍ୟାରେ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ଛାତ୍ର ଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଅମୃତତ୍ୱ। ତାଲେ, ଏହି ଛାତ୍ର ତାଳବା ଦଣ୍ଡରେ ଅଗ୍ନି ସଂଜ୍ୱଳିତ କରି, କଳା ଜାମା ପିନ୍ଧି, ଦୀର୍ଘ କେଶ ରଖି, ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ସାଗରକୁ ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଛାତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ପ୍ରଜାପତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ଏବଂ ରାଜାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅମୃତତ୍ୱର ଗର୍ଭରେ ଅଣୁ ହେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ହୋଇ, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ। ଶିକ୍ଷକ ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ଦୁଇଟି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଛାତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରି, ତାଙ୍କର ମନରେ ଦେବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି ଛାତ୍ର ଭିକ୍ଷା ମାଗି, ପ୍ରଥମେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ପରେ ତାଳବା ଦଣ୍ଡରେ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହାରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏକ ନିକଟ ଓ ଦୂର ନିହିତ ଦୁଇଟି ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ରଖାଯାଇଛି; ଛାତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ଏହାକୁ ନିଜର କରେ। ଦୁଇଟି ଅଗ୍ନି—ଏକଟି ଏଠାରୁ ଆସିଛି, ଅନ୍ୟଟି ପୃଥିବୀରୁ—ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଛି। ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ କିରଣ ଏହାରେ ବିଶ୍ରାମ କରେ; ଛାତ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଏହାରେ ଦୃଢ଼ ହେଉଛି। ରୁଦ୍ର ଅଗ୍ନି, ଗର୍ଜନ, କ୍ରୋଧ, ଧୂସର ଶିରା, ଦୂର ଲଙ୍ଗ, ପୃଥିବୀକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଛି। ଛାତ୍ର ଚୁଡ଼ାରେ ବୀଜ ପ୍ରବାହ କରେ; ଏହାରେ ଚାରି ଦିଗ ସଜିବା ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି। ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁରେ, ଛାତ୍ର ଜଳରେ ତାଳବା ଦଣ୍ଡ ରଖେ। ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଅଲଗା ଭାବେ ଚଳି, ଏକତ୍ରିତ ହେଉଛି; ଏହିଠାରୁ ମଣିଷ ଘୃତ, ବର୍ଷା, ଜଳ ପାଇଥାଏ। ଶିକ୍ଷକ ମୃତ୍ୟୁ, ବରୁଣ, ସୋମ, ଉଦ୍ଭିଦ, ଦୁଧ; ମେଘମାନେ ଜୀବ। ଏହିଠାରେ ଆଲୋକରେ ଭରିଥିବା ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି। ଘରେ ଶିକ୍ଷକ ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ତିଆରି କରେ; ବରୁଣ ହୋଇ, ଯାହା ଚାହିଲେ, ଛାତ୍ର ନିଜ ପ୍ରିୟତମ ନିଜ ପାଖରେ ଅର୍ପଣ କରେ। ଶିକ୍ଷକ ହେଉଛି ଛାତ୍ର; ଛାତ୍ର ପ୍ରଜାପତି; ପ୍ରଜାପତି ଚମକିଉଠି, ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ଛାତ୍ର ନିୟମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ରାଜା ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ଶିକ୍ଷକ ଛାତ୍ର ନିୟମରେ ଛାତ୍ରକୁ ଖୋଜେ। ଛାତ୍ର ନିୟମରେ ଅପରିଣୀତ ଯୁବତୀ ଯୁବକ ସ୍ୱାମୀ ପାଉଛି; ବଳଦ ଘାସ ଚାହି, ଘୋଡ଼ା ଚାରା ଚାହି। ଛାତ୍ର ନିୟମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ; ଏହି ନିୟମରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଆଲୋକର ଜଗତ ଦେଲେ। ଉଦ୍ଭିଦ, ଯାହା ଥିଲା ଏବଂ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଦିନ ଓ ରାତି, ଗଛ, ବର୍ଷ, ଋତୁ—ସବୁ ଛାତ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶର ପଶୁ, ବନ୍ୟ ଓ ଘରୋଇ, ପଖା ନଥିବା ଓ ପଖା ଥିବା—ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରଜାପତିର ସମସ୍ତ ଜୀବ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ନିଜ ଶ୍ୱାସ ଧାରଣ କରିଥାଏ; ଏହି ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରରେ ଭରି, ବ୍ରହ୍ମା ରକ୍ଷା କରେ। ଏହା ଦେବତାମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅପରିଗମ୍ୟ, ଚମକୁଥିବା; ଏହିଠାରୁ ଦେବତା, ଅମୃତମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଅଧିକ ପୁରୁଣା। ଛାତ୍ର ଚମକୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଧାରଣ କରେ; ତାଙ୍କରେ ଦେବମାନେ ଏକତ୍ରିତ; ସେ ଶ୍ୱାସ, ଉଚ୍ଛ୍ୱାସ, ବିକିରିତ ଶ୍ୱାସ, ବାଣୀ, ମନ, ହୃଦୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦୟା କରି ଆମକୁ ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରବଣ, ଯଶ, ଖାଦ୍ୟ, ବୀଜ, ରକ୍ତ, ଉଦର ଦିଅନ୍ତୁ। ଛାତ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଜଳର ଉପରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା କରି, ସାଗରରେ ଜଳି, ସ୍ନାନ କରି, ଧୂସର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚମକରେ ପୃଥିବୀରେ ବିଭାସ୍ୱର ହେଲେ। ଏବେ, ଆମେ ଅଗ୍ନି, ବନର ଗଛ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଔଷଧମାନେକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆମକୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଭଗ, ଅଂଶ, ଭିବସ୍ବନ୍ତକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ସେମାନେ ଆମକୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ସବିତୃ, ସ୍ରଷ୍ଟା, ପୁଷଣ, ତ୍ୱଷ୍ଟା—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ତାଙ୍କୁ ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଅଶ୍ୱିନୀ, ବୃହସ୍ପତି, ଆର୍ୟମାନ୍—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଦିନ ଓ ରାତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟମାନେ—ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ବାୟୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ, ମଧ୍ୟମାଣ୍ଡଳ, ଦିଗ୍—ସମସ୍ତ ଦିଗ—ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଦିନ ଓ ରାତି, ଉଷାମାନେ ଆମକୁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ସୋମ, ଚନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ପୃଥିବୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୋ, ବନ୍ୟ ପଶୁ, ଜଙ୍ଗଲୀ, ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଭବ, ଶର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ। ଆମେ ଆକାଶ, ତାରା, ପୃଥିବୀ, ଯକ୍ଷ, ପାହାଡ଼, ସାଗର, ନଦୀ, ଗ୍ରାମ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ସପ୍ତ ଋଷି, ଦିବ୍ୟ ଜଳ, ପ୍ରଜାପତି, ପିତୃ, ଯମ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ଦେବତା, ମଧ୍ୟମାଣ୍ଡଳରେ ଥିବା, ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥିତ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଦିବ୍ୟ ଦେବତା, ଅଥର୍ବନ, ଅଙ୍ଗିରସ, ଜ୍ଞାନୀ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ସାମ ଗୀତ, ଔଷଧ, ଯଜୁର୍ ମନ୍ତ୍ର, ହୋତା ପୁରୋହିତ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ପଞ୍ଚ ରାଜା ଉଦ୍ଭିଦ, ସୋମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦର୍ଭା, ଭଙ୍ଗ, ଯବ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଶତ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପ, ଶତ୍ରୁ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତି, ପିତୃ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଋତୁ, ତାଙ୍କର ଅଧିପତି, ଅନ୍ତରାଳ, ବର୍ଷ, ବର୍ଷ, ଚକ୍ର, ମାସ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।