ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେହର ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ବିଷକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ। ତାଙ୍କର ଝାଉ, ପ୍ଳୀହା, ନାଭି ଓ ହୃଦୟ ଉପରୁ ସମସ୍ତ ଶୋଷଣ ଏବଂ ରୋଗର ବିଷକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ମାନେ ମସ୍ତକର ସିଉରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡର ମୁଣ୍ଡାର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ ବାହାରକୁ ବହିଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲା। ଯେଉଁ ରୋଗ ହୃଦୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ଦେହରେ ବ୍ୟାପିଯାଏ, କିମ୍ବା କଫ ଦେଇଥାଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବରେ ବାହାରିଯିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥିତ ହେଲେ। ଦେହର ପାଶ୍ୱଭାଗ, ପିଠି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ରୋଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଭାବେ ବାହାରିଯିବାକୁ କହାଗଲା। ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଦେହକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, କିମ୍ବା ପାଶ୍ୱର ସିଉରକୁ ଛିଦ୍ର କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବରେ ବାହାରିଯିବା ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଗଲା। ଯେଉଁ ରୋଗ ଗୁଦ ମାର୍ଗରେ ବାସ କରେ ଏବଂ ଆନ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ଥିର କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହରୁ ବାହାରିଯିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲେ। ଯେଉଁ ମୁଷଳ ଭଳି ଶକ୍ତି ମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅହିତକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ରୋଗକୁ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ବାହାର କରିଦେଉ। ଯେଉଁ ରୋଗ ଦେହର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ରୋଗର ବିଷକୁ ରୋପଣା ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲା। ଗାଠ, ଫୋଡା, ବାୟୁ ଜନିତ ବ୍ୟାଧି, କିମ୍ବା କେଶର ରୋଗ, ସମସ୍ତ ରୋଗର ବିଷ ଦୂର ହେଉ। ପାଦ, ଗୁଡ଼ି, କଟି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସନ୍ଧି ଓ ଜଳନା ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅଙ୍ଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ନଶ୍ୱ ହେଉ। ମୁଣ୍ଡର ଅସ୍ଥି ଓ ହୃଦୟର ଅସ୍ଥିରତା ସହିତ, ଯେପରି ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ, ସେପରି ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅଙ୍ଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହେଉ। ଏହିପରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ—ଏଠାରେ ଏକ ସ୍ଲେଟି ରଙ୍ଗର, ବାମ ଦିଗର ଏକ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟମ ଭାଇ ଖାଇଥାଏ, ତୃତୀୟ ଭାଇ ଘୃତ ପିଛରେ ରହିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ସପ୍ତ ପୁତ୍ର ସହିତ କୁଳପତିଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ। ସପ୍ତଜନ ଏକ ଚକ୍ର ଥିବା ରଥକୁ ଯୋଗାଏ, ଏକ ଘୋଡ଼ା ଯାହାକୁ 'ସପ୍ତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ଏହି ରଥକୁ ଟାଣେ। ଏହି ଚକ୍ରର ତିନିଟି କୁଣ୍ଡା ଅଛି, ଏହା କେବେ ବୁଡ଼ିନାହିଁ, କେବେ ଭାଙ୍ଗେନାହିଁ, ଏହି ଉପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ରଥ ଉପରେ ସପ୍ତଜନ ଦଢ଼ିଆ ଅଛନ୍ତି, ସପ୍ତ ଚକ୍ର ଏବଂ ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଏହିଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ସପ୍ତ ଭଗିନୀ ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସପ୍ତ ଗାୟର ନାମ ରହିଛି। କିଏ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମକୁ ଦେଖିଥିଲେ—ଅସ୍ଥିବିହୀନ ଯିଏ ଅସ୍ଥି ବୋହିଛି? ଆତ୍ମା, ଭୂମିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେ କେଉଁଠି? କିଏ ଏହି ଗୁପ୍ତତାକୁ ଜାଣି, ପଚାରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ? ଯିଏ ଜାଣେ, ସେ କେଉଁଠି ବାମ ଦିଗର ଏହି ସ୍ଥାନ ରହିଛି, କହୁନ୍ତୁ? ଗାୟମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ ଦୁଧ ଦୋହନ କରନ୍ତି, ଆବରଣ ପିନ୍ଧି ଜଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ। ମୁଁ ମୋ ମନରେ ପଚାରିଲି, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲି। ବଛା, ଅର୍ବୁଦ ଓ ଦଳମାଛରେ, ଋଷିମାନେ ସପ୍ତ ସୂତ୍ର ବିଛାଇ ତାହାକୁ ବୁନିଥିଲେ। ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏଠାରେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେଙ୍କୁ ପଚାରିଲି—ଯିଏ ଛଅ ଦିଗକୁ ଅଜନ୍ମା ରୂପେ ଧାରଣ କରିଛି, ସେ କ'ଣ? ମାତା ପିତା ସହ ଅମୃତ ଅଂଶ ଭାଗ କଲେ, ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଆସିଲେ। ସେ, ତୀବ୍ର ଓ ଗର୍ଭର ସାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁମାନେ ଶିରୋବନ୍ଦନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବାଣୀକୁ ଗଲେ। ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ମାତା ଡ଼ାହାଣ ଦିଗରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ, ଗର୍ଭରେ ଗର୍ଭ ଅଛି। ବଛା ମାପିଲେ, ଗାୟମାନେ ଦେଖିଲେ, ତିନି ବନ୍ଧନରେ ବିଶ୍ୱର ରୂପ ଦେଖାଗଲା। ତିନି ମାତା, ତିନି ପିତା ସହିତ ଏକ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲେ, ଚକ୍ରର ଅଂଶ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଲା। ସେମାନେ ଶ୍ୱର୍ଗର ପୃଷ୍ଠରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବାଣୀ ଓ ନାମ ଜାଣନ୍ତି। ଏଠାରେ ଚକ୍ରରେ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ଘୂରୁଛି, ଯାହା ଉପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଅଛି। ଏହାର ଅକ୍ଷ ଭାରରେ ତାପିତ, ଆରମ୍ଭରୁ ଏହା କେବେ କଟାଯାଏନାହିଁ, ଏହାର ନାଭି କେବେ ଭାଙ୍ଗେନାହିଁ। ପିତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପଦ ଏବଂ ବାରଟି ରୂପରେ କୁହାଯାଏ, ସେ ଦୂର ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି। ତା’ପରେ ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ ସପ୍ତ ଚକ୍ର, ଛଅ ତୀର—ଏହିପରି ଗଣନା କରାଯାଏ। ଅମୃତର ଆକାଶରେ ବାରଟି ତୀର ଥିବା ଚକ୍ର ଘୂରୁଛି, କେବେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏନାହିଁ। ଏଠାରେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ସପ୍ତଶତି ବିଶ୍ୱେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଶତ ତୀର ଥିବା ଚକ୍ର ଅଜର ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ଘୂରୁଛି; ଦଶ ଯୋଜିତ ଏହାକୁ ଉପରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ଷୁ ଧୂଳିରେ ଢାକାଯାଇଛି, ଏହି ଉପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ବସିଛି। ସେମାନେ ସେହି ନାରୀମାନେକୁ ସତ୍ୟ କୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାକୁ ପୁରୁଷଙ୍କ ଅଧିକାର କୁହନ୍ତି। ଯିଏ ଦେଖେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଅନ୍ଧ ଅଜ୍ଞାନୀ। କବିର ପୁତ୍ର ଏହି ଗୁପ୍ତତା ଦେଖେ; ଯିଏ ଏହି ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ପୁତ୍ର। ସହଉତ୍ପନ୍ନ ଛଅ, ସପ୍ତମକୁ ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କୁହାଯାଏ; ଛଅ ଦେବତାଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷିତ ରୂପ ସ୍ଥିର, ସ୍ଥାନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରୂପାନ୍ତର ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଗାୟ ଏକ ପଦେ ଆଗକୁ, ଏକ ପଦେ ପଛକୁ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ତାଙ୍କର ବଛାକୁ ଧରିଛି। କଦ୍ରୁର ସନ୍ତାନ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ନେଇ ବିଦାୟ ହୁଏ; ସେ କେଉଁଠି ଜନ୍ମ ଦେଉଛି, ଏହି ଝୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ନୁହଁ। ଯିଏ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଜାଣେ, ସେ ଏକ ପଦେ ଆଗକୁ, ଏକ ପଦେ ପଛକୁ ଯାଏ। କିଏ ଏଠାରେ ଚିନ୍ତା କରି କହିପାରିବ, ଦେବମନ୍ତ୍ର କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ନିକଟରକୁ ଦୂର, ଦୂରକୁ ନିକଟ କୁହାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଅକ୍ଷରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ସେମାନେ ଧୂଳିକୁ ବୋହି ନେଲେ। ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ମିତ୍ର ଭାବେ ଏକ ଗଛରେ ବସିଛନ୍ତି।