ବୃହସ୍ପତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ରତ୍ନକୁ ଅସୁରମାନଙ୍କ ରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ସେଇ ମାୟାମୟ ରତ୍ନ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା, ଧାନ ଓ ଯବ ସହିତ, ମହତ୍ତ୍ବ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରତ୍ନ ମୋତେ ମଧୁ, ଘିଅର ଧାରା ଓ ତାର ସାର ସହିତ ମିଳିଲା। ଏହି ରତ୍ନ ଦହି, ଦୁଧ, ଧନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସହିତ ଆସିଲା। ଏହି ରତ୍ନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ତେଜସ୍ୱିତା, ଖ୍ୟାତି ଓ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ମୋତେ ଦିଆଗଲା। ଏହି ରତ୍ନ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଏହି ରତ୍ନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ପୋଷଣ ଦେଉଛି; ଏହି ରତ୍ନ ବିଜୟ ଦେଉଛି, ଶାସନ ବଢ଼ାଉଛି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରେ। ବ୍ରହ୍ମଣର ଶକ୍ତି ଓ ତେଜସ୍ୱିତା ସହିତ, ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେଉଛି; ମୋର କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନାହିଁ, ମୋର ଶତ୍ରୁମାନେ ନିମ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଏହି ରତ୍ନ ମୋତେ ଶତ୍ରୁମାନେଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କରୁ, ତିନି ଲୋକ ଯାହାର ଦୁଧ ଚାହେଁ, ସେହି ରତ୍ନ ମୋ ମାଥା ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଦେବ, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ସେହି ରତ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ ମୋ ମାଥା ଉପରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଯେପରି ଉପଜାଉ ମାଟିରେ ବିଜ ରୋପଣ କରି ପାଲିଲେ ଅଙ୍କୁର ହୁଏ, ସେପରି ମୋର ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ, ଗୋଉ, ଓ ଖାଦ୍ୟ ବଢ଼ୁ। ଯାହାକୁ ତୁମେ, ଯଜ୍ଞ ବଢ଼ାଇବା ରତ୍ନ, ଶୁଭ ଦେଉଛ, ଏହି ଶତଦାନ ରତ୍ନ ତାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦିଅ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତ କାଣ୍ଡ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ହୁଅ, ଅର୍ପଣ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କର; ଯାତବେଦସ୍, ପୂଜାରୀ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧିପିତ ହେଉଥିବା ତୁମେ, ତୁମରେ ଆମେ ଭାଗ୍ୟ, ସନ୍ତାନ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଗୋଉ ସ୍ଥାପନ କରୁ। ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ: କାହାର କୁହାଁ ଅଂଶରେ ତପ ସ୍ଥିତ? କେଉଁଠି ସତ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ? କେଉଁଠି ନିୟମ ବସିଛି, କେଉଁଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଏବଂ କେଉଁଠି ତାଙ୍କର ସତ୍ୟତା ଭିତି? କେଉଁଠୁ ଅଗ୍ନି ଦେଉଁଛି, କେଉଁଠୁ ମାତରିଶ୍ୱାନ ବହୁଛି? କେଉଁଠୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମାପାଯାଉଛି, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶକୁ ମାପାଯାଏ? କେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ରହିଛି, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟମ ଆକାଶ ଠିଆ, କେଉଁଠି ଦିଗନ୍ତ ଆକାଶ ନିର୍ମିତ, କେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଗ ବିସ୍ତାରିତ? କେଉଁଠି ଆଶା କରି, ଉପରକୁ ଅଗ୍ନି ଦହୁଛି? କେଉଁଠି ଆଶା କରି, ମାତରିଶ୍ୱାନ ବହୁଛି? କେଉଁଠି ଆଶା କରି ନଦୀମାନେ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି? ମୋତେ କୁହ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? କେଉଁଠି ପକ୍ଷ ଓ ମାସ ବର୍ଷ ସହିତ ଯାଆନ୍ତି? କେଉଁଠି ଋତୁ ଓ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଯାଆନ୍ତି? ମୋତେ କୁହ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? କେଉଁଠି ଦୁଇ ଯୁବା ରୂପ ଦିନ ଓ ରାତି ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି? କେଉଁଠି ପ୍ରବାହମାନ ଜଳ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି? ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯେଉଁଠି ପ୍ରଜାପତି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେହି ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଉପର, ତଳ, ମଧ୍ୟ—ପ୍ରଜାପତି ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଯାହାକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ କେତେ ଅଂଶ ସ୍କମ୍ଭର ପ୍ରବେଶ କଲା, କେତେ ବାହାରେ ରହିଗଲା? ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ହେବ, ସେଠାରେ କେତେ ଅଂଶ ସ୍କମ୍ଭ ପ୍ରବେଶ କଲା? ଯେତେବେଳେ ସେ ଏକ ଅଂଶକୁ ହଜାର ଅଂଶ କଲେ, କେତେ ଅଂଶ ସ୍କମ୍ଭ ଥିଲା? ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଲୋକ, କୋଶ, ଜଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମଣକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ ଏକତ୍ରିତ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯେଉଁଠି ତପ ଉଚ୍ଚତାରେ ପହଞ୍ଚି ନିୟମକୁ ଧାରଣ କରେ; ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଜଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମଣ ଏକତ୍ରିତ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟମ ଆକାଶ ଓ ଦିଗନ୍ତ ଆକାଶ ନିର୍ମିତ; ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପବନ ରହିଛି, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯାହାର ଅଂଶରେ ସମସ୍ତ ତିରିଶି ଦେବତା ଏକତ୍ରିତ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯେଉଁଠି ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ଋଷି, ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁସ୍, ଏବଂ ବଡ଼ ପୃଥିବୀ ଏକତ୍ରିତ; ଏକମାତ୍ର ଋଷି ଯେଉଁଠି ନିର୍ମିତ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯେଉଁଠି ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଏହି ପୁରୁଷରେ ନିର୍ମିତ, ଯାହାର ନାଳୀମାନେ ସମୁଦ୍ର ସମାନ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯେଉଁଠି ଚାରି ଦିଗ ପ୍ରଧାନ ନାଳୀ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଗତି କରିଛି, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷରେ ବ୍ରହ୍ମଣ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପରମେଶ୍ୱର, ପ୍ରଜାପତିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଥମଜନ୍ମାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍କମ୍ଭକୁ ତଥାପି ଜାଣନ୍ତି। ଯାହାର ମୁଣ୍ଡ ବୈଶ୍ୱାନର, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଅଙ୍ଗିରସ, ଯାହାର ଅଂଗ ଯାତବ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯାହାର ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମଣ, ଯାହାର ଜିହ୍ୱା ମଧୁର, ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ବିରାଜ୍, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯାହାଠୁ ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଯାହାର ଚୁଲି ସାମ ଗୀତ, ଯାହାର ମୁଖ ଅଥର୍ବଣ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ୍, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅସାର ଶାଖାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଆଉ କିଛି ତଳ ଥିବା ଲୋକ ଏହି ଶାଖାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରି ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବସୁ ଏବଂ ଅତୀତ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ, ସ୍କମ୍ଭ କିଏ? ଯାହାର ଧନ ସମସ୍ତ ତିରିଶି ଦେବତା ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏହି ଧନ କିଏ ଜାଣେ? ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମଣ ଜାଣିଥିବା ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଥମଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ କିଏ ଜାଣେ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନୀ? ଯେଉଁ ବୃହନ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ଏହି ସ୍କମ୍ଭର ଏକ ଅଂଶ ଅସତ୍ୟ। ଯେଉଁଠି ସ୍କମ୍ଭ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କରି ପୁରୁଣାକୁ ଦୂର କଲେ, ଲୋକମାନେ ଏହି ସ୍କମ୍ଭ ଅଂଶକୁ ପୁରାତନ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଯାହାର ଅଂଶରେ ତିରିଶି ଦେବତା ଶରୀରକୁ ବିଭକ୍ତ କଲେ, କିଛି ବ୍ରହ୍ମଣ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣୁକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସ୍କମ୍ଭ ପ୍ରଥମେ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସ୍ରବଣ କଲେ।