ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନର କଥା ଆମେ ଶୁଣୁଛୁ। ଏଠି ଏକ ଅତିଥି ଘରକୁ ଆସିଲେ, ଯଦି ସେ ବେଦରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅତିଥି ଖାଇସାରିବା ପରେ ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ନିରନ୍ତରତା ପାଇଁ ତାପରେ ଖାଇବା ଏକ ନିୟମ। ଏଠି ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ବିଶେଷ ରସିକ, ଯଥା ଦହି, ଦୁଧ କିମ୍ବା ମାଂସ, ଏହା ଆପଣ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି, ଯଦି କିଏ ଦୁଧ ଉପହାର ଦେଇ ଦେଉଛି, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଦାନର ସମାନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଏହି ଭାବରେ ଘୀ ଦେଲେ, ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ମଧ ଦେଲେ, ସତ୍ତ୍ରସତ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ମାଂସ ଦେଲେ, ଦ୍ୱାଦଶାହ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ଜଳ ଦେଲେ, ସେ ବଞ୍ଚନା, ଦୃଢ଼ ଆଧାର ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟତା ପାଇଥାଏ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଉଷା ହିଙ୍ ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ସବିତୃ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ବୃହସ୍ପତି ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁଜଣ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାନ ସମୃଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନର ସ୍ଥାନ ହେଉଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ କାଳରେ ହିଙ୍ କରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ସଂଧ୍ୟାରେ ପୋଷଣ ଦେଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାନ ହେଉଛି; ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିଲେ ଏହା ସମୃଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନ ଓ ଗୋଧନ ଦେଇଥାଏ। ବଦଳ ହିଙ୍ କରେ, ଗର୍ଜନରେ ପ୍ରଶଂସା, ଚମକରେ ପୋଷଣ, ବର୍ଷାରେ ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ପ୍ରବାହରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାନ ହେଉଛି; ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ହିଙ୍ କରି, ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ପ୍ରଶଂସା କରି, ଜଳ ଚାହି, ଗୀତ ଗାଇ, ଉପହାର ଦେଇ, ପୋଷଣ ପ୍ରଦାନ କରି, ଅବଶେଷ ହେଉଛି ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାନ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ବିଶ୍ଵର ରୂପ ଓ ଗୋଧନର ରୂପ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେହରେ ବିବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ପ୍ରଜାପତି ଓ ପରମେଷ୍ଠିନ ହେଉଛନ୍ତି ଶିଙ୍ଗ, ଇନ୍ଦ୍ର ମୁଣ୍ଡ, ଅଗ୍ନି ଫୋରହେଡ୍, ଯମ ମୁଣ୍ଡର ପଛ। ସୋମ ରାଜା ମସ୍ତିଷ୍କ, ଆକାଶ ଉପର ଜବ, ପୃଥିବୀ ତଳ ଜବ। ବିଜୁଳି ଜିହ୍ବା, ମାରୁତ ଦାନ୍ତ, ରେବତୀ ତାରା ଗଳା, କୃତ୍ତିକା ଶୋଳ୍ଡର, ଉଷ୍ମା ପିଠ। ସମସ୍ତ ଉପରିବ୍ୟାପୀ ବାୟୁ ଶରୀର, ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଏବଂ କଳା ଚିହ୍ନ ଆଧାର। ଶ୍ୟେନ ଉଚ୍ଚା, ମଧ୍ୟସ୍ଥଳ ମଜ୍ଜା, ବୃହସ୍ପତି କାନ୍ଧ, ବୃହତୀ ଓ କୀକସା ମେଟ୍ର୍ସ ଗଳା। ଦେବୀମାନେ ପିଠ, ଉପସଦ୍ସ ପାଶ୍ୱ ଓ ରିବ୍ସ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଶୋଳ୍ଡର, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଓ ଆର୍ୟମନ, ଦୋଷଣୀ ଓ ମହାଦେବ ହାତ। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଛାଇ, ବାୟୁ ପୁଛ, ପବମାନା ଗୋଡ଼। ବ୍ରହ୍ମା ଓ କ୍ଷତ୍ରା ନିତମ୍ବ, ଶକ୍ତି ଜଘା। ଧାତା ଓ ସବିତା ପିଣ୍ଡ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, କୁଷ୍ଠିକା ଓ ଅଦିତି ଖୁର। ଚେତନା ହୃଦୟ, ଯକୃତ ବୁଦ୍ଧି, ନିୟମ ଛାତି। ଭୁକ୍ତି ପେଟ, ଇରା ଆନ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ ରିବ୍ସ। ରୋଷ ମୃତ୍ତିକା, କ୍ରୋଧ ଅଣ୍ଡ, ପ୍ରଜା ପୁରୁଷ ଲିଙ୍ଗ। ନଦୀ ଶିରା, ବର୍ଷାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଛାତି, ତୃଣାତ୍ମକ ଧ୍ୱନି ଉଦର। ସମସ୍ତ ଉପରିବ୍ୟାପୀ ଚର୍ମ, ଉଦ୍ଭିଦ ଚୁଲ, ତାରା ରୂପ। ଦେବତା ମଳଦ୍ୱାର, ମାନବ ଆନ୍ତ୍ର, ଏଠି ପେଟ। ରାକ୍ଷସ ରକ୍ତ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଚର୍ବି। ବଦଳ ମଜ୍ଜା, ପାନୀୟ ଶେଷ। ଅଗ୍ନି ବସିଛି, ଅଶ୍ୱିନୀ ଉଠିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣା ଦକ୍ଷିଣ, ଯମ। ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗା ପଶ୍ଚିମ, ଧାତା ଉତ୍ତର, ସବିତା। ସୋମ ଘାସ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ମିତ୍ର ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଆନନ୍ଦ। ଯୋକ୍ତ ହୋଇ, ବୈଶ୍ୱଦେବ ଯୁକ୍ତ, ପ୍ରଜାପତି ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ। ଏହା ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ସମସ୍ତ ରୂପ, ଗୋଧନର ରୂପ। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଗୋଧନ ତାଙ୍କୁ ଆସି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥାଏ। ଏବଂ ଶେଷରେ, ମୁଣ୍ଡର ଯେଉଁ ରୋଗ, ମୁଣ୍ଡ ଦୁଃଖ, କାନ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ରକ୍ତସ୍ରାବ—ମୁଣ୍ଡର ସମସ୍ତ ରୋଗ ଆମେ ତୁମରୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ।