ଏକ ଅତି ଶିଶୁ, ଏକ ଅତି ଛୋଟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟେକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ—ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଲିଙ୍ଗନଶୀଳ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଏକ ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଦେବୀ, ଯିଏ ଅଜର ଓ ଅମର, ମରଣଶୀଳ ଶରୀରରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଯାହା ପାଇଁ ସେ ଶୁଇଁଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଛି, ସେ ଅନ୍ତେ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ। ସେ ନାରୀ, ସେ ପୁରୁଷ; ସେ ଶିଶୁ ଓ ଶିଶୁଣୀ। ସେ ବୃଦ୍ଧ, ଲଠି ଧରି ଚଲୁଥିବା ଜଣେ; ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି। ସେ କେବେ ବା ପିତା, କେବେ ବା ପୁତ୍ର; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୟସରେ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ। ଏକ ଦେବତା ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆଦିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେ ଗର୍ଭରେ ଅଛନ୍ତି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରେ ପୂରିତ। ଆମେ ଆଜି ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କେଉଁଠାରୁ ଝରିଯାଏ। ଏହି ଦେବୀ ପୁରାତନ ଓ ସଦା ନୂତନ, ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ପୁରାତନ ଦେବୀ। ମହାଦେବୀ, ଉଷା ଭାବରେ ଉଦିତ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଦ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଅବିର୍ଭୈ; ସେ ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଗଛମାନେ ହରିତ ଅଟେ, ଶୁଭ୍ର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେ ନିକଟରେ ଥିବାକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଦେଖ, ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ—ସେ ମରନ୍ତି ନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତି ନାହିଁ। ଅପୂର୍ବ ପ୍ରେରଣାରେ, ଲୋକେ ଯଥାଯଥା ଶବ୍ଦ କହନ୍ତି; ସେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାନ୍ତି, ଏହି କଥା କହିବାକୁ ସେମାନେ ମହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ମାନବ, ଚକ୍ରର ଝାଞ୍ଜର ଭଳି, ବିନ୍ୟାସିତ, ସେଠାକୁ ମୁଁ ପଚାରେ, ଜଳର ପୁଷ୍ପ, ଏହି ମାୟାରେ ସେ କେଉଁଠାରେ ରହିଛି? ଯିଏ ପବନକୁ ବହାଇଥାଏ, ଯିଏ ପଞ୍ଚ ଦିଗ ଦେଇଥାଏ; ଯିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜେ ଅର୍ପଣ କରିଥାଏ, ସେମାନେ କିଏ, ଏହି ଜଳର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ଦେବତା? ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପୃଥିବୀରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଜଣେ ଆକାଶରେ ଚଳନ୍ତି; ଜଣେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଁଥିବା ଆକାଶ, ଯିଏ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନା କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ବିସ୍ତୃତ ସୂତ୍ରକୁ ଜାଣନ୍ତି, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବୁନାଯାଇଛି; ଯିଏ ସୂତ୍ରର ସୂତ୍ରକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ବିସ୍ତୃତ ସୂତ୍ରକୁ ଜାଣେ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବୁନାଯାଇଛି; ମୁଁ ସୂତ୍ରର ସୂତ୍ରକୁ ଜାଣେ, ଏବଂ ଏଭଳି ମହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜାଣେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଜଳି ଉଠେ, ସମସ୍ତ ଦହିଦିଏ; ଯେଉଁଠି ସେ ଏକମାତ୍ର ପତ୍ନୀ ସହ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ତାହାଠାରୁ ଆଗକୁ ମାତରିଶ୍ୱାନ କେଉଁଠି ଥିଲେ? ମାତରିଶ୍ୱାନ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମହାନ୍ ଏକ, ଧୂଳିର ମାପ ଭାବେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ହରିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅମର ଗାୟତ୍ରୀ ଉପରେ ପଦ ରଖିଥିଲେ; ଯିଏ ସାମନ୍ୟ ସାମନ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସେ ଦିଗକୁ ଦେଖିଥିଲେ—କେଉଁଠି? ସେ ନିବାସ, ଧନର ସମାଗମସ୍ଥଳୀ, ସବିତୃ ଦେବଙ୍କ ଭଳି, ଧର୍ମରେ ସତ୍ୟ; ଇନ୍ଦ୍ର ଧନର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ିଲେ ନାହିଁ। ନବ ଦ୍ୱାରର ପଦ୍ମ, ତିନି ଗୁଣରେ ଆବୃତ; ତାହା ଭିତରେ ଯଦି ଏକ ଶ୍ୱାମୀ ଆତ୍ମା ଅଛି, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣନ୍ତି। ନିର୍ବାସନା, ଅଚଳ, ଅମର, ସ୍ୱୟଂଜାତ, ରସରେ ତୃପ୍ତ, କିଛି ଅଭାବ ନାହିଁ—ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଜାଣି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିବା ନାହିଁ: ଏହି ଆତ୍ମା ଦୃଢ଼, ଅଜର, ସଦା ଯୁବା। ଆମ ପାଟି ମୁଁ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଆମ ବିପକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଲାଗୁନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଥମ, ଶତଖାଦ୍ୟ, ଶତ୍ରୁନାଶୀ, ଏହି ଯଜ୍ଞପଥ ଅଛି। ତୁମର ଚର୍ମ ହେଉ ଉପଅସ୍ଥାନ, ତୁମର ଲୋମ ଦର୍ଭ; ଏହି ବନ୍ଧନ ଦେଖ, ଏହି ପାଷାଣ ତୁମ ଉପରେ ନୃତ୍ୟ କରୁ। ତୁମର ଶିଶୁମାନେ ହେଉ ଛିଁଟାଇବା, ତୁମର ଜିହ୍ୱା ପବିତ୍ର କରୁ, ଅଘାତ୍ୟ ହେଉ। ପବିତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଶତଖାଦ୍ୟ ହେଉ। ଯିଏ ଇଚ୍ଛାରେ ଶତଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧେ, ସେ ଯୋଗ୍ୟ; ସେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରହିତ ଖୁସି ହୁଏ ଓ ଯଥାଯଥା ଚାଲିଥାନ୍ତି। ଯିଏ ଅର୍ପଣ କରି, ଶତଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଅବିଚଳ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଯିଏ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକରେ ଅର୍ପଣ କରି, ଶତଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକ—ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର—ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ହେ ଦେବୀ, ତୁମର କାସାଇ, ରନ୍ଧଣିଆ, ଜନମାନେ—ସମସ୍ତ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବେ; ଆମକୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଶତଖାଦ୍ୟ ହେଉ। ବସୁମାନେ ତୁମକୁ ଦକ୍ଷିଣେ, ମାରୁତମାନେ ଉତ୍ତରେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପଛରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ସହ ଦୌଡ଼ିଯାଅ। ଦେବତା, ପିତୃ, ମାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା—ସମସ୍ତ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ସାତିରାତ୍ର ସହ ଦୌଡ଼ିଯାଅ। ଯିଏ ଶତଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ବାୟୁ, ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ, ଦିଗ୍ବଳୟ—ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଘୃତ ଛିଁଟି, ଦୟାଳୁ ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯିବେ। ଅଘାତ୍ୟ ହେଉ, ରନ୍ଧଣିଆକୁ କ୍ଷତି ଦିଅନାହିଁ; ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଶତଖାଦ୍ୟ ହେଉ। ଯେଉଁସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଆକାଶରେ, ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ତୁମରୁ ଦୁଧ, ଘୃତ, ମଧୁ ନେଉନ୍ତୁ। ତୁମର ମୁଣ୍ଡ, ମୁଖ, ଦୁଇ କାନ, ଓ ଜହ୍ନ୍ୱା—ଏମାନେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଦୁଧ, ଘୃତ, ମଧୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମର ଦୁଇ ଓଠ, ନାକ, ଶିଙ୍ଗ, ଓ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ—ଏମାନେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଦୁଧ, ଘୃତ, ମଧୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମର ପ୍ଲୀହା, ହୃଦୟ, ଫୁସଫୁସ, ଓ କଣ୍ଠ—ଏମାନେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଦୁଧ, ଘୃତ, ମଧୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯାଉଛୁ ଜନ୍ମିତ, ଯାଉଛୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମର ବଛା, ଖୁର, ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ଅଘାତ୍ୟ ହେଉ। ଯିଏ ସାତ ଦ୍ୱାର ପ୍ରବେଶ, ସାତ ଦ୍ୱାର ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ମୁଣ୍ଡ ଜାଣନ୍ତି—ସେ ମାତ୍ର ଗାଈକୁ ଧରିପାରିବେ।