ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଅମରତ୍ୱ ଅଛି, ଯେପରି ସତ୍ୟ ସ୍ଥିର ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେପରି ରକ୍ଷାର ମଣି ମୋତେ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୋତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧିରେ ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ। ଏହି ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରଥମାଳାକୁ ଦେଖୁଁ। ପ୍ରଥମ ରଥ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର, ତୃତୀୟ ରଥ ଭାଗ୍ୟ ବିଧାତା ବରୁଣଙ୍କର; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ତଳ ରଥ ସର୍ପମାନଙ୍କର ଓ ଅଚଳ ରଥ ଅରଦଥଙ୍କର। ଏଠି ଦର୍ଭା ଘାସ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା, ବୃକ୍ଷ ଏହି ରଥର ଆବରଣ, ଘୋଡ଼ାର କେଶ ଓ ଖରା ଆବରଣ ଏହି ରଥକୁ ଆଛାଦିତ କରିଥାଏ, ଏବଂ ରଥର ବନ୍ଧନ ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ। ଏଠି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶ୍ବେତପଦ ସର୍ପ ଥିଲା, ପ୍ରାଚୀନ ଓ ନୂତନ ଦୁଇଟି, ଯାହା ଦେଖି ସର୍ପବିଷ ବିଦ୍ୟୁତ୍ବାଣ ପରି ଉଛ୍ଳି ଉଠୁଥିଲା; ଏହି ବିଷ କାଠ ପରି ଅକ୍ଷମ ହେଉ, ଧ୍ୱଂସ ହେଉ। ନିରବ ଯିଏ ତଳେ ଓପରେ ଡୁବି ଉଠୁଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହିଥିଲେ; ସର୍ପବିଷ ଏଠି ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ବାଣ ପରି ଉଛ୍ଳି ଉଠୁଥିଲା, ଏହି ବିଷ କାଠ ପରି ଧ୍ୱଂସ ହେଉ। ପୈଦ୍ୱ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ କଳା, ଧଳା ଓ ଧୂସର ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ରଥର ଯୋକର ମୁଣ୍ଡକୁ ଭାଗ କରେ, ବିଷକ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ପୈଦ୍ୱ, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଯାଅ, ଆମେ ପଛରେ ଆସୁଛୁ। ଆମେ ଯେପଥେ ଯାଉଛୁ, ସେପଥରୁ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ। ଏହି ପୈଦ୍ୱ ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏହି ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ; ଏହି ହେଉଛି ଘୋଡ଼ାର ପଦଚିହ୍ନ, ସର୍ପ ଧ୍ୱଂସକାରୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ, କିଛି ବନ୍ଧା ନଥିଲେ ଭାଙ୍ଗେ ନାହିଁ, କିଛି ଅବନ୍ଧା ଥିଲେ ଏକତ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇଟି ସର୍ପ ଅଛନ୍ତି—ଏକ ନାରୀ, ଏକ ପୁରୁଷ, ଦୁହିଁ ବିଷକ୍ତ। ଏଠି ନିକଟ ଓ ଦୂର ଥିବା ବିଷକ୍ତ ସର୍ପମାନେ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବିଛି, ସର୍ପ ଓ ଦଣ୍ଡଧାରୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଏହି ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ପାଇଁ ଔଷଧ, ଦେଶୀ ଓ ବିଦେଶୀ ସର୍ପ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ; ଇନ୍ଦ୍ର ମୋ ପାଇଁ ସର୍ପକୁ ଶକ୍ତିହୀନ କରିଦେଲେ, ପୈଦ୍ୱ ଏହାକୁ ଅକ୍ଷମ କରିଦେଲା। ଆମେ ପୈଦ୍ୱଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁ, ସେ ନିଜ ନିବାସରେ ଅଟୁଟ ଓ ଦୃଢ଼; ଏହି ବିଷକ୍ତ ସର୍ପମାନେ ପଛରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଓ ବିଷ ହରାଇଯାଇଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଧାରୀ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଆଘାତ କରିଛନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ। ବିଷକ୍ତ, ଦୀର୍ଘଜୀବୀ, ବିନାଶକାରୀ ସର୍ପମାନେ ହତ, ପିଶୁନ କଳାକୁ କୁଚିକି ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଧଳାକୁ ଆଘାତ କର। ପାହାଡ଼ ଶିରା ଉପରେ କିରାତ କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସହଯାତୀମାନେ ସହ ଶୁଣା ଖୁଣ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଔଷଧ ଖନନ କରୁଛନ୍ତି। ଯୁବ ଚିକିତ୍ସକ, ଦଳଦଳିଆ, ଅଜୟ, ଦେଶୀ ବିଦେଶୀ ଓ ବିଛିମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଦେଉଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ ଓ ପର୍ଜନ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ପକୁ ଶକ୍ତିହୀନ କରିଦେଲେ। ଦେଶୀ, ବିଷକ୍ତ, କଳା, ଦଶମୁଖୀ ସମସ୍ତ ସର୍ପକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅକ୍ଷମ କରିଦେଲେ। ପ୍ରଥମ ମହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ହତ କରିଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ତୃଷ୍ଣାରେ ପିଡ଼ିତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ରସବିହୀନ ଥିଲେ, କିଏ ସାରବିହୀନ? ସେ ମୁଣ୍ଡମାନେକୁ ଏକାଠି କରି, ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି, ସର୍ପବିଷକୁ ଉତ୍ସାରଣ କଲେ। ନଦୀମାନେ ସମସ୍ତ ସର୍ପବିଷକୁ ବହାଇ ନେଉନ୍ତୁ—ହତ, ଦୀର୍ଘ ସମୟରୁ ଦଳିତ, ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ବିକିରଣ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ଭିଦ ମଧ୍ୟରୁ ଯେପରି ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ବାଛାଯାଏ, ଏପରି ଏକ ଦକ୍ଷ ସାରଥି ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇଯାଏ, ସେପରି ବିଷ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ। ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀ, ଉଦ୍ଭିଦ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବିଷ ଅଛି, କାନ୍ଦା ଓ କନକନକ ନାମକ ବିଷ ତୁମଠାରୁ ଦୂରେ ହେଉ। ଅଗ୍ନିରୁ, ଉଦ୍ଭିଦରୁ, ସର୍ପରୁ, ଜଳରୁ, ଉଲ୍କାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ବିଶାଳ ଓ ବିବିଧ ସର୍ପମାନେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁ। ତୁମେ ତୌଦୀ, ତୁମେ ଘୃତାଚୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ତୁମ ପଦକୁ ମୁଁ ତଳେ ରଖିଛି, ବିଷ ଧ୍ୱଂସକାରୀ ଭାବେ। ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗରୁ ଏହାକୁ ଦୂର କର, ହୃଦୟରୁ ବିଷକୁ ହଟାଇଦିଅ; ବିଷର ଅଧୋଗତି ଶକ୍ତି ତୁମଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଉ। ବିଷ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଇଛି, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଇଛି; ଅଗ୍ନି ସର୍ପବିଷକୁ ଜଳାଇଦେଇଛି, ସୋମ ଏହାକୁ ବହି ନେଇଛି; ବିଷ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ, ତାଙ୍କର ସାହସ; ବିଜୟ ଓ ଏକତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଏକତା ସହିତ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁକ୍ତ କରେ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ସ୍ୱାମିତ୍ୱ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକତା, ସୋମ ଏକତା, ଜଳ ଏକତା, ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱ ଏକତାରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ। ଜଳମାନେ ମୋ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଉ। ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଅଂଶ, ଜଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିଅ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଜଗତରେ ସ୍ଥାପିତ କରେ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରର ଅଂଶ, ଜଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିଅ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଏଠି ସ୍ଥାପିତ କରିଛି। ସୋମର ଅଂଶ ତୁମେ, ଜଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିଅ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଏଠି ସ୍ଥାପିତ କରିଛି। ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶ, ଜଳର ଶୁଦ୍ଧ ସାର; ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ତୁମ ରଶ୍ମି ଦିଅ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଏଠି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ମିତ୍ର ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶ, ଜଳର ଶୁଦ୍ଧ ସାର; ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ତୁମ ରଶ୍ମି ଦିଅ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଏଠି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ୟମଙ୍କ ଅଂଶ, ଜଳର ଶୁଦ୍ଧ ସାର; ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ତୁମ ରଶ୍ମି ଦିଅ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଏଠି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ପିତୃମାନଙ୍କ ଅଂଶ, ଜଳର ଶୁଦ୍ଧ ସାର; ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ, ଆମକୁ ତୁମ ରଶ୍ମି ଦିଅ। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ, ଏଠି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ଏହିପରି ଦେବତା, ଉଦ୍ଭିଦ, ଜଳ, ଶକ୍ତି, ଔଷଧ ଓ ଅନୁଗ୍ରହର ଉଲ୍ଲାସମୟ ଗାଥା ଏହି ମହାନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରମୟ କଥାରେ ପ୍ରକାଶିତ।